Öğretmen Adaylarında Özyeterlik Algılarının Yordayıcısı Olarak Beş Faktör Kişilik Özellikleri

Hüseyin Hüsnü Bahar; Mücahit Kağan

doi:10.17556/erziefd.406102

Öğretmen Adaylarında Özyeterlik Algılarının Yordayıcısı Olarak Beş Faktör Kişilik Özellikleri

Öz

Bu araştırmada, öğretmen adaylarının özyeterlik algıları ile beş faktör kişilik özellikleri arasındaki ilişki incelenmiştir.

Araştırma, ilişkisel tarama modelinde gerçekleştirilmiş olup, araştırma grubunu yedi farklı öğretmen yetiştirme programının üçüncü ve dördüncü sınıflarında öğrenim gören 176 erkek, 142 kadın olmak üzere toplam 318 eğitim fakültesi öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Beş Faktör Kuramına dayalı olarak geliştirilen Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi (SDKT), Öğretmen Özyeterlik Ölçeği (ÖÖÖ) ve araştırmacılar tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler için ise Çoklu Regresyon Analizi yöntemi uygulanmıştır.

Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; duygusal dengesizlik, deneyime açıklık ve sorumluluk değişkenleri Öğrenci Katılımına Yönelik Özyeterlik Algısının; dışa dönüklük, deneyime açıklık ve sorumluluk değişkenleri Öğretim Stratejilerine Yönelik Özyeterlik Algısının; dışa dönüklük ve sorumluluk değişkenleri ise Sınıf Yönetimine İlişkin Özyeterlik Algısının pozitif yordayıcıları olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada ayrıca dışa dönüklük, deneyime açıklık ve sorumluluk değişkenlerinin Öğretmen Özyeterlik Algısını pozitif yönde; duygusal dengesizlik (nevrotizm) değişkeninin negatif yönde yordadığı ve yumuşak başlılık (uyumluluk) değişkeninin ise yordayıcısı olmadığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Beş Faktör Kişilik Özellikleri,Özyeterlik Algısı

Kaynakça

Albayrak, E., Yazıcı, H., ve Reisoğlu, S. (2016). Üniversite Öğrencilerinde Kişilik Özellikleri, Akademik Öz-Yeterlik, Akademik Kontrol Odağı ve Akademik Erteleme. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38, 90-102.
Ayan, A. (2017). Yalnızlık ve utangaçlık düzeyinin öz-yeterlik ve öfke kontrolü üzerine etkisi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 87-108.
Bacanlı, H., İlhan, T., ve Aslan, S. (2009). Beş faktör kuramına dayalı bir kişilik ölçeğinin geliştirilmesi: Sıfatlara dayalı kişilik testi (SDKT). Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 261-279.
Bandura, A. (1977). Self-Efficacy: The Exercise of Control. New York: Freeman.
Bandura, A. (1986). Social Foundations of Thought and Action: A Social Cognitive Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
Bandura, A. (1994). Self-efficacy. In V. S. Ramachaudran (Ed.), Encyclopedia of human behavior, 4, 71-81, New York: Academic Press.
Berens, L. V. & Nardi, D. (1999). The sixteen personality types: descriptions for self-discovery. Huntington Beach - California: Telos Publications.
Burger, J. M. (2006). Kişilik, (Çev. İ. Deniz ve E. Sarıoğlu), İstanbul: Kaknüs Yayınları.

Çapa, Y., Çakıroğlu, J., ve Sarıkaya, H. (2005). The development and validation of a Turkish version of teachers’ sense of efficacy scale. Eğitim ve Bilim (Education and Science), 30(137): 74-81.
Çelikten, M. (2005). Öğretmenlik mesleği ve özellikleri. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(19), 207-237.
Clark, L., A. & Watson, D. (1991). General affective dispositions in physical and psychological health. In C.R. Snyder & D.R. Forsyth (Eds.) Handbook of social and clinical psychology: The health perspective. New York: Pergamon.
Costa, P. T. & McCrae, R. R. (1992). NEO PI-R professional manual. Odessa, Florida: Psychological Assessment Resources.
Cousins, J., B., & Walker, C.A. (2000). Predictors of educators’ valuing of systemic inquiry in schools. Canadian Journal of Program Evaluation (Special Issue), 25–53.
Doğan, T. (2012). Beş faktör kişilik özellikleri ve öznel iyi oluş. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 14(1), 56-64.
Duban, N. Y. ve Gökaçan, N. (2012). Sınıf öğretmeni adaylarının fen öğretimi öz-yeterlik inançları ve fen öğretimine yönelik tutumları. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(1), 267-280
Grant, A., M. & Wrzesniewski, A. (2010). Core self evaluations, other-orientation, anticipated guilt and gratitude and job performance. Journal of Applied Psychology, 95(1), 108-121.
Hughes, D., J., Rowe, M., Batey, M. & Lee, A. (2012). A tale of two sites: Twitter vs. Facebook and the personality predictors of social media usage. Computers in Human Behavior, 28(2), 561-569.
İnanç, B. Y. ve Yerlikaya, E. E. (2018). Kişilik kuramları, Ankara: Pegem Akademi.
Kalafat, S. (2012). Lise öğretmenleri kişilik özelliklerinin öğretmen yeterliliklerine etkisi. Journal of Higher Education & Science/Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 2(3), 193-200.
Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Kurbanoğlu, S. S. (2004). Öz-yeterlik inancı ve bilgi profesyonelleri için önemi. Bilgi Dünyası, 5(2), 137-152.
McCrae, R. R., & Costa, P. T. (1987). Validation of a five-factor model of personality across instruments and observers. Journal of Personality and Social Psychology, 52(1), 81-90.
Moran, M., T. , Hoy, A. W., & Hoy, W. K. (1998). Teacher efficacy: Its meaning and measure. Review of Educational Research, 68(2), 202-248.
Moran, M., T., & Hoy, A. W. (2001). Teacher efficacy: Capturing an elusive construct. Teaching and Teacher Education, 17(7), 783-805.
Rothmann, S., & Coetzer, E., P. (2003). The big five personality dimensions and job performance. SA Journal of Industrial Psychology, 29(1), 68-74.
Sığrı, Ü. ve Gürbüz, S. (2011). Akademik başarı ve kişilik ilişkisi: Üniversite öğrencileri üzerinde bir araştırma. Savunma Bilimleri Dergisi, 10 (1), 30-48.
Somer,O., M. Korkmaz ve Tatar, A. (2002), Beş faktör kişilik envanterinin geliştirilmesi-I: Ölçek ve alt ölçeklerin oluşturulması, Türk Psikoloji Dergisi, 17(49), 21-33.
Sünbül, A. M. (1996). Öğretmen niteliği ve öğretimdeki rolleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 2(4), 597-608.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hüseyin Hüsnü Bahar ^*
0000-0003-0061-3344
Türkiye

Mücahit Kağan
erzincan üniversitesi
0000-0003-1983-5748
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

21 Aralık 2018

Gönderilme Tarihi

15 Mart 2018

Kabul Tarihi

21 Kasım 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 20 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.17556/erziefd.406102

IZ

https://izlik.org/JA87TA43AA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bahar, H. H., & Kağan, M. (2018). Öğretmen Adaylarında Özyeterlik Algılarının Yordayıcısı Olarak Beş Faktör Kişilik Özellikleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 676-686. https://doi.org/10.17556/erziefd.406102

Cited By

Kişilik Özelliklerinin Psikolojik Dayanıklılık Üzerindeki Etkisi

OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.26466/opus.827411

Investigation of the Effects of Pre-Service Teachers' Socio-Economic Statuses and Personality Traits on Their Motivations

Participatory Educational Research

https://doi.org/10.17275/per.22.141.9.6

Müzik Öğretmeni Adaylarının Beş Büyük Kişilik Özelliklerinin Çalgı Öz Yeterlik Durumlarını Yordaması

Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.34056/aujef.1192106

Öğretmen Adaylarının Algıladıkları Kişilik Tipi, Öğretmen Öz-Yeterliği ve Eleştirel Düşünme Tutumları Arasındaki İlişki

Türk Eğitim Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.37217/tebd.1558185