TR
EN
Geleceğin Sağlık Profesyonellerinin Kan Bağışına Yönelik Tutum ve Korkularının İncelenmesi
Öz
Bu çalışma, sağlık alanındaki ön lisans programlarında öğrenim gören öğrencilerin kan bağışına yönelik tutumları ile kan bağışına ilişkin korku düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kesitsel olarak tasarlanan araştırmanın evrenini bir vakıf üniversitesinin meslek yüksekokulu öğrencileri, örneklemini ise 317 öğrenci oluşturmuştur. Veriler; Demografik Bilgi Formu, Kan Bağışı Tutum Ölçeği ve Kan Bağışı Korku Ölçeği ile toplanmıştır. Öğrencilerin yaş ortalaması 20.1±2.37 olup; %82.6’sı kadındır ve %83.3’ü daha önce hiç kan bağışında bulunmamıştır. Kan bağışına engel olarak en sık zaman yetersizliği (%24.0), sağlık sorunları (%23.7) ve korku (%14.8) belirtilmiş; en fazla korku yaratan durumlar arasında sağlık komplikasyonları (%13.2), iğne korkusu (%13.0) ve olası yan etkiler (%9.8) öne çıkmıştır. Kan Bağışı Tutum Ölçeği puan ortalaması 79.8±12.3; Kan Bağışı Korku Ölçeği puan ortalaması ise 30.9±13.3’tür. Tutum ile korku arasında anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki bulunmuş (r=-0.571, p<0.001) ve tutum puanlarındaki varyansın %32.6’sının korku puanları tarafından açıklandığı belirlenmiştir. Bulgular, geleceğin sağlık profesyonellerinin genel olarak olumlu kan bağışı tutumuna sahip olmakla birlikte, korku düzeylerinin bu tutumu olumsuz etkilediğini göstermektedir. Bu bulgular doğrultusunda, sağlık alanında öğrenim gören öğrencilerin kan bağışına yönelik korkularını azaltmaya ve farkındalıklarını artırmaya yönelik psikoeğitim temelli müdahalelerin ve bilgilendirici programların planlanması ve uygulanması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Bu çalışma Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) 2209-A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projelerini Destekleme Programı kapsamında 1919B012409770 numaralı proje ile desteklenmiştir.
Proje Numarası
1919B012409770
Etik Beyan
Bu çalışma için Bezmialem Vakıf Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulundan (Tarih: 11.04.2025, Sayı: E-54022451-050.04-189156) onay alınmıştır.
Teşekkür
Yazarlar, bu projenin yürütülme sürecinde sağladıkları değerli katkı ve desteklerinden ötürü Elif Hilal Güner, Zeynep Siviloğlu ve Ezgi Dinç’e teşekkürlerini sunmaktadır.
Kaynakça
- Mohammed AD, Ntambwe P, Crawford AM. Barriers to effective transfusion practices in limited-resource settings: From infrastructure to cultural beliefs. World J Surg. 2020;44(7):2094-2099. doi:10.1007/s00268-020-05461-x
- Gress K, Charipova K, Fuller MC, Urits I, Kaye AD. Blood product management in developing countries. In: Scher CS, Kaye AD, Liu H, Perelman S, Leavitt S, eds. Essentials of Blood Product Management in Anesthesia Practice. Cham: Springer; 2021:439-442.
- Kavulavu BM, Bushuru BN, Muendo NN, et al. Challenges facing blood transfusion services at a regional blood transfusion center in Western Kenya. Int J Blood Transfus Immunohematol. 2022;12(2):12-20. doi:10.5348/100075z02km2022ra
- World Health Organization. Blood safety and availability. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/blood-safety-and-availability. Published May 30, 2025. Accessed February 21, 2026.
- Haematology NL. Blood deserts: a vision to tackle blood inaccessibility. Lancet Haematol. 2024;11(4):e241. doi:10.1016/s2352-3026(24)00073-5.
- Schlenke P. How to ensure blood supply and blood safety in the future. Transfus Med Hemother. 2023;50(2):105-106. doi:10.1159/000529872.
- Jayaram A, Dutta R, Kim EK, et al. Alternative strategies for emergency blood transfusion in low-resource settings: A scoping review. Transfusion. 2024;64(7):1350-1361. doi:10.1111/trf.17838.
- Balaskas S, Koutroumani M, Rigou M. The mediating role of emotional arousal and donation anxiety on blood donation intentions: Expanding on the theory of planned behavior. Behavioral Sciences. 2024;14(3):242. doi:10.3390/bs14030242
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sağlığın Geliştirilmesi, Halk Sağlığı (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
16 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
16 Ağustos 2025
Kabul Tarihi
25 Şubat 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 35 Sayı: 1
APA
Kuday, A. D., & Akar, H. (2026). Geleceğin Sağlık Profesyonellerinin Kan Bağışına Yönelik Tutum ve Korkularının İncelenmesi. Sağlık Bilimleri Dergisi, 35(1), 98-108. https://doi.org/10.34108/eujhs.1767028
AMA
1.Kuday AD, Akar H. Geleceğin Sağlık Profesyonellerinin Kan Bağışına Yönelik Tutum ve Korkularının İncelenmesi. Sağlık Bilimleri Dergisi. 2026;35(1):98-108. doi:10.34108/eujhs.1767028
Chicago
Kuday, Ahmet Doğan, ve Hakan Akar. 2026. “Geleceğin Sağlık Profesyonellerinin Kan Bağışına Yönelik Tutum ve Korkularının İncelenmesi”. Sağlık Bilimleri Dergisi 35 (1): 98-108. https://doi.org/10.34108/eujhs.1767028.
EndNote
Kuday AD, Akar H (01 Nisan 2026) Geleceğin Sağlık Profesyonellerinin Kan Bağışına Yönelik Tutum ve Korkularının İncelenmesi. Sağlık Bilimleri Dergisi 35 1 98–108.
IEEE
[1]A. D. Kuday ve H. Akar, “Geleceğin Sağlık Profesyonellerinin Kan Bağışına Yönelik Tutum ve Korkularının İncelenmesi”, Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 35, sy 1, ss. 98–108, Nis. 2026, doi: 10.34108/eujhs.1767028.
ISNAD
Kuday, Ahmet Doğan - Akar, Hakan. “Geleceğin Sağlık Profesyonellerinin Kan Bağışına Yönelik Tutum ve Korkularının İncelenmesi”. Sağlık Bilimleri Dergisi 35/1 (01 Nisan 2026): 98-108. https://doi.org/10.34108/eujhs.1767028.
JAMA
1.Kuday AD, Akar H. Geleceğin Sağlık Profesyonellerinin Kan Bağışına Yönelik Tutum ve Korkularının İncelenmesi. Sağlık Bilimleri Dergisi. 2026;35:98–108.
MLA
Kuday, Ahmet Doğan, ve Hakan Akar. “Geleceğin Sağlık Profesyonellerinin Kan Bağışına Yönelik Tutum ve Korkularının İncelenmesi”. Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 35, sy 1, Nisan 2026, ss. 98-108, doi:10.34108/eujhs.1767028.
Vancouver
1.Ahmet Doğan Kuday, Hakan Akar. Geleceğin Sağlık Profesyonellerinin Kan Bağışına Yönelik Tutum ve Korkularının İncelenmesi. Sağlık Bilimleri Dergisi. 01 Nisan 2026;35(1):98-108. doi:10.34108/eujhs.1767028