TRAFİK GÜVENLİĞİ BAĞLAMINDA DÜRTÜSEL SÜRÜCÜLÜĞÜN SÜRÜCÜ ÖFKE İFADESİ İLE İLİŞKİSİ
Öz
Güvenlik, askerî güvenlik, ekonomik güvenlik gibi farklı boyutlarda ve bireysel, toplumsal seviye gibi farklı seviyelerde incelenebilen bir kavramdır. Trafik bağlamında güvenlik de farklı boyut ve seviyelerde kendini gösteren, günümüzde önemi azımsanan bir konu ve toplum sağlığı ve güvenliği problemidir. Bu durum, trafik ortamlarında suç sayılan veya suç oluşturma potansiyeline sahip davranış ve özelliklerin incelenmesinin önemini göstermektedir. Bu çalışmanın amacı, bu özellikler arasında yer alan dürtüsel sürücülük ve sürücü öfke ifadesi değişkenleri arasındaki ilişkinin trafik ortamına özgü ölçümler kullanılarak araştırılmasıdır. Çalışmaya, 18-25 yaş aralığında 237 ehliyet sahibi üniversite öğrencisi katılmıştır. Katılımcılardan demografik bilgi formu, Dürtüsel Sürücü Davranışları Ölçeği ve Sürücü Öfke İfadesi Ölçeği’nden oluşan anketi yanıtlamaları istenmiştir. Dürtüsel sürücülük ve sürücü öfke ifadesi arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla cinsiyet ve hayat boyu gidilen yol miktarı değişkenlerinin istatistiksel etkileri kontrol edilerek hiyerarşik regresyon analizleri yapılmıştır. Sonuçlar, genç sürücülerde dürtüsel sürücülük alt boyutlarının sürücü öfke ifadesiyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Özellikle sürücü sıkışıklığı, sürücü öfkesinin saldırgan ifade boyutlarıyla pozitif ilişki gösterirken, uyum sağlayıcı/yapıcı ifadesi ile negatif ilişki göstermiştir. Bu çalışma kapsamında literatürde ilk defa sürücü dürtüselliğinin sürücü öfke ifadesi ile ilişkisi, trafik ortamına özgü ölçümlerin kullanımı ile incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar trafik güvenliği ile ilişkilendirilerek tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arnett, J. J. (1994). Sensation seeking: a new conceptualization and a new scale. Personality and Individual Differences, 16, 289–296.
- Bachoo, S., Bhagwanjee, A. ve Govender, K. (2013). The influence of anger, impulsivity, sensation seeking and driver attitudes on risky driving behaviour among post-graduate university students in Durban, South Africa. Accident Analysis and Prevention, 55, 67–76.
- Barratt, E. S. (1994). Impulsiveness and aggression. İçinde J. Monahan ve H. J. Steadman (Ed.) Violence and Mental Disorder: Developments in Risk Assessment (10, ss. 61–79). Chicago, IL, US: University of Chicago Press.
- Berdoulat, E., Vavassori, D. ve Sastre, M. T. M. (2013). Driver anger, emotional and instrumental aggressiveness, and impulsiveness in the prediction of aggressive and transgressive driving. Accident Analysis and Prevention, 50, 758–767.
- Bıçaksız, P. (2015). The differential associations of functional and dysfunctional impulsivity with driver behaviors and skills, accidents and offences (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.
- Bıçaksız, P. ve Özkan, T. (2016a). Impulsivity and driver behaviors, offences and accident involvement: A systematic review. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 38, 194–223.
- Bıçaksız, P. ve Özkan, T. (2016b). Developing the impulsive driver behavior scale. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour, 43, 339–356.
- Chapman, P. ve Underwood, G. (2000). Forgetting near‐accidents: the roles of severity, culpability and experience in the poor recall of dangerous driving situations. Applied Cognitive Psychology, 14(1), 31–44.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Psikoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Özgün Özkan
0000-0002-8769-6754
Türkiye
İbrahim Öztürk
0000-0002-5113-1225
Türkiye
Bahar Öz
*
0000-0001-5440-0948
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
13 Kasım 2018
Gönderilme Tarihi
19 Mart 2018
Kabul Tarihi
26 Haziran 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 7 Sayı: 2
Cited By
YOL ŞİDDETİNDE SİLAH ETKİSİNİN ROLÜ: BİR DERLEME
Güvenlik Bilimleri Dergisi
https://doi.org/10.28956/gbd.1016442