Dijital Gıda Güvenliği Savunuculuğunda Tüketici Tepki Örüntüleri: Instagram Yorumları Üzerine Betimsel Bir Analiz
Öz
Bu çalışma, Türkiye'deki bir dijital gıda güvenliği savunuculuk hesabının Ocak–Ağustos 2025 döneminde yayımladığı 76 kısa video ile 40.987 kullanıcı yorumunu betimsel ve keşifsel bir yaklaşımla incelemektedir. Araştırma; hangi içerik türlerinin tüketici söylemini yoğunlaştırdığını, çerçeveleme biçimlerinin etkileşim örüntülerini nasıl şekillendirdiğini ve marka düzeyinde güvensizliğin nasıl örgütlendiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, tüketici etkileşiminin nesnel sağlık riski düzeyiyle örtüşmediğini; gıda zehirlenmesi içeriklerinin en düşük etkileşimi üretirken fiyat adaletsizliği ve boykot içeriklerinin en yüksek etkileşimi ürettiğini göstermektedir. Kesirli Tepki Modeli analizi, aktivizm çerçevelemesinin (V4), korku-dehşet yoğunluğunun (V1) ve bilgi-sinyal türünün (V3) yorum/beğeni oranı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı olumsuz etkiler ürettiğini; en güçlü yordayıcının ise aktivizm çerçevelemesi olduğunu ortaya koymaktadır. Marka analizi, güvensizliğin fiyat, katkı maddesi ve etiket yanıltmacası boyutlarını kapsayan çok boyutlu bir yapı sergileyebileceğine işaret etmekte; ancak bu örüntünün nedensel değil betimsel bir bulgu olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bulgular, Korku-Yeterlilik İşleme Modeli ve soyut-kişilerarası güven ayrımı çerçevesinde tartışılmakta; ekonomik haksızlık algısı ile kurumsal hesap verebilirlik talebinin Türk tüketicilerinin dijital gıda güvenliği söyleminde belirleyici bir rol oynadığı ileri sürülmektedir.
Anahtar Kelimeler
- Gıda güvenliği risk algısı
- tüketici söylemi
- sosyal medya savunuculuğu
- içerik analizi
- çerçeveleme
- kesirli tepki modeli
- kurumsal güven.
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Kaynakça
- Almaghrabi, M. A. (2023). Assessing public interest, risk perceptions, and awareness of food safety in Saudi Arabia: A cross-sectional study. Food Control, 151, 109810. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2023.109810
- Assis, M. T. Q. M., Lucas, M. R., & Rainho, M. J. M. (2022). A meta-analysis on the trust in agrifood supply chains. Food Frontiers, 3, 413–427. https://doi.org/10.1002/fft2.137
- Baba, F. V., & Esfandiari, Z. (2023). Theoretical and practical aspects of risk communication in food safety: A review study. Heliyon, 9(7), e18141. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e18141
- Beyaz Özbey, İ. (2022). Dijitalleşme, sosyal medya ve risk toplumu (Digitalization, social media and risk society). İmgelem, 6(10), 141–158. https://doi.org/10.53791/imgelem.1053815
- Chamhuri, N., & Batt, P. J. (2015). Consumer perceptions of food quality in Malaysia. British Food Journal, 117(3), 1168–1187. https://doi.org/10.1108/BFJ-08-2013-0235
- Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum.
- Danner, H., & Menapace, L. (2020). Using online comments to explore consumer beliefs regarding organic food in German-speaking countries and the United States. Food Quality and Preference, 83, 103912. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2020.103912
- Djekic, I., Nikolic, A., Mujcinovic, A., Blazic, M., Herljevic, D., Goel, G., Trafiałek, J., Czarniecka-Skubina, E., Guiné, R., Gonçalves, J. C., Smole-Mozina, S., Kunčič, A., Miloradovic, Z., Miocinovic, J., Aleksic, B., Gomez-López, V. M., Osés, S. M., Ozilgen, S., & Smigic, N. (2022). How do consumers perceive food safety risks? Results from a multi-country survey. Food Control, 142, 109216. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2022.109216
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dijital Pazarlama, Tüketici Davranışı
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Fikret Işık
*
0000-0002-5471-5381
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
25 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
19 Nisan 2026
Kabul Tarihi
19 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 20
