Araştırma Makalesi

Dijital Gıda Güvenliği Savunuculuğunda Tüketici Tepki Örüntüleri: Instagram Yorumları Üzerine Betimsel Bir Analiz

Cilt: 10 Sayı: 20 25 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Dijital Gıda Güvenliği Savunuculuğunda Tüketici Tepki Örüntüleri: Instagram Yorumları Üzerine Betimsel Bir Analiz

Öz

Bu çalışma, Türkiye'deki bir dijital gıda güvenliği savunuculuk hesabının Ocak–Ağustos 2025 döneminde yayımladığı 76 kısa video ile 40.987 kullanıcı yorumunu betimsel ve keşifsel bir yaklaşımla incelemektedir. Araştırma; hangi içerik türlerinin tüketici söylemini yoğunlaştırdığını, çerçeveleme biçimlerinin etkileşim örüntülerini nasıl şekillendirdiğini ve marka düzeyinde güvensizliğin nasıl örgütlendiğini ortaya koymaktadır. Bulgular, tüketici etkileşiminin nesnel sağlık riski düzeyiyle örtüşmediğini; gıda zehirlenmesi içeriklerinin en düşük etkileşimi üretirken fiyat adaletsizliği ve boykot içeriklerinin en yüksek etkileşimi ürettiğini göstermektedir. Kesirli Tepki Modeli analizi, aktivizm çerçevelemesinin (V4), korku-dehşet yoğunluğunun (V1) ve bilgi-sinyal türünün (V3) yorum/beğeni oranı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı olumsuz etkiler ürettiğini; en güçlü yordayıcının ise aktivizm çerçevelemesi olduğunu ortaya koymaktadır. Marka analizi, güvensizliğin fiyat, katkı maddesi ve etiket yanıltmacası boyutlarını kapsayan çok boyutlu bir yapı sergileyebileceğine işaret etmekte; ancak bu örüntünün nedensel değil betimsel bir bulgu olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bulgular, Korku-Yeterlilik İşleme Modeli ve soyut-kişilerarası güven ayrımı çerçevesinde tartışılmakta; ekonomik haksızlık algısı ile kurumsal hesap verebilirlik talebinin Türk tüketicilerinin dijital gıda güvenliği söyleminde belirleyici bir rol oynadığı ileri sürülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Herhangi bir kurumdan destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Bu araştırma, sosyal medya platformunda kamuya açık biçimde yayımlanmış içeriklerin ikincil analizini kapsamaktadır. Türkiye Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun (KVKK, 6698 sayılı Kanun) 28. maddesi uyarınca kamuya açık verilerin bilimsel amaçla işlenmesi, ilgili kişilerin açık rızası aranmaksızın gerçekleştirilebilmekte; bu hüküm, veri işlemenin temel hak ve özgürlüklere zarar vermemesi ve araştırmanın meşru bir bilimsel amaca dayanması koşuluna bağlıdır. Söz konusu çalışmada her iki koşul da sağlanmaktadır. Bu gerekçelerle çalışma, etik kurul onayı gerektiren bir araştırma kapsamına girmemektedir. Bununla birlikte araştırmacı, marka ve kurum adlarını anonimleştirme yoluna başvurmuştur. Araştırma kapsamında adı geçen tüm marka, zincir market ve işletme isimleri kodlanarak anonimleştirilmiştir. Bu önlemler aracılığıyla bireysel/kurumsal kimliklerin ifşa edilmesi önlenmiş; araştırma süreci boyunca kişisel veri güvenliğine azami özen gösterilmiştir.

Kaynakça

  1. Almaghrabi, M. A. (2023). Assessing public interest, risk perceptions, and awareness of food safety in Saudi Arabia: A cross-sectional study. Food Control, 151, 109810. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2023.109810
  2. Assis, M. T. Q. M., Lucas, M. R., & Rainho, M. J. M. (2022). A meta-analysis on the trust in agrifood supply chains. Food Frontiers, 3, 413–427. https://doi.org/10.1002/fft2.137
  3. Baba, F. V., & Esfandiari, Z. (2023). Theoretical and practical aspects of risk communication in food safety: A review study. Heliyon, 9(7), e18141. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e18141
  4. Beyaz Özbey, İ. (2022). Dijitalleşme, sosyal medya ve risk toplumu (Digitalization, social media and risk society). İmgelem, 6(10), 141–158. https://doi.org/10.53791/imgelem.1053815
  5. Chamhuri, N., & Batt, P. J. (2015). Consumer perceptions of food quality in Malaysia. British Food Journal, 117(3), 1168–1187. https://doi.org/10.1108/BFJ-08-2013-0235
  6. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum.
  7. Danner, H., & Menapace, L. (2020). Using online comments to explore consumer beliefs regarding organic food in German-speaking countries and the United States. Food Quality and Preference, 83, 103912. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2020.103912
  8. Djekic, I., Nikolic, A., Mujcinovic, A., Blazic, M., Herljevic, D., Goel, G., Trafiałek, J., Czarniecka-Skubina, E., Guiné, R., Gonçalves, J. C., Smole-Mozina, S., Kunčič, A., Miloradovic, Z., Miocinovic, J., Aleksic, B., Gomez-López, V. M., Osés, S. M., Ozilgen, S., & Smigic, N. (2022). How do consumers perceive food safety risks? Results from a multi-country survey. Food Control, 142, 109216. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2022.109216

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dijital Pazarlama, Tüketici Davranışı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

19 Nisan 2026

Kabul Tarihi

19 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 20

Kaynak Göster

APA
Işık, F. (2026). Dijital Gıda Güvenliği Savunuculuğunda Tüketici Tepki Örüntüleri: Instagram Yorumları Üzerine Betimsel Bir Analiz. Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 10(20). https://doi.org/10.31006/gipad.1933534
AMA
1.Işık F. Dijital Gıda Güvenliği Savunuculuğunda Tüketici Tepki Örüntüleri: Instagram Yorumları Üzerine Betimsel Bir Analiz. GİPAD. 2026;10(20). doi:10.31006/gipad.1933534
Chicago
Işık, Fikret. 2026. “Dijital Gıda Güvenliği Savunuculuğunda Tüketici Tepki Örüntüleri: Instagram Yorumları Üzerine Betimsel Bir Analiz”. Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 10 (20). https://doi.org/10.31006/gipad.1933534.
EndNote
Işık F (01 Haziran 2026) Dijital Gıda Güvenliği Savunuculuğunda Tüketici Tepki Örüntüleri: Instagram Yorumları Üzerine Betimsel Bir Analiz. Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 10 20
IEEE
[1]F. Işık, “Dijital Gıda Güvenliği Savunuculuğunda Tüketici Tepki Örüntüleri: Instagram Yorumları Üzerine Betimsel Bir Analiz”, GİPAD, c. 10, sy 20, Haz. 2026, doi: 10.31006/gipad.1933534.
ISNAD
Işık, Fikret. “Dijital Gıda Güvenliği Savunuculuğunda Tüketici Tepki Örüntüleri: Instagram Yorumları Üzerine Betimsel Bir Analiz”. Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 10/20 (01 Haziran 2026). https://doi.org/10.31006/gipad.1933534.
JAMA
1.Işık F. Dijital Gıda Güvenliği Savunuculuğunda Tüketici Tepki Örüntüleri: Instagram Yorumları Üzerine Betimsel Bir Analiz. GİPAD. 2026;10. doi:10.31006/gipad.1933534.
MLA
Işık, Fikret. “Dijital Gıda Güvenliği Savunuculuğunda Tüketici Tepki Örüntüleri: Instagram Yorumları Üzerine Betimsel Bir Analiz”. Girişimcilik İnovasyon ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, c. 10, sy 20, Haziran 2026, doi:10.31006/gipad.1933534.
Vancouver
1.Fikret Işık. Dijital Gıda Güvenliği Savunuculuğunda Tüketici Tepki Örüntüleri: Instagram Yorumları Üzerine Betimsel Bir Analiz. GİPAD. 01 Haziran 2026;10(20). doi:10.31006/gipad.1933534