YETKİNLİKLERİN KÜLTÜRÜ, KÜLTÜRÜN YETKİNLİKLERİ: SERANİT ÖRNEĞİ

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 130 - 145, 31.12.2025

Bilal Çankır , M. Lütfi Arslan

https://doi.org/10.55243/ihssr.1726468

Öz

Amaç

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin önde gelen seramik firmalarından biri olan Seranit’in örgüt kültürüne uygun kurumsal yetkinliklerini belirlemek ve bu yetkinliklerin insan kaynakları süreçlerine (işe alım, eğitim, performans yönetimi) nasıl entegre edilebileceğini incelemektir.
Tasarım/Yöntem

Bu araştırma, nitel bir yöntem benimseyerek Seranit firması özelinde bir örnek olay (case study) çalışması olarak tasarlanmıştır. Araştırma sürecinde, şirketin kurumsal değerleri ve kültürel kodları dikkate alınarak, ilgili paydaşlarla (yöneticiler, insan kaynakları uzmanları ve çalışanlar) yapılan odak grup görüşmeleri ve arama toplantıları ile veriler toplanmıştır. Bu bulgular, literatürde geçerliliği kanıtlanmış yetkinlik modelleriyle karşılaştırılarak şirketin özgün ihtiyaçlarına uygun bir yetkinlik envanteri oluşturulmuştur. Ardından, bu envanterin işe alım, eğitim ve performans değerlendirme gibi insan kaynakları uygulamalarına nasıl entegre edilebileceği analiz edilmiştir. Süreçte içerik analizi ve tematik kodlama teknikleri kullanılmış, örgüt içi uygulamalar somut örneklerle desteklenmiştir.
Sonuçlar

Araştırma sonuçları, örgütsel kültürün yetkinlik tanımlarını doğrudan etkilediğini ve kültürel kodlarla şekillenen bu tanımların insan kaynakları süreçlerine entegre edilmesiyle verimlilik artışı sağlandığını ortaya koymuştur. Seranit için geliştirilen yetkinlik seti, şirketin stratejik hedefleriyle uyumlu olarak çalışan seçiminden performans değerlendirmesine kadar pek çok süreci standartlaştırmış ve daha sistematik bir yapıya kavuşturmuştur. Ayrıca, çalışanların kurumsal değerlerle uyum düzeylerinin artması, bağlılık ve iş tatmini üzerinde olumlu etkiler yaratmıştır. Yetkinliklerin ölçülebilir hale getirilmesi, hem çalışan gelişimi hem de organizasyonel performans açısından önemli katkılar sağlamıştır.
Özgün Değer
Bu çalışma, kültür temelli yetkinlik yaklaşımıyla Seranit’e özgü bir model geliştirmesi açısından literatüre özgün bir katkı sunmaktadır. Kurumsal kültür ile yetkinliklerin stratejik uyumunu merkeze alarak, sektöre özel uygulamalı bir yol haritası önermektedir. Örnek olay üzerinden ilerleyen bu model, benzer sektörlerde faaliyet gösteren firmalar için uygulanabilir ve ölçeklenebilir bir referans niteliğindedir.

Anahtar Kelimeler

Yetkinlik , Kültür , Liderlik

Kaynakça

• Anvari, A. F., Soltani, I., & Rafiee, M. (2016). Providing the applicable model of performance management with competencies oriented. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 230, 190-197.
• Becker, B. E., Hunselid, M. A., & Ulrich, D. (2001). The HR Scorecard : Linking People, Strategy and Performance. Harvard Business School Press.
• Boyatzis, R. E. (1982). The competent manager: A model for effective performance. Wiley.
• Boyatzis, R. E. (2008). Competencies in the 21st century. Journal of Management Development, 27(1), 5-12. https://doi.org/10.1108/02621710810840730.
• Cameron, K. S., & Quinn, R. E. (2011). Diagnosing and Changing Organizational Culture. Jossey-Bass.
• Cooke, R. A., & Lafferty, J. C. (1989). Organizational Culture Inventory. Human Synergistics.
• Davenport, T. H., & Harris, J. (2017). Competing on Analytics: Updated, with a New Introduction. Harvard Business Review Press.
• Davis, P. J. (2015). Implementing an employee career-development strategy: How to build commitment and retain employees. Human Resource Management International Digest, 23(4), 28-32.
• Delamare Le Deist, F., & Winterton, J. (2005). What is competence? Human Resource Development International, 8(1).
• Denison, D. R., & Spreitzer, G. M. (1991). Organizational culture and organizational development: A competing values approach. Research in Organizational Change and Development, 5(1).
• Denison, D. R., & Mishra, A. K. (1995). Toward a theory of organizational culture and effectiveness. Organization Science, 6(2).
• Denison, D. R. (1996). What is the difference between organizational culture and organizational climate? Academy of Management Review, 21(3), 619-654.
• Gangani, N., McLean, G.N., Braden, R.A. (2006). A Competency-Based Human Resource Development Strategy, Performance Improvement Quarterly, 19(1), 127-140.
• Garavan, T. N., & McGuire, D. (2001). Competencies and workplace learning: Some reflections on the rhetoric and the reality. Journal of Workplace Learning, 13(4), 144-163. https://doi.org/10.1108/13665620110391097.
• Goleman, D. (1995). Emotional Intelligence. Bantam Books.
• Hofstede, G. (2001). Culture’s Consequences: Comparing Values, Behaviors, Institutions, and Organizations Across Nations. Sage.
• Khorasani, A., & Eydi, A. (2010). Applicable training need assessment technique. Industrial Research & training center of Iran Publications.
• Kirkpatrick, D. L. (2006). Improving employee performance through appraisal and coaching (2nd ed.). AMACOM.
• McClelland, D. C. (1973). Testing for competence rather than for intelligence. American Psychologist, 28(1), 1-14. https://doi.org/10.1037/h0034092.
• McClelland, D. C. (1998). Identifying competencies with behavioral-event interviews. Psychological science, 9(5), 331-339.
• Mintzberg, H., & McHugh, A. (1985). Strategy formation in an adhocracy. Administrative Science Quarterly, 30(2), 160–197. https://doi.org/10.2307/2393104.
• Prahalad, C. K., & Hamel, G. (1990). The core competence of the corporation. Harvard Business Review, 68(3), 79-91.
• Rizvi, F. (2018). Integrating competency frameworks and goal setting in an individual development plan process. Pepperdine University.
• Rothwell, W. J. (2010). The manager's guide to maximizing employee potential: Quick and easy strategies to develop talent every day. AMACOM.
• Schneider, B. (1987). The people make the place. Personnel Psychology, 40(3).
• Spencer, L. M., & Spencer, S. M. (1993). Competence at work: Models for superior performance. John Wiley & Sons. Ünal, Ö. F. (2012). Temel yetkinliklerin belirlenmesine yönelik süreç ve model önerisi (vaka çalışması). Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 7(2), 185-205.