İş Biçimlendirmenin İşe Tutulma Üzerindeki Etkisinde Kişi-iş Uyumunun Aracılık Rolü

Onur Köksal; Özlem Şenel

doi:10.18394/iid.1085785

İş Biçimlendirmenin İşe Tutulma Üzerindeki Etkisinde Kişi-iş Uyumunun Aracılık Rolü

Öz

Bu çalışmada, işi biçimlendirmenin işe tutulma üzerindeki etkisi ve bu etkide kişi-iş uyumunun aracılık rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, çeşitli bankalarda iş yaşamlarını sürdüren 370 kişiden anket tekniğiyle araştırma verisi toplanmıştır. Araştırma değişkenleri arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkilerin incelenmesi için regresyon analizine dayalı olarak çalışan PROCESS 3.0 makrosu kullanılmıştır. Analiz bulguları, işi biçimlendirmenin işe tutulma üzerinde hem doğrudan hem de kişi-iş uyumu aracılığıyla dolaylı etkisinin olduğunu göstermiştir. Elde edilen bulgular yazın bağlamında tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Al Zaabi, M., Ahmad, K., & Hossan, C. (2016). Authentic Leadership, Work Engagement and Organizational Citizenship Behaviors in Petroleum Company. International Journal of Productivity and Performance Measurement, 65(6), 811-830.
Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2007). The Job Demands-Resources Model: State of the Art. Journal of Managerial Psychology, 22(3), 309-328.
Bakker, A. B., Tims, M., & Derks, D. (2012). Proactive Personality and Job Performance: The Role of Job Crafting and Work Engagement. Human Relations, 65(10), 1359-1378.
Bakker, A. B., Veldhoven, M. V., & Xanthopoulou, D. (2010). Beyond the Demand-Control Model: Thriving on High Job Demands and Resources. Journal of Personnel Psychology, 9(1), 3-16.
Basım, N., Güler, M., & Ocak, M. (2021). Bireysel Kaynaklar, İşi Biçimlendirme ve İşe Tutulma İlişkisinde Başa Çıkmanın Aracılık Rolü. Erciyes Akademi, 35(4), 1741-1754.
Brkich, M., Jeffs, D., & Carless, S. (2002). A Global Self-Report Measure of Person-Job Fit. European Journal of Psychological Assessment, 18(1), 43-51.
Bui, H. T., Zeng, Y., & Higgs, M. (2017). The Role of Person-Job Fit in the Relationship between Transformational Leadership and Job Engagement. Journal of Managerial Psychology, 32(1), 373-386.
Cai, D., Cai, Y., Sun, Y., & Ma, J. (2018). Linking Empowering Leadership and Employee Work Engagement: The Effects of Person-Job Fit, Person-Group Fit, and Proactive Personality. Frontiers in Psychology, 9, doi: 10.3389/fpsyg.2018.01304

Caldwell, D. F., & O'Reilly, C. A. (1990). Measuring Person-Job Fit Using a Profile Comparison Process. Journal of Applied Psychology, 75(6), 648-657.
Can, A., & Kerse, G. (2020). Kişi-Örgüt ve Kişi-İş Uyumunun Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerine Etkisi: Bankacılık Sektöründe Bir Uygulama. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(4), 2327-2336.
Chen, C-Y., Yen, C-H., & Tsai, F. C. (2014). Job Crafting and Job Engagement: The Mediating Role of Person-Job Fit. International Journal of Hospitality Management, 37, 21-28.
Cifre, E., Vera, M., Rodríguez-Sánchez, A. M., & Pastor, M. C. (2013). Job-Person Fit and Well-Being from a Gender Perspective. Journal of Work and Organizational Psychology, 29(3), 161-168.
Çetin, F., Kibaroğlu, G. G., & Basım, H. N. (2021). İşi Biçimlendirme (Job Crafting) Ölçeği'nin Türkçeye Uyarlanması. İş ve İnsan Dergisi, 8(2), 257-271.
de Beer, L. T., Tims, M., & Bakker, A. B. (2016). Job Crafting and Its Impact on Work Engagement and Job Satisfaction in Mining and Manufacturing. South African Journal of Economic and Management Sciences, 19(3), 400-412.
de Devotto, R. P., & Wechsler, S. M. (2019). Job Crafting Interventions: Systematic Review. Trends in Psychology, 27(2), 371-383.
Demerouti, E. (2014). Design Your Own Job Through Job Crafting. European Psychologist, 19(4), 237-247.
Demerouti, E., Bakker, A. B., & Gevers, J. M. P. (2015). Job Crafting and Extra-role Behavior: The Role Work Engagement and Flourishing. Journal of Vocational Behavior, 91, 87-96.
Demir, M. (2015). Konaklama İşletmelerinde Birey-Örgüt Uyumunun İş Performansı ve İşte Kalma Niyeti Üzerine Etkisi. Journal of Tourism Theory and Research, 1(2), 78-97.
Edwards, J. R. (1991). Person-job Fit: A Conceptual Integration, Literature Review, and Methodological Critique. İçinde C. L. Cooper, & I. T. Robertson (Eds.), International Review of Industrial and Organizational Psychology (283-357). New York: John Wiley & Sons.
Frederick, D. E., & VanderWeele, T. J. (2020). Longitudinal Meta-analysis of Job Crafting Shows Positive Association with Work Engagement. Cogent Psychology, 7(1). doi: 10.1080/23311908.2020.1746733
Geldenhuys, M., Bakker, A. B., & Demerouti, E. (2020). How Task, Relational and Cognitive Crafting Relate to Job Performance: A Weekly Diary Study on the Role of Meaningfulness. European Journal of Work and Organizational Psychology, 30(1), 83-94.
Guo, Y., & Hou, X. (2022). The Effects of Job Crafting on Tour Leaders’ Work Engagement: The Mediating Role of Person-job Fit and Meaningfulness of Work. International Journal of Contemporary Hospitality Management, doi: 10.1108/IJCHM-09-2021-1082
Güler, M., Çetin, F., & Basım, H. (2019). İşe Tutulma Ölçeği Çok Kısa Versiyonu (UWES-3) Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması: Alternatif Bir Versiyon. İş ve İnsan Dergisi, 6(2), 189-197.
Hayes, A. F. (2013). Introduction to Mediation, Moderation, and Conditional Process Analysis: A Regression-Based Approach. New York: Guilford Press.
Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of Resources. A New Attempt at Conceptualizing Stress. The American Psychologist, 44(3), 513-524.
Kahn , W. A. (1990). Psychological Conditions of Personal Engagement and Disengagement at Work. Academy of Management Journal, 33(4), 692-724.
Karollah, B., Monita, Y., Vilzati, Muhammad, & Ibrahim, M. (2020). The Practice of Job Crafting and Its Impact on Job Outcomes: An Empirical Study. International Journal of Research in Business & Social Science, 9(5), 192-199.
Kerse, G. (2018). The Impact of Job Crafting on Person-Job Fit: I am Compatible with My Work Because I can Make Changes in My Work. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 32(4), 941-958.
Kızıl, E. (2020). Kişi-İş Uyumu Kariyer Bağlılığı ve Öz Yeterlilik Arasındaki İlişkiler ve Bir Araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Kline, R. B. (2011). Principles and Practice of Structural Equation Modeling. (Third Edition). New York: The Gouilford Press.
Kooij, D. T. A. M., van Woerkom, M., Wilkenloh, J., Dorenbosch, L., & Denissen, J. J. A. (2017). Job Crafting towards Strengths and Interests: The Effects of a Job Crafting Intervention on Person–job Fit and the Role of Age. Journal of Applied Psychology, 102(6), 971-981.
Kristof-Brown, A. L. (2000). Perceived Applicant Fit: Distinguishing between Recruiters' Perceptions of Person-Job and Person-Organization Fit. Personnel Psychology, 53(3), 643-671.
Kristof-Brown, A. L., Zimmerman, R. D., & Johnson, E. C. (2005). Consequences of Individuals’ Fit at Work: A meta-analysis of Person-Job, Person-Organization, Person-Group, and Person-Supervisor Fit. Personnel Psychology, 58(2), 281-342.
Kuijpers, E., Kooij, D. T. A. M., & van Woerkom, M. (2020). Align your Job with yourself: The Relationship between a Job Crafting Intervention and Work Engagement, and the Role of Workload. Journal of Occupational Health Psychology, 25(1), 1-16. doi: 10.1037/ocp0000175
Kulikowski, K. (2019). One, two or three dimensions of work engagement? Testing the Factorial Validity of the Utrecht Work Engagement Scale on a Sample of Polish Employees. International Journal of Occupational Safety and Ergonomics, 25(2), 241-249.
Kumar, R., Akbar, W., & Khan, N. R. (2021). Moderating Role of Person Job-Fit Facet between Hierarchical Plateau and Turnover Intention. South Asian Journal of Management Sciences, 15(2), 176-190.
Li, J., Yang, H., Weng, Q., & Zhu, L. (2021). How Different Forms of Job Crafting Relate to Job Satisfaction: The Role of Person-job Fit and Age. Current Psychology, doi: 10.1007/s12144-021-02390-3
Lichtenthaler, P. W., & Fischbach, A. (2019). A Meta-analysis on Promotion- and Prevention-Focused Job Crafting. European Journal of Work and Organizational Psychology, 28(1), 30-50.
Lu, C-Q., Wang, H-J., Lu , J-J., Du, D-Y., & Bakker, A. B. (2014). Does Work Engagement Increase Person-Job Fit? The Role of Job Crafting and Job Insecurity. Journal of Vocational Behavior, 84(2), 142-152.
Makikangas, A., & Schaufeli, W. (2021). A Person-centered Investigation of Two Dominant Job Crafting Theoretical Frameworks and Their Work-related Implications. Journal of Vocational Behavior, 131. doi: 10.1016/j.jvb.2021.103658
Memon, M. A., Salleh, R., & Baharom, M. N. (2014). Linking Person-Job Fit, Person-Organization Fit, Employee Engagement and Turnover Intention: A Three-Step Conceptual Model. Asian Social Science, 11(2), 313-320.
Nguyen, H. M., Nguyen, C., Ngo, T. T., & Nguyen, L. V. (2019). The Effects of Job Crafting on Work Engagement and Work Performance: A Study of Vietnamese Commercial Banks. Journal of Asian Finance, Economics and Business, 6(2), 189-201.
Niessen, C., Weseler, D., & Kostova, P. (2016). When and Why do Individuals Craft their Jobs? The role of Individual Motivation and Work Characteristics for Job Crafting. Human Relations, 69(6), 1287-1313.
Obakan, M., & Erkuş, A. (2020). The Moderating Role of Psychological Capital on the Relation of Person-Job Fit to Work Engagement: A Research on Private Sector Employees. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 49, 235-245.
Özkalp, E., & Meydan, B. (2015). Schaufeli ve Bakker Tarafından Geliştirilmiş Olan İşe Angaje Olma Ölçeğinin Türkçe’de Güvenilirlik ve Geçerliliğinin Analizi. İş, Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 17(3), 4-19.
Player, D., Youngs, P., Perrone, F., & Grogan, E. (2017). How Principal Leadership and Person-Job Fit are Associated with Teacher Mobility and Attrition. Teaching and Teacher Education, 67, 330-339.
Podsakoff, P. M., Mackenzie, S. B., Lee, J. Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common Method Biases in Behavioral Research: A Critical Review of the Literature and Recommended Remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879-903.
Polatcı, S., Sobacı, F., & Kaban, İ. (2019). Kişilik Özellikleri ve Kişi-İş Uyumunun İş Tatmini Üzerine Etkileri: Taşeron Çalışanlar Üzerine Bir Araştırma. Journal of Organizational Behavior Review, 2(1), 12-30.
Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2008). Asymptotic and Resampling Strategies for Assessing and Comparing Indirect Effects in Multiple Mediator Models. Behavior Research Methods, 40(3), 879-891.
Radstaak, M., & Hennes, A. (2017). Leader-Member Exchange Fosters Work Engagement: The Mediating Role of Job Crafting. SA Journal of Industrial Psychology, 43, 1-11.
Rayton, B., Yalabik, Z. Y., & Rapti, A. (2019). Fit Perceptions, Work Engagement, Satisfaction and Commitment. Journal of Managerial Psychology, 34(6), 401-414.
Rudolph, C., Katz, I., Lavigne, K., & Zacher, H. (2017). Job Crafting: A Meta-Analysis of Relationships with Individual Differences, Job Characteristics, and Work Outcomes. Journal of Vocational Behavior, 102, 112-138.
Schaufeli, W. B. (2012). Work Engagement: What Do We Know and Where Do We Go? Romanian Journal of Applied Psychology, 14(1), 3-10.
Schaufeli, W. B., & Bakker, A. B. (2004). Job Demands, Job Resources and their Relationship with Burnout and Engagement: A Multi-Sample Study. Journal of Organizational Behavior, 25, 293-315.
Schaufeli, W. B., Bakker, A. B., & Salanova, M. (2006). The Measurement of Work Engagement With a Short Questionnaire: A Cross-National Study. Educational and Psychological Measurement, 66(4), 701-716.
Shin, Y., Hur, W-M., & Choi, W-H. (2020). Coworker Support as a Double-Edged Sword: A Moderated Mediation Model of Job Crafting, Work Engagement and Job Performance. International Journal of Human Resource Management, 31(11), 1417-1438.
Talebzadeh, N., & Karatepe, O. M. (2020). Work Social Support, Work Engagement and their Impacts on Multiple Performance Outcomes. International Journal of Productivity and Performance Management, 69(6), 1227-1245.
Tims, M., & Bakker, A. B. (2010). Job Crafting: Towards a New Model of Individual Job Redesign. SA Journal of Industrial Psychology, 36(2), 12-20.
Tims, M., Bakker, A. B., & Derks, D. (2012). Development and Validation of the Job Crafting Scale. Journal of Vocational Behavior, 80(1), 173-186.
Tims, M., Bakker, A. B., & Derks, D. (2015). Job Crafting and Job Performance: A Longitudinal Study. European Journal of Work and Organizational Psychology, 24(6), 914-928.
Tims, M., Bakker, A. B., & Derks, D., & van Rhenen, W. (2013). Job Crafting at the Team and Individual Level: Implications for Work Engagement and Performance. Group & Organization Management, 38(4), 427-454.
Tims, M., Derks, D., & Bakker, A. B. (2016). Job Crafting and its Relationships with Person-job Fit and Meaningfulness: A Three-wave Study. Journal of Vocational Behavior, 92, 44-53.
Toth, I., Heinänen, S., & Blomqvist, K. (2020). Freelancing on Digital Work Platforms-Roles of Virtual Community Trust and Work Engagement on Person-Job Fit. VINE Journal of Information and Knowledge Management Systems, 50(4). doi: 10.1108/VJIKMS-12-2018-0124
Uçanok, B. (2008). The Effects of Work Values, Work Centrality and Person-Job Fit on Organizational Citizenship Behavior. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Vargün, H., & Büyükyılmaz, B. (2019). Muhasebe Meslek Mensuplarının Kişi-İş Uyumu ve Etik Tutum Algıları Arasındaki İlişki: Zonguldak, Bartın ve Karabük İllerinde Bir Araştırma. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 21(4), 1091-1108.
Vogt, K., Hakanen, J. J., Brauchli, R., Jenny, G. J., & Bauer, G. F. (2016). The Consequences of Job Crafting: A Three-Wave Study. European Journal of Work and Organizational Psychology, 25(3), 353-362.
Warr, P. ve İnceoglu, İ. (2012). Job Engagement, Job Satisfaction, and Contrasting Associations With Person-Job Fit. Journal of Occupational Health Psychology, 17(2), 129-138.
Wong C. M., & Tetrick, L. E. (2017). Job Crafting: Older Workers’ Mechanism for Maintaining Person-Job Fit. Frontiers in Psychology. 8. doi: 10.3389/fpsyg.2017.01548
Wrzesniewski, A., & Dutton, J. E. (2001). Crafting a Job: Revisioning Employees as Active Crafters of their Work. Academy of Management Review, 26(2), 179-201.
Wrzesniewski, A., LoBuglio, N., Dutton, J. E., & Berg, J. M. (2013). Job Crafting and Cultivating Positive Meaning and Identity in Work. İçinde A. B. Bakker (Ed.), Advances in Positive Organizational Psychology (281-302). Bingley: Emerald Group Publishing.
Yavuz, M., & Artan, İ. (2019). İş Zanaatkârlığı (Job Crafting) Kavramı: Türkçe İş Zanaatkârlığı Ölçeği'nin Geliştirilmesi. İşletme Fakültesi Dergisi, 20(1), 95-125.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikolojide Davranış-Kişilik Değerlendirmesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Onur Köksal
0000-0001-7703-1807
Türkiye

Özlem Şenel ^*
0000-0003-4522-318X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

20 Nisan 2022

Gönderilme Tarihi

10 Mart 2022

Kabul Tarihi

8 Nisan 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 9 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.18394/iid.1085785

IZ

https://izlik.org/JA69SU92WM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Köksal, O., & Şenel, Ö. (2022). İş Biçimlendirmenin İşe Tutulma Üzerindeki Etkisinde Kişi-iş Uyumunun Aracılık Rolü. İş ve İnsan Dergisi, 9(1), 73-86. https://doi.org/10.18394/iid.1085785

AMA

1.Köksal O, Şenel Ö. İş Biçimlendirmenin İşe Tutulma Üzerindeki Etkisinde Kişi-iş Uyumunun Aracılık Rolü. İİD. 2022;9(1):73-86. doi:10.18394/iid.1085785

Chicago

Köksal, Onur, ve Özlem Şenel. 2022. “İş Biçimlendirmenin İşe Tutulma Üzerindeki Etkisinde Kişi-iş Uyumunun Aracılık Rolü”. İş ve İnsan Dergisi 9 (1): 73-86. https://doi.org/10.18394/iid.1085785.

EndNote

Köksal O, Şenel Ö (01 Nisan 2022) İş Biçimlendirmenin İşe Tutulma Üzerindeki Etkisinde Kişi-iş Uyumunun Aracılık Rolü. İş ve İnsan Dergisi 9 1 73–86.

IEEE

[1]O. Köksal ve Ö. Şenel, “İş Biçimlendirmenin İşe Tutulma Üzerindeki Etkisinde Kişi-iş Uyumunun Aracılık Rolü”, İİD, c. 9, sy 1, ss. 73–86, Nis. 2022, doi: 10.18394/iid.1085785.

ISNAD

Köksal, Onur - Şenel, Özlem. “İş Biçimlendirmenin İşe Tutulma Üzerindeki Etkisinde Kişi-iş Uyumunun Aracılık Rolü”. İş ve İnsan Dergisi 9/1 (01 Nisan 2022): 73-86. https://doi.org/10.18394/iid.1085785.

JAMA

1.Köksal O, Şenel Ö. İş Biçimlendirmenin İşe Tutulma Üzerindeki Etkisinde Kişi-iş Uyumunun Aracılık Rolü. İİD. 2022;9:73–86.

MLA

Köksal, Onur, ve Özlem Şenel. “İş Biçimlendirmenin İşe Tutulma Üzerindeki Etkisinde Kişi-iş Uyumunun Aracılık Rolü”. İş ve İnsan Dergisi, c. 9, sy 1, Nisan 2022, ss. 73-86, doi:10.18394/iid.1085785.

Vancouver

1.Onur Köksal, Özlem Şenel. İş Biçimlendirmenin İşe Tutulma Üzerindeki Etkisinde Kişi-iş Uyumunun Aracılık Rolü. İİD. 01 Nisan 2022;9(1):73-86. doi:10.18394/iid.1085785