Ana Dil Edincinin Derinleşmesinde Çeviri Uygulamalarının Olası Rolüne İlişkin Düşünceler

Öz

Bilindiği gibi dünya üzerinde birçok ülkenin eğitim sistemi, bireylerde ana dili ediniminin okul eğitimi yoluyla erken yaşlardan itibaren pekiştirilmesini hedef alır. Zira dil, kavramsal düşünme sistemi olarak dış dünyayı kavramlar üzerinden tanıyıp bilmemize hizmet eder. Bu yönüyle dil edinimi, aile ile başlayan doğal bir süreç olmakla birlikte, okul eğitimi yoluyla bireylerin yetiştirilmesinde öncelikli faaliyet alanlarından biri olagelmiştir. Eğitim sistemleri, resmi dil olarak kullanılan bir ana dilin edinimini desteklemek ve geliştirmek için ana dil dersi ile birlikte, aktif dil becerileri olarak tanımlanabilecek konuşma ve yazma edincini hedef alan ‘güzel konuşma ve yazma, kompozisyon, yaratıcı yazma’ gibi dersleri müfredata yerleştirmektedir. Bu çalışmada, ana dil edincinin derinleşmesi ile kastedilen, öğrenenlerin ana dillerinde incelikli bir dil duygusuna ulaşmaları, içeriği ortaya koyacak ifade biçimleri bağlamında seçenekler oluşturabilmeleri ve iletişim durumuna en uygun olanlarını uygulayabilme becerisine sahip olmalarıdır. Bu becerilerin kazanımında diğer etkinliklerin yanında çeviri uygulamaları da bir rol üstlenebilir. Bu varsayımı işlemede konuyu aydınlatacak düşüncelerin değerlendirilmesi betimleyici bir yöntemle ele alınmış, somut uygulama örneklerinin verilmesinde ise tasarımlayıcı bir yol izlenmiştir. Buradan hareketle bu çalışmanın amacı, diller arası ve dil içi aktarım faaliyetlerinin ana dil edincinin gelişimindeki olası etkilerini tartışmaktır.

Anahtar Kelimeler

• Ana dil
• ana dil edinci
• çeviri uygulamaları
• dil içi çeviri

The Views on the Possible Role of Translation Practices in Intensifying Mother Language Competence

Öz

The education systems of many countries aim to reinforce mother language acquisition in individuals through school education from early ages since as a conceptual learning system, language serves us to identify and know outer world through concepts. From this aspect, language acquisition is a natural process beginning with family and becomes one of the primary activity fields in raising individuals through school education. Education systems include courses like “rhetoric and writing, composition, creative writing”, which aim at speaking and writing competences that can be described as active language skills, together with mother language courses in their curriculum in order to promote and improve the acquisition of a mother language used as the official language. In this study, intensifying mother language competence means the skills of learners to reach an elaborated language sense in their mother language, in other words to be able to create options within the scope of expression forms that present content and to perform the most suitable ones for communicative situation. Along with other activities, translation practices may have a role in acquiring these skills. While working on this hypothesis, thoughts that illustrate this subject have been assessed with a descriptive method, the examples of concrete practice have been given in a designing way. From this point of view, the present study aims to discuss the possible effects of interlingual and intralingual transfer activities on the development of mother language competence.

Anahtar Kelimeler

• Mother language
• mother language competence
• translation practices
• intralingual translation

Kaynakça

1. Akalın, Rahman (2013): Çeviribilim Araştırmalarının Akademik Çeviri Eğitimindeki Yeri ve İşlevi- Kuram Temelinde Akademik Çeviri Eğitiminin Temel İlkelerini Belirleme Denencesi- ME. Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Alman Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Doktora Tezi.
2. Banguoğlu, Tahsin (1986): Türkçenin Grameri. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
3. Bilen, Mürüvvet (1992): Eğitimde Verimliliğe Öğretmenin Kişisel Özelliklerinin Etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, s. 27-30
4. Chomsky, Noam (1969): Aspekte der Syntaxtheorie. Frankfurt am Main. Suhrkamp Taschenbuch Verlag.
5. Genç, Ayten (2012): Wörterbuch der Pädagogik. Ankara: Hacettepe Yayınları
6. Hançerlioğlu, Orhan, Felsefe Sözlüğü, Remzi Kitabevi, İstanbul, 2004.