The Analyze of The Cultural Elements in Turkish Translations of The Story “The Little Prince” In Terms of Target-Oriented Translation Theory

Abstract

Translation activities are one of the most important tools for intercultural communication and internationalization. Thanks to the ability to transfer the most distinctive features that separate nations, such as culture, language, religion, race, and geography, translation removes barriers and enables us to understand the many cultural mysteries of different societies. Therefore, with the advancement of technology and the ease of communication between nations, the transfer of these cultural elements which spark curiosity and interest from source cultures to target cultures has become an important sub-field of translation in recent years. This new pursuit, which arises from the combination of language, culture, and translation, has also opened new doors for researchers in the field of translation studies. In this study, three different Turkish translations of The Little Prince, a work containing numerous cultural elements and the most translated book in foreign languages, will be analyzed. Based on Newmark's classification of cultural elements, the selected cultural elements from the source text will be examined comparatively within the framework of Gideon Toury's target-oriented translation theory in the transfer to the target language, Turkish.

Keywords

• Little Prince
• Translation
• Gideon Toury
• Culture

“Küçük Prens” Adlı Hikayenin Türkçe Çevirilerinde Geçen Kültürel Unsurların Erek Odaklı Çeviri Kuramı Açısından İncelenmesi

Öz

Kültürlerarası iletişimin ve uluslararasılaşmanın en önemli araçlarından birisi çeviri etkinliğidir. Kültür, dil, din, ırk, coğrafya gibi ulusları birbirinden ayıran en belirgin özellikleri transfer edebilme yetisine sahiptir. Bu özelliği sayesinde engelleri ortadan kaldıran çeviri etkinliği ile farklı toplumların birçok kültürel bilinmezini anlamak mümkündür. Bu yüzden; teknolojinin artması ve ulusların diğer uluslarla iletişiminin daha kolay hale gelmesiyle insanların merakını ve ilgisini çeken bu kültürel öğelerin farklı kaynak kültürlerden hedef kültürlere aktarımı etkinliği son yıllarda çeviri etkinliğinin önemli bir yan alanı haline gelmiştir. Dil, kültür ve çeviri üçlüsünün bir araya gelmesiyle oluşan bu yeni uğraş ile çeviribilim alanında çalışmalar yapan araştırmacılara da yeni kapılar açılmıştır. Bu çalışmada; bünyesinde birçok kültürel unsur barındıran ve en fazla yabancı dile çevrilen eser olan Küçük Prens adlı hikayenin Fransızca aslından Türkçeye aktarılmış üç farklı çevirisi ele alınacaktır. Newmark’ın kültürel unsurlar sınıflandırmasına göre kaynak metinde seçilen kültürel unsurların erek dil olarak belirlenen Türkçeye aktarımı Gideon Toury’nin ileri sürdüğü erek odaklı çeviri kuramı kapsamında karşılaştırmalı olarak incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

• Küçük Prens
• Çeviri
• Gideon Toury
• Kültür

Kaynakça

1. Atan, N., & Çoban, E. (2023). Çeviri eleştirisi kapsamında Küçük Prens romanının Cemal Süreya & Tomris Uyar ve İpek Ortaer Montanari çevirilerinin karşılaştırmalı çözümlenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (35), 1531-1544. Doi: 10.29000/rumelide.1342162.
2. Aydın, K., & Hanağası, U. B. (2017). Sosyoloji ve Siyasal Araştırmalarda Karşılaştırmalı Yöntem. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (33), 57-86.
3. Ballard, M. (2013). Histoire de la traduction. De Boeck.
4. Baker, M. (1992). In other words: A Coursebook on Translation. Routledge.
5. Baykan, A. (2005). Sosyal ve Kültürel Faktörlerin Çevirideki Rolü, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 14, 177-194.
6. Çankaya B., Meriç, I., Kıvanç, M., Bouchot, C. (2004). Fono Büyük Sözlük Fransızca-Türkçe, Türkçe-Fransızca. Özal Matbaası.
7. De Saint-Exupéry, A. (1943). Le Petit Prince. Edition du Group “Ebooks libres et gratuits”.
8. Erten, A. (1993). Çeviride Kültürel Etkenler, Çeviribilim Uygulamaları. Hacettepe Üniversitesi Yayınları.

9. Gezer, G., & Can, M. Z. (2019). Kültürü Çevirmek: Kültür Aktarımı Kapsamında Çeviri. Rumeli Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 17, ss.355-370.
10. Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayınları.
11. Montanari, S. İ. O. (2015). Küçük Prens. İthaki Yayınları.
12. Mounin, G. (1963). Les problèmes theoriques de la Traduction. Edition Gallimard.
13. Ölker, P. (2016). Kabusname çevirisi özelinde on beşinci yüz yıldan on sekizinci yüzyıla Türkçenin söz barlığındaki değişim. Uluslararası Türkçe Kültür, Edebiyat ve Eğitim Dergisi, 5(3), 1114-1134.
14. Rifat, M. (2004). Çeviri Seçkisi 2 Çeviri (Bilim) Nedir? Başkasının Bakışı. Dünya Yayıncılık.
15. Süreyya, C. & Uyar, T. (2015). Küçük Prens. Can Çocuk Yayınları.
16. Tunç, O. (2019). Küçük Prens. Yuva Yayınları.
17. Yalçın, P. (2003). Jean Louis Mattei’den Örneklerle Çeviride Kültürel Unsurlar Sorunu, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Sayı 23(1), 47-55.
18. Yalçın, P. (2015). Çeviri stratejileri kuram ve uygulama. Grafiker Yayınları.
19. Yıldırım, C. (2015). Amin Malouf’un Afrikalı Leo ve Semerkant Romanlarında Kültürel Unsurların Çevirisi Üzerine Bir İnceleme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(29), 221-232.