Male Domination and Symbolic Violence in Seviye Talip and I Will Turn off the Lights

Yıl 2026, Cilt: 12 Sayı: 1 , - , 06.04.2026

Özlem Özen , Ceyda Er

https://doi.org/10.46442/intjcss.1615735

https://izlik.org/JA87PL46RW

Öz

This study aims to comparatively analyze the representations of women in Halide Edip Adivar’s Seviye Talip and Zoya Zana Pirzad’s I Will Turn off the Lights. While Seviye Talip explores gender roles and the social position of women during the modernization process in the late Ottoman Empire, I Will Turn off the Lights sheds light on the impact of traditional family structures on women’s lives within Iranian society. Both works examine the social dynamics that subject women to familial, societal, and psychological pressures, transforming them into the ‘subaltern’ figures identified by Spivak as silenced, marginalized, and othered, related with Bourdieu’s concepts of male domination and symbolic violence. In this context, the experiences of female characters in relation to gender roles under male domination will be comparatively examined through the lens of sociological feminist theory. Furthermore, the study aims to contribute to the visibility of women's long-standing individual and social struggle to break societal norms that "turn one into the other," focusing on the similarities of gender roles in 19th-century Ottoman and 20th-century Iranian societies.

Anahtar Kelimeler

Seviye Talip , I Will Turn Off The Lights , male dominance , symbolic violence , subaltern , habitus

Seviye Talip ve Işıkları Ben Söndürürüm Romanlarında Eril Tahakküm ve Sembolik Şiddet

https://izlik.org/JA87PL46RW

Öz

Bu çalışmada, Halide Edip Adıvar’ın Seviye Talip ve Zoya Zana Pirzad’ın Işıkları Ben Söndürürüm adlı eserlerinde yaratılan kadın imgeleri karşılaştırmalı olarak incelenecektir. Seviye Talip, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemindeki modernleşme sürecinde toplumsal cinsiyet rollerini ve kadının konumunu ele alırken, Işıkları Ben Söndürürüm ise İran toplumundaki geleneksel aile yapısının kadınların yaşamı üzerindeki etkilerini gözler önüne sermektedir. Her iki eserde de kadınları ailevi, toplumsal ve psikolojik baskıların hedefi haline getiren ve onları Spivak’ın susturulan, dışlanan ve ötekileştirilenleri işaret eden "madun" figürüne dönüştüren toplumsal dinamiklerle birlikte, Bourdieu’nün öne sürdüğü eril tahakküm ve sembolik şiddet kavramları ele alınacaktır. Bu doğrultuda kadın karakterlerin eril tahakküm altındaki toplumsal cinsiyet rollerine yönelik deneyimleri karşılaştırmalı olarak sosyolojik feminist eleştiri ışığında değerlendirilecektir. Ayrıca çalışma, 19. yüzyıl Osmanlı ve 20. yüzyıl İran toplumsal cinsiyet rollerinin benzerliklerine odaklanarak, ‘birini öteki haline getiren’ toplumsal kalıpları kırma konusunda kadının uzun dönemdir süregelen bireysel ve toplumsal mücadelesinin görünür kılınmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Seviye Talip , Işıkları Ben Söndürürüm , eril tahakküm , sembolik şiddet , madun , habitus

Etik Beyan

Bu çalışma etik kurul onayı gerektirmez

Kaynakça

• Adıvar, H. E. (2020). Seviye Talip. İstanbul: Can Yayınları.
• Aksan, Y. (2023). Eril gücün kadın bedeni üzerindeki tahakkümü. Sakarya Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi, 2(1), 16-32.
• Arpacı, M. (2020). Pierre Bourdieu’nün sosyolojisinde beden, cinsiyet ve cinsellik. Habitus Toplumbilim Dergisi (1), 119-136.
• Aydın, E. (2017). Kadının özne olma sürecine dair bir okuma: Simone de Beauvoir KADIN DOĞULMAZ KADIN OLUNUR. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı.
• Beauvoir, de S. (2019). İkinci cinsiyet. (Çev.) Gülnur Savran. İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
• Bourdieu, P. (2015). Eril tahakküm. (Çev.) Bediz Yılmaz. İstanbul: Bağlam Yayınları.
• Bourdieu, P. (2016). Sosyoloji meseleleri. (Çev.) Filiz Öztürk, Büşra Uçar, Mustafa Gültekin, Aslı Sümer. Ankara: Heretik Yayınları.
• Bourdieu, P. (2018). Bir pratik teorisi için taslak: Kabiliye Üzerine Üç Etnoloji Çalışması. (Çev.) Nazlı Ötken. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Butler, J. (2014). Cinsiyet belası feminizm ve kimliğin altüst edilmesi. (Çev.) Başak Ertür. İstanbul: Metis Yayınları.
• Butler, J. (1986). Sex and gender in Simone de Beauvoir’s Second Sex. Yale French Studies, 72, 35–49. https://doi.org/10.2307/2930225
• Dökmen, Z. Y. (2010). Toplumsal cinsiyet. İstanbul: Remzi Kitabevi.
• İnaloğlu, E. (2023). Madun-maduniyet kavramları çerçevesinde feminist hareketin İran sineması bağlamında incelenmesi. Marmara Üniversitesi Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları Dergisi, 7(1), 1-21. https://doi.org/10.29228/mukatcad.25
• Karaca, N. (2020). Yeniden ve yeniden üretilen eril tahakküm. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 65, 405-416.
• Keshani-Çalışır, N. (2018). Işıkları Ben Söndürürüm ve Kuşum romanlarındaki unsurlar ve kadın karakterlerin incelenmesi. (Çev.) Melek Gedik. Çağdaş İran Edebiyatında Kadın, Ankara: Hece Yayınları, 377-395.
• Kiraz, S., & Kestel, S. (2017). Kadınların madun sorunsalı ve bir alternatif olarak yeni medyada dijital aktivizm: Change.org. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 53, 139-163. https://doi.org/10.17064/iuifd.321654
• Oralgül, E. D. (2016). Judith Butler'ın kimlik ve siyaset anlayışı. Ethos: Felsefe ve toplumsal bilimlerde diyaloglar, 9(1), 47-62.
• Oxford Reference (2024). Subaltern. Erişim (16 Haziran: 2024). https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/oi/authority.20110803100539334
• Ölçer, H. (2019). Pierre Bourdieu sosyolojisinde simgesel şiddet sorunsalı ve biçimleri. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, 2, 34-49.
• Pirzad, Z. Z. (2008). Işıkları Ben Söndürürüm. İstanbul: Aras Yayıncılık.
• Spivak, G. C. (2016). Madun konuşabilir mi? (Çev.) Emre Koyuncu. Ankara: Dipnot Yayınları.