Türkiye’de Muhafazakâr Aile Değerlerinde Kuşaklar Arası Dönüşüm: Literatür Temelli Teorik Bir Analiz

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de muhafazakâr aile yapılarında ortaya çıkan kuşaklar arası değer dönüşümünü teorik-analitik bir çerçevede incelemektedir. Son yıllarda dijitalleşme, küreselleşme ve toplumsal modernleşme süreçlerinin etkisiyle genç kuşaklarda değer değişimlerinin hızlandığı görülmektedir. Çalışma, literatür taraması ve ikincil veri analizleri üzerinden muhafazakâr ailelerle genç bireyler arasındaki farklılaşmaları çok boyutlu olarak değerlendirmektedir. Özellikle sosyal sermayenin aktarımı, aile otoritesi ve hiyerarşisi, bireysel özerklik talepleri, dini pratiklerin sürdürülmesi ve cinsiyet rolleri bağlamında gelişen gerilimler ele alınmaktadır. İncelenen saha çalışmalarındaki bulgular, bireyselleşme ve dijitalleşme süreçlerinin etkisiyle genç kuşakların aile değerlerini sürdürme biçimlerinde geleneksel itaatin yerini eleştirel yaklaşımlar, rıza ile içselleştirme ve uyumlaştırma süreçlerinin almaya başladığını göstermektedir. Bu değişim, muhafazakâr aile yapısının dönüşümünü toplumsal değişimin daha geniş dinamikleriyle ilişkilendirerek Türkiye’nin güncel sosyolojik yapısına kuramsal katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Yöntemsel olarak çalışma, kapsamlı literatür taraması ile ikincil veri değerlendirmelerini bir arada kullanmaktadır. Sonuçlar, politika ve eğitim yaklaşımlarına dair çıkarımlarla kuramsal tartışmalara katkı sunmaktadır. Çalışma ayrıca toplumsal dayanışma biçimlerindeki dönüşümlerin gençlik tutumlarını etkilediğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• muhafazakârlık
• aile
• kuşaklar
• değer dönüşümü.

“Intergenerational Change in Conservative Family Values in Türkiye: A Theoretical Analysis Based on the Literature”

Öz

This study examines the intergenerational transformation of values within conservative family structures in Türkiye through a theoretical-analytical framework. In recent years, the processes of digitalization, globalization, and social modernization have accelerated value shifts among younger generations. The study evaluates the differences between conservative families and young individuals from a multidimensional perspective, drawing on literature review and secondary data analysis. Particular attention is given to tensions related to the transmission of social capital, family authority and hierarchy, demands for individual autonomy, the continuation of religious practices, and gender roles. Findings indicate that, under the influence of digitalization and individualization, traditional obedience in the preservation of family values is increasingly being replaced by critical engagement, consent, internalization, and adaptation. This change seeks to situate the transformation of conservative family structures within broader dynamics of social change, thereby contributing to the understanding of Türkiye’s contemporary sociological landscape. Methodologically, the study employs comprehensive literature review and secondary data evaluation. The results further highlight how transformations in forms of social solidarity influence youth attitudes and value orientations.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye
• conservatism
• family
• generations
• value transformation.

Kaynakça

1. Akın, M. H. (2012). Türkiye’de muhafazakârlığın direnme odağı olarak aile. Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 8(31), 3-20.
2. Akkaş, H. H. (2004). Muhafazakâr düşünce ve Edmund Burke. Ankara: Kadim Yayınları.
3. Aktaş, C. (2014). Bacı’dan bayana: İslamcı kadınların kamusal alan tecrübesi. İz Yayıncılık.
4. Akyıl, Y. (2015). Family value transition in a changing Türkiye: An intergenerational perspective on parent-adolescent relationships (Doctoral dissertation). Antioch University. Retrieved from https://aura.antioch.edu/etds/68
5. Barbarosoğlu, F. (2015). Moda ve zihniyet. İz Yayıncılık.
6. Beck, U., & Beck-Gernsheim, E. (2002). Individualization: Institutionalized individualism and its social and political consequences. Sage.
7. Beneton, P. (2011). Muhafazakârlık (C. Akalın, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları. (Original work published 1988)
8. Berger, P. L., & Luckmann, T. (1966). The social construction of reality: A treatise in the sociology of knowledge. New York, NY: Anchor Books.

9. Bora, T. (2008). Türk sağının üç hali. İstanbul: Birikim Yayınları.
10. Bourdieu, P. (1977). Outline of a theory of practice (R. Nice, Trans.). Cambridge: Cambridge University Press.
11. Burke, E. (2016). Fransa’daki devrim üzerine düşünceler (O. Arslan, Çev.). Ankara: Kadim Yayınları. (Original work published 1790)
12. Canatan, K. (2011). Aile sosyolojisi: Konuları, perspektifi ve gelişimi. In K. Canatan & E. Yıldırım (Eds.), Aile sosyolojisi. İstanbul: Açılım Kitap.
13. Cohen, P. N. (2014). The family: Diversity, inequality, and social change. W. W. Norton.
14. Doğan, Ş. (2016). Muhafazakârlık, aile ve kadın (Çankırı örneği). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 163-193.
15. Furstenberg, F. F., & Kaplan, S. (2012). Sosyal sermaye ve aile (G. Aksan, Çev.). Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 8(31), 53-76.
16. Giddens, A. (1992). The transformation of intimacy. Stanford University Press.
17. Giddens, A. (1994). Modernity and self-identity. Stanford University Press.
18. Goode, W. J. (1963). World revolution and family patterns. Free Press of Glencoe.
19. Göle, N. (1991). Modern mahrem: Medeniyet ve örtünme. Metis Yayınları.
20. Kadıoğlu, A. (1998). Republican epistemology and Islamic discourses in Türkiye in the 1990s. The Muslim World, 88(1), 1-22.
21. Kağıtçıbaşı, Ç. (2007). Family, self, and human development across cultures: Theory and applications. Lawrence Erlbaum.
22. Kongar, E. (2016). Toplumsal değişme kuramları ve Türkiye gerçeği. Remzi Kitabevi.
23. Mollaer, F. (2009). Muhafazakârlığın iki yüzü. İstanbul: Dergâh Yayınları.
24. Monk, I. H. (2004). Modern siyasal düşünceler tarihi: Hobbes’tan Marx’a büyük siyasal düşünceler. In N. Arat (Ed.), (Ü. Arat, Çev.). İstanbul: Say Yayınları.
25. Morgan, D. H. J. (2011). Rethinking family practices. Palgrave Macmillan.
26. Namazcı, M., & Arıcı, A. F. (2020). Türkiye’de üç kuşakta değişen aile: Çocuk kitapları örneği. Türkiye Eğitim Dergisi, 5(2), 375-395.
27. Nisbet, R. (2006). Muhafazakârlık (E. Mutlu, Çev.). In T. Bottomore & R. Nisbet (Eds.), Sosyolojik çözümlemenin tarihi. Ankara: Ayraç Yayınları.
28. Nisbet, R. (2007). Muhafazakârlık: Düş ve gerçek. Ankara: Kadim Yayınları.
29. Oakeshott, M. (2004). Rationalism in politics and other essays. London: Methuen.
30. Odabaşı, F., & Aydın, N. (2020). Muhafazakâr ailelerin “dijital yerli” çocukları/Z kuşağı üzerine nitel bir araştırma. Toplum Bilimleri Dergisi, 14(29), 56-90. doi:10.29228/tbd.2007.48073
31. Özbay, C., Erol, M., Bağcı, Ç., & Özkaplan, N. (2023). Secular but conservative? Youth, gender, and intimacy in Türkiye. Turkish Studies, 24(1), 29-50. doi:10.1080/14683849.2022.2085095
32. Özipek, B. B. (2004). Muhafazakârlık: Akıl, toplum, siyaset. İstanbul: Liberte Yayınları.
33. Parsons, T. (1991). The social system. London: Routledge. (Original work published 1951)
34. Parsons, T., & Bales, R. F. (1998). Family, socialization and interaction process. Transaction Publishers.
35. Saraçoğlu, F. (2023). Muhafazakâr aile değerlerine yönelik tutumlarda kuşaklararası farklılaşma düzeyi (Kayseri örneği) (Yüksek lisans tezi). Erciyes Üniversitesi, Kayseri. Retrieved from https://tez.yok.gov.tr/
36. Scruton, R. (2001). The meaning of conservatism. Basingstoke: Palgrave.
37. Sümer, N., Mert, H., & Cemalcılar, Z. (2021). Differences across generations and stability of values in the turbulence of social change in Türkiye. In Intergenerational transmission and economic self-sufficiency (pp. 263-296).
38. Treas, J., Scott, J., & Richards, M. (2014). The Wiley Blackwell companion to the sociology of families. Wiley-Blackwell.
39. TÜİK. (2023). Türkiye aile yapısı araştırması. https://www.tuik.gov.tr
40. Vincent, A. (2009). Modern political ideologies. Cambridge: Cambridge University Press.
41. Wise, R. M., & Erbahar, A. (2021). The relationship between perceived parenting practices and well-being among young adult females in Türkiye. Journal of Psychological and Educational Research, 29(2), 32-55. Retrieved from https://www.marianjournals.com/files/JPER_articles/JPER_29_2_2021/Wise_Erbahar_JPER_2021_29_2_32_55.pdf
42. Yardımcı Karaca, Z. (2022). Intergenerational transmission of gender: Mothers' and daughters' values, attitudes and expectations in Türkiye (Yüksek lisans tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara. Retrieved from https://hdl.handle.net/11511/101242
43. Yılmaz, H. (2013). Conservative democracy and the Turkish media: The case of the family. Turkish Studies, 14(3), 421-434.