İlkokul 4. Sınıf Öğrencilerinin Meslekleri Tanımasında Alternatif Bir Yol: Haydi Mesleğini Anlat

Öz

Bu araştırmanın amacı, ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin meslekleri tanıma düzeylerini ortaya koymaktır. Çalışma, 2022–2023 eğitim-öğretim yılı içerisinde dört farklı okulun dördüncü sınıflarında öğrenim gören toplam 108 öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması deseni ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak, öğrencilerin ileride olmak istedikleri meslekleri tanıma düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Ayrıca, gerçekleştirilen meslek ziyaretlerinin öğrenciler üzerindeki etkileri incelenmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz sürecinde, öğrencilerden elde edilen veriler önce anlamlı kavramlara dönüştürülmüş; ardından bu kavramlar mantıksal bir bütünlük içinde düzenlenerek veriyi açıklayan temalar oluşturulmuştur. Araştırma bulguları, meslek ziyaretlerinin öğrencilerin gelecekteki meslek seçimlerine ilişkin farkındalık ve yönelimlerini çeşitli değişkenler açısından etkilediğini göstermektedir. Bu sonuç, erken yaşta yapılan meslek tanıtım etkinliklerinin öğrencilerin mesleki ilgilerinin gelişiminde önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Okul dışı öğrenme
• İlkokul öğrencileri
• Okul gezisi
• Mesleki ziyaret
• Meslek tanıtımı

An Alternative Way for Primary School 4th-Grade Students to Get to Know Professions: Please, Tell About Your Profession

Öz

The aim of this study is to explore primary school students’ levels of occupational awareness and their perceptions of different professions through out-of-school learning experiences. The research was conducted during the 2022–2023 academic year with 108 fourth-grade students from four different schools. The study was designed using a qualitative case study approach. A semi structured interview form was developed and used as the data collection tool to examine students’ awareness of professions they aspire to in the future. The data were analyzed using content analysis. During the analysis process, students’ responses were coded, categorized, and organized under themes that reflect their perceptions and experiences. The findings indicate that occupational field visits contribute to students’ awareness of professions, enhance their interest, and support their understanding of different career options. In addition, such experiences help students form more concrete and meaningful perceptions about professions. The results suggest that introducing professions through experiential learning environments at an early age plays an important role in developing students’ occupational awareness and interests.

Anahtar Kelimeler

• Out of school learning
• Primary school students
• School trip
• Profession visit
• Profession promotion

Kaynakça

1. Ağaç, S., & Çeğindir, N. (2006). Üniversite öğrencilerinin giyim ihtiyaçlarını karşılama ve moda konusundaki görüş ve davranışları. Hacettepe Üniversitesi Sosyolojik Araştırmalar Dergisi (http://www. sdergi. hacettepe. edu. tr).
2. Akdoğan, Ş., & Karaarslan, M. (2011). Gençlerin kendilerinin ve ailelerinin giysi tüketimi alışkanlıklarını değerlendirmeleri: Nevşehir üniversitesi İİBF öğrencileri üzerine bir araştırma . Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 30(1), 373-395.
3. Akıncı, Ö. (2014). Moda Trendlerinin Giysi Seçimi ve Satın Almaya Etkileri. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi, Ankara.
4. Armağan , E., & Taşdelen, M. (2012). Üniversite öğrencilerinin giyim tercihlerini etkileyen faktörlerin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(1), 85-95.
5. Aslan, D., & Köksal-Akyol, A. (2006). Okul öncesi öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ve mesleki benlik saygılarının incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 51–60.
6. Bacanlı, F. (2008). Türk ergenlerinin kariyer karar verme güçlükleri. Counseling and international perspective: Global demands and local needs. Bahçeşehir Üniversitesi, Nisan 25-27, İstanbul.
7. Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice-Hall.
8. Bozdoğan, A. E. (2007). Students interests towards science fields about exhibitions in science centers: Feza gursey science center in Turkey. Natural Science Education, 2(19), 5-17.

9. Buldur, S., & Bursal, M. (2015). Fen bilgisi öğretmen adaylarının meslek tercih nedenlerinin etki düzeyleri ve mesleki geleceklerine yönelik beklentileri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (NEF-EFMED), 9(1), 81–107.
10. Bursal, M., & Buldur, S. (2016). İlköğretim öğretmen adaylarının meslek tercih nedenleri ve geleceklerine yönelik beklentileri: Karşılaştırmalı bir analiz. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(2), 351-376.
11. Center, D. (1949). Vocational interest and expression. Journal of Counseling Psychology, 12(1), 22–30.
12. Cerasoli, C. P., Nicklin, J. M., & Ford, M. T. (2014). Intrinsic motivation and extrinsic incentives jointly predict performance: A 40-year meta-analysis. Psychological Bulletin, 140(4), 980–1008.
13. Deniz, S. (2001). Bireyin meslek seçimini etkileyen kaynaklar: yeni teknolojilerden internet. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6.
14. Dindar, I., & Şıpkın, S. (1995). Trakya Üniversitesi Edirne Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu öğrencilerinin sosyo-ekonomik özelliklerini, sorunları ve mesleksel beklentilerinin araştırılması. Türk Hemşireliğinde Yüksek Öğrenimin 40. Yılı Sempozyumu Kitabı (s. 49–57). Ege Üniversitesi Basımevi.
15. Diremci, S. İ., & Topaloğlu, M. Y. (2021).İlkokul öğrencilerinin okul dışı öğrenme ortamındaki tecrübeleri ile ilgili görüşleri: Meslek atölyeleri. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 1-12.
16. Edwards, K., & Quinter, M. (2011). Factors influencing students’ career choices among secondary school students in Kisumu municipality, Kenya. Journal of Emerging Trends in Educational Research and Policy Studies, 2(2), 81–87.
17. Eker, C. (2004). İlkokulda kariyer gelişimini destekleyen öğrenme ortamları. Kuramsal Eğitimbilim, 7(1), 55–70.
18. Erdal, G., Erdal, H., & Uzundal, H. (2013). Gaziosmanpaşa üniversitesi öğrencilerinin marka giyim konusundaki tutum ve davranışları üzerine bir araştırma. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi, 4, 49-56.
19. Ersoy, A. (2016). Case study research: Design and implementation for novice researchers. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 4(1), 52–64. https://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.4c1s3m
20. Eryetiş, M. V. (2016). Meslek seçimi ve mesleki rehberlik. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi, 44.
21. Falk, J. H. (2005). Free-choice environmental learning: Framing the discussion. Environmental Education Research, 11(3), 265–280.
22. Falk, J. H., & Storksdieck, M. (2010). Science learning in a leisure setting. Journal of Research in Science Teaching, 47(2), 194–212.
23. Gall, M. D., Gall, J. P., & Borg, W. R. (2007). Educational research: An introduction (8th ed.). Pearson. Gati, I., Gadassi, R., & Mashiah-Cohen, R. (2012). Career decision-making profiles vs. styles: Convergent and incremental validity. Journal of Vocational Behavior, 81(1), 2–16.
24. Gati, I., & Levin, N. (2019). The influence of career decision-making profiles on career decision-making difficulties. Journal of Vocational Behavior, 116, 103334.
25. Gati, I., & Saka, N. (2001). High school students’ career-related decision-making difficulties. Journal of Counseling & Development, 79(3), 331–340.
26. Glaser, B. G., & Strauss, A. L. (1967). The discovery of grounded theory: Strategies for qualitative research. Aldine Publishing Company.
27. Karakaya, F., Yantırı, H., Yılmaz, G., & Yılmaz, M. (2019). İlkokul öğrencilerinin STEM etkinlikleri hakkında görüşlerinin belirlenmesi: 4. Sınıf Örneği. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 13, 1-14.
28. Keskin, G. (2007). İçerik analizi ve kodlama süreci üzerine bir değerlendirme. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18, 41–54.
29. Kılınç, N. (2011). Clothing color preferences of boys and girls aged between six and nine. Social Behavior and Personality: An International Journal, 39(10), 1359–1366.
30. Koç, F. (2008). Gençlerin markalı giysilere karşı tutumunun sosyo-kültürel açıdan değerlendirilmesi. Tekstil ve Konfeksiyon, 2, 103-113.
31. Korkut-Owen, F., & Mutlu, T. (2016). Okul psikolojik danışmanlarının kariyer danışmanlığı rolüne ilişkin görüşleri. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 6(46), 21–34.
32. Kozikoğlu, İ., & Özcanlı, N. (2020). Öğretmenlerin 21. yüzyıl öğreten becerileri ile mesleğe adanmışlıkları arasındaki ilişki. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 9(1), 270-290.
33. Krishen, A. S. (2013). Catch it if you can: How contagious motivation improves group projects and course satisfaction. Journal of Marketing Education, 35(3), 220-230
34. Lamsa, A., Sakkınen, A., & Turjanmaa, P. (2000). Values and their change during the business education- a gender perspective. International Journal of Value-Based Management, 13, 203-213.
35. Lent, R. W. (2017). Social cognitive career theory in a diverse world: Filling in some gaps and extending the theory. Journal of Career Assessment, 25(1), 3–12.
36. Livingstone, D. W. (2001). Adults' informal learning: Definitions, findings, gaps and future research. Toronto: Centre for the Study of Education and Work, Ontario Institute for Studies in Education. 21 Mayıs 2020 tarihinde https://tspace.library.utoronto.ca/handle/1807/2735 adresinden erişilmiştir.
37. Milli Eğitim Bakanlığı, (2013). Okul öncesi eğitimi programı. Ankara. 22/02/2023 tarihinde https://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/ooproram.pdf internet adresinden erişilmiştir.
38. Meldahl, J. M., & Muchinsky, P. M. (1997). The neurotic dimension of vocational indecision: Gender comparability? Journal of Career Assessment, 5, 317- 331. doi:10.1177/106907279700500305
39. Merdan, F. (2011). Kariyer seçimini etkileyen faktörler üzerine bir araştırma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi].
40. Osipow, S. H. (1999). Assessing career indecision. Journal of Vocational Behavior, 55(1), 147–154.
41. Patton, M. Q. (2018). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Sage.
42. Peluchette, J. V., Karl, K., & Rust, K. (2006). Dressing to impress: Beliefs and attitudes regarding workplace attire. Journal of Business and Psychology, 21(1), 45–63.
43. Punch, K. F. (2005). Introduction to social research: Quantitative and qualitative approaches (2nd ed.). Sage.
44. Radel, R., Sarrazin, P., Legrain, P., & Wild, T. C. (2010). Social contagion of motivation between teacher and student: Analyzing underlying processes. Journal of Educational Psychology, 102, 577-587.
45. Rozan, M. (1983). Meslek seçimi ve yöneltme sürecinde bireysel farklılıkların rolü. İstanbul Üniversitesi Yayınları.
46. Savickas, M. L. (2020). Career construction theory and practice. Career Development Quarterly, 68(4), 321–335.
47. Schunk, D. H., & DiBenedetto, M. K. (2020). Motivation and social cognitive theory. Contemporary Educational Psychology, 60, 101832.
48. Stryker, M. (1983). A survey of clothing management tasks related to role overload of wives in dual income families (Yayımlanmış Doktora Tezi). Manhattan, Kansas.
49. Şahin, İ. (2011). Öğretmen adaylarının öğretmen istihdamı ve mesleki geleceklerine ilişkin görüşleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(3), 1167–1184
50. Ünal, E., & Şimşek, S. (2008). İlköğretim bölümü anabilim dallarında öğrenim gören öğretmen adaylarının mesleki benlik saygılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. İlköğretim Online, 7(1), 41–52
51. Ünalan, Ş. (2005). Hayatta önemli bir dönüm noktası: Meslek seçimi. http://www.ilkadımdergisi.com
52. Yavaşcaoğlu, A. (2015). Tekstil bölümü öğrencilerinin giysi tercihine ilişkin bir araştırma. 4th International Vocational Schools Symposium, (s. 1143-1152).
53. Yeşilyaprak, B. (2021). Eğitimde rehberlik ve psikolojik danışma: Gelişimsel yaklaşım. Nobel Yayıncılık.
54. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. bs.). Seçkin Yayıncılık.
55. Yılmaz, M., Köseglu, P. Gerçek, C., & Soran, H. (2004). Öğretmen öz-yeterlik inancı. Bilim ve Aklın Aydınlığında Eğitim Dergisi, 5, 58.
56. Yin, R. K. (1984). Case study research: Design and methods. Sage.