Experiences Of Academicians Working In The Field Of Turkish Education Related To Generation Z Students In Turkish Language Teaching Programs

Öz

ABSTRACT: This study aims to describe the perceptions and experiences of academics in the field of Turkish language education regarding Generation Z pre-service Turkish language teachers. Designed within the qualitative research tradition, the study adopts a phenomenological approach. Participants were selected through purposive sampling, and data were collected via open-ended, in-depth interviews. The study draws on the experiences and evaluations of six academics working in the field of Turkish language education at public universities in Türkiye concerning Generation Z pre-service Turkish language teachers. The interviews were conducted using an audio recording device, and the recorded data were transcribed verbatim. Subsequently, content analysis was employed to generate themes. The findings were organized under six main themes and twelve sub-themes. The main themes were labeled as the general characteristics of the generation, communication skills, academic achievement, intergenerational conflict, academics’ strategies for conflict resolution, and other factors contributing to conflicts experienced with the generation. The results indicate that participants identified humor, persuasiveness, and digital skills as positive characteristics of Generation Z, whereas a lack of critical questioning, a tendency toward convenience, low sense of responsibility, and deficiencies in attention and motivation were highlighted as negative characteristics. Participants further emphasized that Generation Z differs from previous generations due to several factors, particularly their upbringing, digitalization, and the global pandemic. Keywords: academician, Turkish language teaching, university, university students, generation Z.

Anahtar Kelimeler

• Academician
• Turkish language teaching
• university
• university students
• generation Z

Türkçe Eğitimi Alanında Çalışan Akademisyenlerin Z Kuşağı Türkçe Öğretmenliği Öğrencilerine Yönelik Deneyimleri

Öz

ÖZ: Bu araştırmada Türkçe eğitimcisi akademisyenlerin Z kuşağı Türkçe öğretmenliği öğrencilerine ilişkin algılarının ve deneyimlerinin betimlenmesi amaçlanmaktadır. Nitel araştırma yaklaşımlarından olgu bilim (fenomenoloji) deseni ile tasarlanan çalışmada, katılımcılar amaçlı örnekleme yoluyla belirlenmiş ve veriler açık uçlu yoğunlaştırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Türkiye’de devlet üniversitelerinde Türkçe eğitimi alanında görev yapan altı akademisyenin Z kuşağı Türkçe öğretmenliği öğrencilerine ilişkin deneyim ve değerlendirmelerine başvurulmuştur. Görüşmeler, ses kayıt cihazı eşliğinde gerçekleştirilmiş; ses kayıt cihazındaki veriler yazıya aktarıldıktan sonra içerik analizi yapılarak temalar oluşturulmuştur. Buna göre bulgular, altı ana tema ve on iki alt tema altında toplanmıştır. Ana temalar; kuşağın genel özellikleri, iletişim becerileri, akademik başarıları ile kuşaklar arası çatışma, çatışma çözmeye yönelik akademisyen yöntemleri ve kuşakla yaşanan çatışmayı oluşturan diğer nedenler başlıklarıyla adlandırılmıştır. Araştırmada katılımcıların kuşağın olumlu özellikleri olarak mizah, ikna etme ve dijital becerilerini; olumsuz özellikleri olarak ise sorgulamama, kolaycılık, düşük sorumluluk bilinci, dikkat ve motivasyon eksikliğini sıraladığı sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcılar, Z kuşağının yetişme biçimi, dijitalleşme ve küresel salgın süreci başta olmak üzere çeşitli nedenlerle önceki kuşaklardan farklılık gösterdiğini belirtmektedir. Anahtar sözcükler: akademisyen, Türkçe öğretmenliği, üniversite, üniversite öğrencileri, Z kuşağı.

Anahtar Kelimeler

• Akademisyen
• Türkçe öğretmenliği
• üniversite
• üniversite öğrencileri
• Z kuşağı

Kaynakça

1. Abuşoğlu, H. Ö., & Balcı Aydoğan, B. (2023). Sosyal medyada Z kuşağına yönelik nefret söylemi: ekşi sözlük örneği. ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 13(1), 707-728. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1140594
2. Akduman, G., & Hatipoğlu, Z. (2021). Kim bu Z kuşağı? International Journal of Entrepreneurship and Management Inquiries, 5(9), 203-226.
3. Altunbay, M., & Bıçak, N. (2018). Türkçe eğitimi derslerinde “Z kuşağı” bireylerine uygun teknoloji tabanlı uygulamaların kullanımı, Zeitschrift für die Welt der Türken, 10(1), 127-142.
4. Arslan, Y., & Polat, S. (2016). Eğitim örgütlerinde kuşaklar arası çatışma: nedenleri ve başa çıkma yaklaşımları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 263-282.
5. Bayraktar, O. (2020). Z kuşağına ilişkin ortaokul öğretmenlerinin görüşleri ve beklentileri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi.
6. Boynukısa, M., Karagül, E., & Işıker, E. (2024). Z kuşağının kariyer beklentileri. Kadim Akademi SBD, 8(2), 183-208. https://doi.org/10.55805/kadimsbd.1583922
7. Boztilki, M. (2023). Neden gitmek istiyorlar? Z kuşağı kadınların göç etme istekleri hakkında bir araştırma. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (55), 157-172. https://doi.org/10.30794/pausbed.1230506
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri (18. Baskı). Pegem Akademi.

9. Cropley, A. (2022). Introduction to qualitative research methods: a practice-oriented introduction. Editura Intaglio Publishing.
10. Çankal, S. (2024). Dijital platformlarda kimlik inşası ve sunumu: Z kuşağı üyeleri üzerine bir araştırma, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (61), 325-342. https://doi.org/10.30794/pausbed.1430273
11. Çaşın, S., & Şahin, M. (2023). İşyerinde Z kuşağını anlamak ve yönetmek. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (58), 227-244. https://doi.org/10.30794/pausbed.1170795
12. Çetiner Özyılmaz, E., & Oyman, D. (2024). Yeni kanaat önderleri olarak sosyal medya fenomenlerinin Z kuşağı üzerine etkisi. Veche, 3(2), 45-56. https://doi.org/10.62147/veche.1573507
13. Çokol, E. (2020). Kuşak çatışmaları ekseninde Z kuşağının dili. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 8(2), 404-419. https://doi.org/10.29228/ijlet.43454
14. Duman, M. Z. (2021). Üniversitede okuyan Z kuşağının değişen aile algısı ve aile içi ilişkilerde yaşadığı sorunlar. Sosyolojik Bağlam, 2(1), 20-36. https://doi.org/10.52108/2757-5942.2.1.2
15. Düzgün, A. (2022). Z kuşağının kişilik özellikleri ile liderlik tarzı beklentisi arasındaki ilişki. Erciyes Akademi, 36(1), 408-431. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.1077762
16. Ekiz, F. S., & Zabun, B. (2024). Toplumsal cinsiyet rollerinin kuşaklararası değişimleri: baby boomers ve Z kuşağı. Kastamonu İnsan ve Toplum Dergisi, 2(4), 293-304. https://doi.org/10.5281/zenodo.14130476
17. Erten, P. (2019). Z kuşağının dijital teknolojiye yönelik tutumları. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 10(1), 190-202.
18. Göçmen, N. (2024). Öğretmen ve anne görüşleri doğrultusunda 5-6 yaş Alfa ve Z kuşağı çocuklarının karşılaştırılması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bursa Uludağ Üniversitesi.
19. Gök, B., Kırık, A. M., & Akşit, M. (2019). Y ve Z kuşağı’nın youtube kullanım alışkanlıkları. Asya Studies, (10), 77-89. https://doi.org/10.31455/asya.632613
20. Halisdemir, M. (2015). Okul yöneticilerinin Z kuşağına yönelik tutumları ve Z kuşağının okul yöneticisi algısı (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Maltepe Üniversitesi.
21. İçme, T., Yıldırım, T., & Büyük, U. (2022). Z kuşağı öğrencilerinin uzaktan eğitim algıları. Erciyes Akademi, 36(1), 82- 102. https://doi.org/10.48070/erciyesakademi.1028194
22. İlhan Nas, T., & Doğan, A. (2020). Z kuşağındaki bireylerin kişilik özelliklerinin paternalist liderlik algılarına etkisinde örgüt kültürünün düzenleyici rolü. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2), 30-60. https://doi.org/10.21180/iibfdkastamonu.757746
23. İlhan, Z. (2025). Z kuşağı akademide: örgütsel sapma davranışı üzerine nitel bir araştırma. Optimum Journal of Economics and Management Sciences, 12(1), 143-168. https://doi.org/10.17541/optimum.1552126
24. İnce, F. (2018). Z kuşağının girişimcilik eğilimi: üniversite öğrencileri üzerinde bir araştırma. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (32), 105-113. https://doi.org/10.30794/pausbed.424969
25. İskender, A., & Mutlu, E. (2023). X kuşağının kendi çocukluk dönemi oyunları ile Z kuşağının çocukluk dönemi oyunlarına yönelik algılarının incelenmesi. Anatolia Sport Research, 4(3), 21-33. http://dx.doi.org/10.29228/anatoliasr.49
26. Kan, M. E., & Mert, E. (2024). Üniversite öğretim elemanlarının Z kuşağı kavramı algılarına yönelik metafor analizi: Artvin Çoruh Üniversitesi örneği. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(3), 775-800. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1293338
27. Karadoğan, A. (2019). Z kuşağı ve öğretmenlik mesleği. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 9-41. https://doi.org/10.31463/aicusbed.597636
28. Karahisar, T. (2013). Dijital nesil, dijital iletişim ve dijitalleşen (!) Türkçe. Online Academic Journal of Information Technology, 4(12), 71-83. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2013.3.006.x
29. Kitiroğlu, A. L., & Yıldız, M. (2022). Kadınların hedonik ve faydacı tüketim eğilimlerinin incelenmesi: Y ve Z kuşağı üzerine bir araştırma. Güncel Pazarlama Yaklaşımları ve Araştırmaları Dergisi, 3(1), 18-29. https://doi.org/10.54439/gupayad.1073610
30. Koç Akran, S., & Karakaş, G. (2023). Öğretmen adaylarının Z kuşağı kavramına ilişkin algılarının belirlenmesi: bir metaforik analiz çalışması. Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi, 11(1), 103-129.
31. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. Sage Publications.
32. Özkan, M. & Kaygısız, E. G. (2025). An assessment of academicians' concerns about artificial intelligence by generations: the case of faculty members in business administration departments. Journal of Economics and Administrative Sciences, 26(1), 183-195. DOI: 10.37880/cumuiibf.1563751
33. Özoğlu, C., & Kaya, E. (2021). Z kuşağı öğretmen adaylarının yaşam boyu öğrenmeleri ve dijital okuryazarlıkları arasındaki ilişki. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 11(1), 415-437. https://doi.org/10.18039/ajesi.824040
34. Pekel, B., Kaya, T., Çalışkan, F., Doğan, M., Öner, S., Kaya, T., Özyıldız, Z., & Erbay, E. (2020). Z kuşağı öğrencilerinin iş hayatı kişilik özelliklerinin ve iş beklentilerinin belirlenmesi: Ankara üniversitesi örneği. Sağlık Hizmetlerinde Kuram ve Uygulama Dergisi 1(1), 1-9.
35. Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon, 9(5), 1-6. https://doi.org/10.1108/10748120110424816
36. Sallabaş, M. E., & Kiler, B. (2024). Dil becerilerini ölçme ve değerlendirme sürecinde Türkçe öğretmenlerinin karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 12(3), 650-666. https://doi.org/10.16916/aded.1484732
37. Somyürek, S. (2014). Öğrenme sürecinde Z kuşağının dikkatini çekme: artırılmış gerçeklik. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 4(1), 63-80. https://doi.org/10.17943/etku.88319
38. Stillman, D. (2018). İşte Z kuşağı. İstanbul Kültür Üniversitesi Yayınları.
39. Şahin, A., Asal Özkan, R., & Turan, B. N. (2022). Z kuşağının öğretmenlerinde bulunması gereken yeterlilikler: bir durum çalışması. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(36), 1155-1173. https://doi.org/10.35675/befdergi.1053658
40. Taş, H. Y., Demirdöğmez, M., & Küçükoğlu, M. (2017). Geleceğimiz olan Z kuşağının çalışma hayatına muhtemel etkileri. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 7(13), 1031-1048. https://doi.org/10.26466/opus.370345
41. Tursun, M., & Göngen, M. A. (2024). Z kuşağı ile ebeveynleri arasındaki iletişim sorunları. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 70-90. https://doi.org/10.21547/jss.1403580
42. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.