The Transformation of Turkish Culinary Culture within the Framework of Globalization Theories

Abstract

This study examines the impact of globalization on Turkish cuisine within a theoretical framework, focusing on the integration of globally popular foods into local culinary culture. While globalization enriches culinary traditions, it also poses a threat to the authenticity of local flavors. The study evaluates the effects of global food trends on Turkish cuisine using theories such as McDonaldization, Coca-Colonization, Glocalization, Cultural Fusion, Hybridization, and Cultural Imperialism. Conducted through a literature review methodology, the research analyzes both the opportunities and challenges globalization presents to Turkish cuisine. The findings reveal that Turkish cuisine demonstrates both resistance and adaptation in the face of globalization. The increasing influence of fast food chains, global brands, and social media heightens the risk of traditional dishes being forgotten, whereas localization strategies and cultural fusion processes facilitate the emergence of new gastronomic experiences. This study offers strategic recommendations for Turkish cuisine to enhance its competitiveness while preserving its identity in the globalized food landscape. Additionally, it contributes to academic discourse on culinary cultures by providing insights into the dynamics of globalization and local culinary traditions.

Keywords

• Globalization
• Turkish Cuisine
• Global Food Trends
• Fusion Cuisine
• Culinary Culture

Küreselleşme Teorileri Çerçevesinde Türk Mutfak Kültürünün Dönüşümü

Öz

Bu çalışma, küreselleşmenin Türk mutfağı üzerindeki etkilerini teorik bir çerçevede ele alarak, global popülariteye sahip yemeklerin yerel mutfak kültürüne entegrasyonunu incelemektedir. Küreselleşme, mutfak kültürlerini zenginleştirirken, yerel lezzetlerin özgünlüğünü tehdit eden bir süreçtir. Çalışmada, McDonaldlaşma, Coca-Colonization, Glocalization, Kültürel Füzyon, Hibritleşme ve Kültürel Emperyalizm teorileri kullanılarak küresel gıda trendlerinin Türk mutfağına etkileri değerlendirilmiştir. Alan yazını taraması yöntemiyle gerçekleştirilen çalışmada, küreselleşmenin Türk mutfağına sunduğu fırsatlar ve karşılaşılan zorluklar analiz edilmiştir. Bulgular, Türk mutfağının küreselleşme sürecinde hem direniş hem de adaptasyon gösterdiğini ortaya koymaktadır. Fast food zincirleri, küresel markalar ve sosyal medya aracılığıyla artan etkileşim, geleneksel yemeklerin unutulma riskini artırırken, yerelleşme stratejileri ve kültürel füzyon süreçleri yeni gastronomik deneyimlerin oluşmasına olanak tanımaktadır. Çalışma, Türk mutfağının küreselleşme sürecinde kimliğini koruyarak rekabet gücünü artırması için stratejik öneriler sunmakta ve mutfak kültürleri üzerine yapılan akademik çalışmalara katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Küreselleşme
• Türk Mutfağı
• Global Yemek Trendleri
• Füzyon Mutfaklar
• Mutfak Kültürü

Kaynakça

1. Aksoy, M., Üner, E. H. (2019). “Rafine Mutfağın Doğuşu ve Rafine Mutfağı Şekillendiren Yenilikçi Mutfak Akımlarının Yiyecek İçecek İşletmelerine Etkileri”. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3 (6), 1-17.
2. Akyol, Z. (2020). Kültürel Emperyalizmin Göstergebilimsel İncelemesi: McDonald’s Örneği. Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, 2 (1), 16-28.
3. Anadolu Meraları. (2022). Lay’s Yenileyici Tarım Projesi Başladı. Erişim Adresi: https://www.anadolumera.com/post/lays-yenileyici-tarim-projesi-basladi Erişim Tarihi: 11.08.2024.
4. Ashley, B., Hollows, J., Jones, S., Taylor, B. (2004). Food and Cultural Studies. London: Routledge.
5. Ateş, A., Sunar, H. (2021). “Gastronomi Pazarlaması”. Pazarlamada Güncel Yaklaşımlar (Ed. A. Ateş, B. Erdem) içinde. İstanbul: Eğitim Yayınevi.
6. Aytekin, İ. (2013). “Küreselleşme ve Ekonomik Küreselleşme”. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1 (2), 123-134.
7. Azmi, A., Roslan, M. S. A., Zubir, H. A., Adnan, N. I. (2023). “Fusion Cuisine: A Study of Domestic Tourist’s Perspectives in Malaysia”. Global Business and Management Research: An Internartional Journal, 15 (2), 133-152.
8. Bahtiyar Sarı, D., Tetik, G. N. (2019). “Gastronomi Turizmi Kapsamında Bulgaristan Göçmenlerinin Yemek Kültürü”. Anasay, 8, 73-88.

9. Bahtiyar Sarı, D., Şahin, İ., Gülmez, M. (2019). “Küreselleşmenin Ekonomik ve Sosyolojik Etkileri: 1997’den Günümüze Bibliyografi Tabanlı Sistematik Derleme Çalışması”. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20 (1), 241-259.
10. Baker, P., Russ, K., Kang, M., Santos, T. M., Neves, P. A. R., Simith, J., Kingston, G., Mialon, M., Lawrence, M., Wood, B., Moodie, R., Clark, D., Sievert, K., Boatwright, M., McCoy, D. (2021). Globalization, first-foods systems transformations and corporate power: a synthesis of literatüre and data on the market and political practices of the transnational baby food industry. Globalization and Health, 17 (1), 58.
11. Balay, R. (2004). “Küreselleşme, Bilgi Toplumu ve Eğitim”. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 37 (2), 61-82.
12. Bayar, F. (2008). “Küreselleşme Kavramı ve Küreselleşme Sürecinde Türkiye”. Ekonomik Sorunlar Dergisi, 32 (4), 25-34.
13. Bingör, B. (2016). Küreselleşmenin Yemek Kültürüne Etkileri. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı, Sosyoloji Bilim Dalı, İstanbul.
14. Buregeya, A. (2022). How real has the long-anticipated fast-growing influence of American English on Kenyan English been?: A corpus-backed focus on vocabulary. English World-Wide A Journal of Varieties of English, 43 (2), 192-219.
15. Chandon, P., Wansink, B. (2012). “Does Food Marketing Need to Make Us Fat? A Review and Solutions”. Nutrition Reviews, 70 (10), 571-593.
16. Collison, M., Collison, T., Myroniuk, I., Boyko, N., Pellegrini, G., (2019). Transformation Trends in Food Logistics for Short Food Supply Chains-What is New?. Studies in Agricultural Economics, 121, 102-110.
17. Croucher, S.M., Kramer, E. (2016). Cultural Fusion Theory: An Alternative to Acculturation. Journal of International and Intercultural Communication, 10 (2), 97-114.
18. Crane, D. (2002). Culture and Globalization: Theorical Models and Emerging Trends. London: Routledge.
19. Çakır Aydın, M. (2012). Küresel Bir Kültür Olarak Fast Food, Televizyon İzleyiciliği, Reklamlar ve Obezite Sorunu. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 16, 101-119.
20. Çetinkaya, T. (2024). Ulusal Mutfakların Küreselleşmesi: Türk Mutfağı Örneği. Yayınlanmamış doktora tezi. Balıkesir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
21. Çetinkaya, T., Gül, K. (2023). “Küreselleşme Bağlamında Ekonomik ve Teknolojik Boyutların Türk Mutfağı Algısına Etkisi”. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 7 (4), 588-596.
22. Daştan, N., Atnur, G. (2023). Mcdonaldlaşma Yaklaşımı ve Erzurum’da Su Böreğinin Fast-Foodlaşma Süreci. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 11 (1), 328-346.
23. Deloitte, (2023). Türkiye Yemek Hizmeti Pazarı. Erişim Adresi: https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/tr/Documents/consulting/Turkiye-yemek-hizmeti-pazari.pdf Erişim Tarihi: 18.11.2024.
24. Deniz, M., Abbasaliyeva, V. (2022). Effects of Global Fast-food Restaurants on Local Fast-Food Market’s: Case of Turkey. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 11 (2), 1066-1088.
25. Dikme, S., Akar Şahingöz, S. (2023). “Füzyon Mutfak Yeme Eğiliminin Demografik Özellikler Üzerinden İncelenmesi”. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 11 (3), 1983-1995.
26. Drori, G., Höllerer, M. A., Walgenbach, P., (2014). Unpacking the glocalization of organization: from term, to Theory, to analysis. Journal of Cultural and Political Sociology, 1 (1), 85-99.
27. Erdem, B., Akyürek, S. (2017). “Yeni Bir Mutfak Akımı: Yaşayan Mutfaklar”. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5 (2), 103-126.
28. Erdem, B., Akyürek, S. (2019). “A New Culinary Trend: Fusion Cuisine-Sample Applications From Some Selected Countries”. Recent Advances in Social Science (Ed. R. Efe, I. Koleva, M. Öztürk, R. Arabacı) içinde. UK: Cambridge Scholars Publishing.
29. Erdoğdu, Z. S., Taşdelen, B. (2019). Televizyon Reklamlarında Kültürel ve dini Göstergelerin Kullanımı: 2010-2017 Coca-Cola Ramazan Dönemi Reklamlarının Göstergebilimsel Analizi. Güümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 7 (2), 1296-1326.
30. Eser, B. (2022). Türkiyelilik ve Avrupalılık Arasında Döner Kebap. Erişim Adresi: https://perspektif.eu/2022/12/03/turkiyelilik-ve-avrupalilik-arasinda-doner-kebap/ Erişim Tarihi: 18.11.2024.
31. Flusty, S. (2005). De-Coca-Colonization. New York: Routledge. Garda, B., Temizel, G., Temizel, M. (2017). “Küreselleşmenin Turizm Pazarlama Karması Elemanları Üzerindeki Etkileri”. Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, 14, 29-41.
32. Güney, S. (2023). Foods spreading from Turkish cuisine to world. Journal of Multidisciplinary Academic Tourism, 8 (2), 159-169.
33. Güzel Şahin, G., Ünver, G. (2015). “Destinasyon Pazarlama Aracı Olarak Gastronomi Turizmi: İstanbul’un Gastronomi Turizmi Potansiyeli Üzerine Bir Araştırma”. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3 (2), 63-73.
34. Hall, C. M., Sharples, L., Mitchell, R., Macionis, N., Cambourne, B. (2004). Food Tourism Around The World. UK: Taylor & Francis.
35. İçli, G. (2001). “Küreselleşme ve Kültür”. C. Ü. Sosyal Bilimler Dergisi, 25 (2), 163-172.
36. Jagtap, S., Bader, F., Garcia-Garcia, G., Trollman, H., Fadiji, T., Salonitis, K. (2021). Food Logistics 4.0: Opportunities and Challenges. Logistics, 5 (2), 1-19.
37. Karyelioğlu, S. (2021). “Yemek ve Göç: Türkiye’ye göç Etmiş Suriye’lilerin Yemek İle İlgili Kültürel ve İktisadi Deneyimleri”. Toplum ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 8, 1-22.
38. Kayğusuz, İ. (2011). Küreselleşme Sürecinin Yerel Kültürler Üzerindeki Etkisi: Konya Örneği. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı, Sosyoloji Bilim Dalı, Sakarya.
39. Kızıldemir, Ö., Öztürk, E., Sarıışık, M. (2014). “Türk Mutfak Kültürünün Tarihsel Geliminde Yaşanan Değişimler”. AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14 (14), 191-210.
40. Kipnis, Y. (2015). Consumer Multiculturation: Consequences of Multicultural Identity Dynamics for Consumption. Durham theses, Durham University. Erişim Adresi: http://etheses.dur.ac.uk/11029/
41. Marling, W. (1996). Coca-Colanization. American Quaterly, 48 (4), 731-739.
42. McDonalds, (t.y.). Hakkımızda. Erişim Adresi: https://www.mcdonalds.com.tr/gmalitehakkimizda Erişim Tarihi: 18.11.2024.
43. Miljkovic, D., Shaik, S., Miranda, S., Barbanov, N., Liogier, A. (2015). “Globalisation and Obesity”. The World Economy, 38 (8), 1278-1294.
44. Nützenadel, A., Trentmann, F. (2008). Food and Globalization. New York: BERG.
45. Özcan, A., Çakır Sümer, G. (2015). “Küreselleşmenin Kimliksiz Kentleri ve McDonalds Kent Kültürü”. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 7 (13), 238-256.
46. Ritzer, G. (2016). Toplumun McDonaldlaştırılması: Çağdaş Toplum Yaşamının Değişen Karakteri Üzerine Bir İnceleme. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
47. Ritzer, G., Malone, E. L., (2000). Globalization Theoryİ Lessons from the Exportation of McDonaldization and the New Means of Consumption. Globalization, Transnationalism and The End of the American Century, 41, 2/3, 97-118.
48. Sali, M. (2023). Hybridization in the Eating Habits of International Students in Türkiye. Istanbul University Journal of Sociology, 43 (1), 132-143.
49. Starbucks, (t.y.). Şirketimiz. Erişim Adresi: https://www.starbucks.com.tr/about-us/company-information Erişim Tarihi: 18.11.2024.
50. TAB, (t.y.). Markalarımız. Erişim Adresi: https://www.tabgida.com.tr Erişim Tarihi: 18.11.2024.
51. Tağraf, H. (2002). “Küreselleşme Süreci ve Çokuluslu İşletmelerin Küreselleşme Sürecine Etkisi”. C. Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 3 (2), 33-47.
52. Tarınç, A., Yıldırım, G., Kılınç, C. Ç. (2019). “Osmanlı Mutfağının Füzyon Mutfağı Çerçevesinde Değerlendirilmesi”. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 6 (43), 3025-3053.
53. Uçuk, C., Buyruk, L. (2020). “Postmodernizmin Türk Mutfak Kültürüne Etkileri Üzerine Kavramsal Bir Değerlendirme”. Gastoria: Journal of Gastronomy and Travel Research, 4 (2), 270-286.
54. Ulaş Kadıoğlu, B. (2019). “Küreselleşmeyle Artan Fast Food ve Küreselleşmeye Karşı Slow Food”. The Journal of Academic Social Science, 95, 204-213.
55. Yağcı ve Özen, M. (2023). “Viral Pazarlama”. Sağlıkta Güncel Pazarlama Yöntemleri (Ed. R. Kıraç, M. A. Erişen). İstanbul: Eğitim Yayınevi.
56. Yavuz, C. (2018). “Turistik Destinasyonların Tanıtılmasında Yerel Mutfaklar: Ordu Vejetaryen Mutfağı”. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2 (1), 123-141.