Etik İlkeler ve Yayın Politikası
ETİK İLKELER VE YAYIN POLİTİKASI
1. Yayın Etiği ve Standartları
Mekansal Çalışmalar Dergisi (JOS), yayın etiğinde en yüksek standartları benimsemekte olup, yayın süreçlerinde Committee on Publication Ethics (COPE), International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE), Council of Science Editors (CSE) ve Bilimsel Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulamalar İlkeleri doğrultusunda hareket etmektedir.
Yayın sürecinde yer alan yazarlar, hakemler, editörler ve yayıncı etik ilkelere uygun davranmakla yükümlüdür.
2. Araştırma Etiği
Yazarlar çalışmalarının ulusal ve uluslararası araştırma etiği standartlarına uygun olarak yürütüldüğünü garanti etmelidir.
İnsan katılımcıların yer aldığı çalışmalarda:
- Etik kurul onayı alınmış olmalıdır.
- Katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmalıdır.
- Kişisel verilerin gizliliği korunmalıdır.
Hayvan deneyleri içeren çalışmalarda:
- İlgili etik kurallar ve mevzuatlara uyulmalıdır.
- Gerekli izin ve onaylar alınmalıdır.
Editörler gerekli gördüğünde etik kurul belgelerini talep edebilir.
3. Editörlerin Sorumlulukları
Editörler;
- Yayın kararlarını yalnızca bilimsel yeterliliğe göre verir.
- Irk, cinsiyet, din, etnik köken, vatandaşlık veya siyasi görüş ayrımı yapmaz.
- Adil ve tarafsız hakemlik sürecini yürütür.
- Gönderilen çalışmaların gizliliğini korur.
- Çıkar çatışmalarını yönetir.
- Etik ihlal iddialarını değerlendirir ve gerekli işlemleri yapar.
- Gerektiğinde düzeltme, geri çekme veya açıklama yayımlar.
Editörler, değerlendirme sürecindeki yayımlanmamış bilgileri kişisel çıkarları için kullanamaz.
4. Hakemlerin Sorumlulukları
Hakemler;
- Tarafsız ve yapıcı değerlendirme yapmalıdır.
- Değerlendirme sürecini gizli yürütmelidir.
- Uzmanlık alanı dışında kalan çalışmaları değerlendirmeyi reddetmelidir.
- Çıkar çatışması bulunduğunda editörü bilgilendirmelidir.
- İntihal veya etik ihlal şüphesi durumunda editörü haberdar etmelidir.
- Değerlendirmelerini zamanında tamamlamalıdır.
Dergide çift kör hakemlik sistemi uygulanmaktadır.
5. Yazarların Sorumlulukları
Yazarlar;
- Çalışmanın özgün olduğunu,
- Daha önce yayımlanmadığını,
- Başka bir dergide değerlendirme aşamasında olmadığını,
- Verilerin doğru ve dürüst şekilde sunulduğunu,
taahhüt eder.
Yazarlar ayrıca:
- Finansal destekleri açıklamak,
- Çıkar çatışmalarını bildirmek,
- Kullanılan kaynakları eksiksiz göstermek,
zorundadır.
6. Yazarlık Ölçütleri
Yazarlık hakkı aşağıdaki katkılardan en az birini sağlayan kişilere verilmelidir:
- Araştırmanın planlanması veya tasarımı,
- Veri toplama, analiz veya yorumlama,
- Makalenin yazılması veya bilimsel açıdan gözden geçirilmesi,
- Son versiyonun onaylanması.
Hediye yazarlık, hayalet yazarlık ve fahri yazarlık etik dışı uygulamalardır.
7. Çıkar Çatışması Politikası
Yazarlar, editörler ve hakemler değerlendirme sürecini etkileyebilecek mali, akademik, kurumsal veya kişisel ilişkileri açıklamak zorundadır.
Tespit edilen çıkar çatışmaları değerlendirme sürecinde dikkate alınır ve gerekli önlemler alınır.
8. İntihal Politikası
Dergiye gönderilen tüm çalışmalar benzerlik tespit yazılımları aracılığıyla kontrol edilmektedir.
Aşağıdaki etik ihlaller kabul edilmez:
- İntihal
- Öz intihal
- Mükerrer yayın
- Dilimleme (Salami Publication)
- Veri uydurma
- Veri çarpıtma
Ciddi etik ihlal tespit edilen çalışmalar reddedilir.
9. Yapay Zekâ (AI) Kullanım Politikası
Yapay zekâ araçları yalnızca dil düzenleme veya teknik destek amacıyla kullanılabilir.
Ancak:
- Yapay zekâ sistemleri yazar olarak gösterilemez.
- Makalenin tüm sorumluluğu yazarlara aittir.
- Önemli düzeyde yapay zekâ kullanımı makalede belirtilmelidir.
- Yapay zekâ tarafından üretilen bilgilerin doğruluğundan yazarlar sorumludur.
10. Veri Paylaşımı ve Tekrarlanabilirlik
Yazarlar:
- Araştırma verilerini güvenli şekilde saklamalı,
- Talep edildiğinde sunabilmeli,
- Çalışmanın tekrarlanabilirliğini sağlayacak yöntem açıklamalarını yapmalıdır.
Editörler gerekli durumlarda ham verileri talep edebilir.
11. Şikâyet ve İtiraz Süreci
Yazarlar editoryal kararlarla ilgili itirazda bulunabilirler.
Şikâyetler ve itirazlar:
- Tarafsız şekilde incelenir,
- COPE ilkeleri doğrultusunda değerlendirilir,
- Gerektiğinde bağımsız editör veya uzman görüşü alınır.
12. Düzeltme, Geri Çekme ve Endişe Bildirimi Politikası
Yayımlanmış çalışmalarda önemli hata veya etik ihlal tespit edilmesi durumunda:
- Düzeltme (Correction),
- Geri Çekme (Retraction),
- Endişe Bildirimi (Expression of Concern)
yayımlanabilir.
Tüm işlemler COPE Retraction Guidelines doğrultusunda yürütülür.
13. Gizlilik Politikası
Editörler ve hakemler, değerlendirme sürecindeki makaleler hakkında üçüncü kişilerle bilgi paylaşamaz.
Hakemlik sürecinde edinilen bilgiler kişisel çıkar amacıyla kullanılamaz.
14. Arşivleme ve Koruma Politikası
Dergi, yayımlanan içeriklerin uzun dönemli korunmasını sağlamak amacıyla DergiPark altyapısını ve ilgili dijital arşivleme sistemlerini kullanmaktadır.
Yayımlanan makalelere sürekli erişim sağlanır.
15. Yayıncının Sorumlulukları
Yayıncı;
- Editoryal bağımsızlığı destekler,
- Bilimsel dürüstlüğü korur,
- Etik yayıncılık ilkelerinin uygulanmasını teşvik eder,
- Akademik kayıtların korunmasını sağlar.
Yayıncı editoryal kararlara müdahale etmez.
16. Etik İhlallerle Mücadele Politikası
Aşağıdaki durumlar etik ihlal olarak değerlendirilir:
- İntihal
- Mükerrer yayın
- Atıf manipülasyonu
- Veri uydurma
- Veri çarpıtma
- Yazarlık ihlalleri
- Bildirilmeyen çıkar çatışmaları
Etik ihlal iddiaları COPE ilkelerine uygun olarak soruşturulur ve gerekli yaptırımlar uygulanır.
17. Etik Konularda İletişim
Yayın etiği ile ilgili tüm soru, görüş, şikâyet ve bildirimler derginin resmi iletişim kanalları üzerinden Baş Editöre iletilebilir.
Editörlük kurulu etik ihlal bildirimlerini gizlilik içerisinde değerlendirir ve gerekli işlemleri gerçekleştirir.
30 Eylül 2026
Sayfa
127-140
