Amaç ve Kapsam
Bu politika, Kadim Akademi SBD’ye gönderilen bilimsel çalışmalarda yapay zeka teknolojilerinin kullanımına ilişkin etik, akademik ve teknik esasları belirlemek amacıyla hazırlanmıştır. Politika; akademik dürüstlüğün korunmasını, bilimsel üretimde şeffaflığın sağlanmasını, veri güvenliği ve gizliliğinin teminat altına alınmasını hedeflemektedir.
Temel İlkeler
1. Sınırlı ve Destekleyici Kullanım
Yapay zeka araçları, makalelerde yalnızca dilbilgisi, yazım hatalarının düzeltilmesi ve üslup tutarlılığının sağlanması gibi teknik destek amaçlarıyla kullanılabilir. Akademik içeriğin oluşturulması, analiz edilmesi, yorumlanması ve sonuçlandırılması süreçleri doğrudan yazarın entelektüel emeğine dayanmalıdır.
2. Akademik Sorumluluk
Yapay zeka kullanımından doğabilecek her türlü bilimsel, etik ve hukuki sorumluluk yazara aittir. Yapay zeka araçları tarafından üretilen veya düzenlenen tüm çıktılar, yazar tarafından titizlikle incelenmeli; doğruluğu, tutarlılığı ve güvenilirliği akademik kaynaklar üzerinden teyit edilmelidir. Olası hatalar, eksiklikler, yanlılıklar, uydurma veya yanıltıcı bilgiler yazarın denetim yükümlülüğü kapsamındadır. Bu çerçevede, çalışmada yer alan tüm içeriklerin (metin, veri, analiz, kod, tablo, şekil ve görseller dâhil) bilimsel doğruluğundan, özgünlüğünden ve etik ilkelere uygunluğundan yazarlar münhasıran sorumludur.
3. Şeffaflık ve Beyan Zorunluluğu
Yazarlar, çalışmanın hazırlanma sürecinde yapay zeka araçlarından yararlanılmış olması halinde, bu durumu açık ve anlaşılır biçimde beyan etmekle yükümlüdür. Yapay zekanın hangi aşamada, hangi amaçla ve hangi kapsamda kullanıldığı, makalenin etik beyan bölümünde belirtilmelidir. Bu beyan kapsamında; kullanılan yapay zeka aracının adı (örneğin ChatGPT, Gemini, Claude vb.), kullanım amacı (metin üretimi, literatür taraması, veri analizi, görsel üretimi vb.) ile kullanımın kapsamı ve niteliği açıkça ifade edilmelidir. Ancak yalnızca dilbilgisi ve imla denetimi amacıyla yapılan sınırlı kullanımlar için ayrıca beyan zorunluluğu aranmaz.
4. Doğruluk ve Güvenilirlik
Yapay zeka araçları tarafından üretilen ya da düzenlenen içeriklerin doğruluğu, birincil ve güvenilir akademik kaynaklar üzerinden kontrol edilmelidir. Hatalı, eksik veya yanıltıcı bilgilerin sorumluluğu yazara aittir.
5. Tarafsızlık ve Çıkar Çatışması
Yapay zeka kullanımının bilimsel tarafsızlığı zedelememesi esastır. Olası çıkar çatışmaları yazar tarafından açıkça beyan edilmeli; yapay zekanın yönlendirici, yanıltıcı veya önyargı üreten şekilde kullanılmasından kaçınılmalıdır.
6. Gizlilik ve Veri Güvenliği
Yapay zeka araçlarının kullanımı sırasında kişisel verilerin gizliliği ve veri güvenliği temel bir ilke olarak gözetilmelidir. Kişisel, hassas veya üçüncü şahıslara ait veriler, açık rıza olmaksızın yapay zeka sistemlerine aktarılmamalıdır.
7. Kaynak Gösterimi ve Atıf
Yapay zeka araçları, dipnotlarda veya kaynakça bölümünde bir kaynak olarak gösterilmemelidir. Dipnotların ve kaynakçanın oluşturulması ya da düzenlenmesi sürecinde yapay zeka araçlarından yararlanılması halinde, ortaya çıkabilecek hatalı, eksik veya yanıltıcı atıf ve bilgilerin tüm sorumluluğu yazara aittir. Yapay zeka kullanımına ilişkin açıklamalar, yalnızca makalenin etik beyan bölümünde yer almalıdır.
Editöryal Süreçlere İlişkin Esaslar
1. Kadim Akademi SBD, makale değerlendirme, hakemlik ve editöryal karar süreçlerinin hiçbir aşamasında yapay zeka araçlarını kullanmaz.
2. Editörler ve hakemler, tespit edilmesi hâlinde yapay zeka kullanımının bu politika ile uyumlu olup olmadığını değerlendirme yetkisine sahiptir.
3. Politika ihlali durumlarında dergi, COPE ilkeleri ve kendi yayın etiği çerçevesinde gerekli işlemleri yapma hakkını saklı tutar.
Uyum ve Güncelleme
Kadim Akademi SBD tarafından referans alınan rehberler aşağıdaki gibidir:
Yükseköğretim Kurulu (YÖK): Üretken Yapay Zeka Kullanımına Dair Etik Rehber
TÜBİTAK: Üretken Yapay Zekânın Sorumlu Kullanımı Rehberi
Dergimiz bu ilkeleri esas alır. Yapay zeka teknolojilerindeki gelişmeler doğrultusunda bu politika düzenli olarak gözden geçirilir ve gerektiğinde güncellenir.