Yakup Kadri'nin Kadro Dergisi'ndeki Düşünce Yazıları İle Romanları Arasındaki İlişki

Öz

Edebiyat ve dergicilik alanında otuz altı sayı süren yayın hayatıyla önemli bir düşünsel hareket oluşturan Kadro dergisinin kurucularından Yakup Kadri Karaosmanoğlu, aynı zamanda derginin edebiyat kolunu da oluşturan isimdir. Kadro hareketi ile Yakup Kadri’nin karşılıklı olarak birbirini etkilediği tartışılmaz bir gerçektir. Dergi, dönemin ekonomik koşullarının gerektirdiği düşünülen devletçilik ilkesini desteklemek amacıyla Yakup Kadri ve arkadaşları tarafından yayımlanmış; temel hedef olarak ise inkılâpların toplumda yaygınlaşmasını ve derinleşmesini benimsemiştir. Bu doğrultuda genç neslin eğitilmesi, inkılâp ruhunun canlı tutulması ve yenileşme sürecinin kalıcı bir toplumsal zemine oturtulması gerektiği vurgulanmıştır.Kadrocular, dergiyi inkılâpların tanıtılması ve yaygınlaştırılması yönünde bir avangart aydın hareketi olarak görmüş; derginin sanat anlayışı da bu ideolojik çerçevede şekillenmiştir. Kadro’nun yayın hayatı boyunca derginin sanat kolunun sorumluluğunu üstlenen Yakup Kadri, bu yayın organının sanat ve sanatçı anlayışını belirleyen temel isim olmuş; sanatçının toplumu yeniliğe ve inkılâba yönlendirebilecek bir güç olduğunun altını çizmiştir.Bu çalışmada, Kadrocuların sanat anlayışı ortaya konulmuş; Yakup Kadri’nin Kadro dergisindeki edebî ve düşünsel yazılarında dile getirdiği görüşlerin romanlarındaki yansımaları analiz edilmiştir. Böylece yazarın düşüncesi ile sanat anlayışı arasındaki tutarlılık ve karşılıklı etkileşimin tespit edilmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Yakup Kadri
• Sanat
• Edebiyat
• İnkılâp Edebiyatı
• Kadro

The Relationship Between Yakup Kadri's Essays in Kadro Magazine and His Novels

Öz

Yakup Kadri Karaosmanoğlu, one of the founders of Kadro, a magazine that created a significant intellectual movement with its thirty-six-issue publication history in the field of literature and periodical publishing, also served as the figure who shaped the magazine’s literary branch. It is an unquestionable fact that Kadro and Yakup Kadri mutually influenced one another. The magazine, published by Yakup Kadri and his colleagues in order to support the principle of statism, which was considered necessary under the economic conditions of the period, adopted as its primary objective the dissemination and deepening of the Republican reforms within society. In this regard, it emphasized the need to educate the younger generation, to keep the spirit of reform alive, and to establish the process of modernization on a lasting social foundation. The Kadro authors regarded the magazine as an avant-garde intellectual movement aimed at promoting and publicizing the reforms; accordingly, its understanding of art was shaped within this ideological framework. Throughout the publication life of Kadro, Yakup Kadri, who assumed responsibility for the magazine’s artistic section, became the key figure determining its view of art and the artist. He underscored the notion that the artist possesses the power to lead society toward innovation and reform. This study examines the Kadro group’s understanding of art and analyzes the reflections of the views expressed by Yakup Kadri in his literary and intellectual writings in Kadro on his novels. In doing so, it aims to identify the consistency and reciprocal interaction between the author’s thought and his artistic vision.

Anahtar Kelimeler

• Yakup Kadri
• Art
• Literature
• Reform Literature
• Kadro

Kaynakça

1. Akı, N. (2001). Yakup Kadri Karaosmanoğlu İnsan-Eser-Fikir- Üslûp. İletişim Yayınları.
2. Aktaş, Ş. (2014). Yakup Kadri Karaosmanoğlu. Türk Dil Kurumu Yayınları.
3. Aydemir, Ş. S. (1970). Suyu Arayan Adam. Remzi Kitabevi.
4. Bostancı, N. (1990). Kadrocular ve Sosyo- Ekonomik Görüşleri. Kültür Bakanlığı.
5. Enginün, İ. (2019). Yeni Türk Edebiyatı Tanzimat'tan Cumhuriyet'e. Dergâh Yayınları.
6. Enginün, İ., & Kerman Z. (2011a). Yeni Türk Edebiyatı Metinleri 4 Eser Tanıtma ve Önsözler. Dergâh Yayınları.
7. Enginün, İ., & Kerman Z. (2011b). Yeni Türk Edebiyatı Metinleri 3 Nesir 1. Dergâh Yayınları.
8. Enginün, İ., & Kerman Z. (2011c). Yeni Türk Edebiyatı Metinleri 3 Nesir 2. Dergâh Yayınları.

9. Geçgel, H. (2011). Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı. Anı Yayıncılık.
10. Kadro Cilt 1 (2011). İleri Yayınları.
11. Kadro Cilt 2 (2011). İleri Yayınları.
12. Karaosmanoğlu, Y. K. (2020). Ankara. İletişim Yayınları.
13. Karaosmanoğlu, Y.K. (1998). Bir Serencam. İletişim Yayınları.
14. Karaosmanoğlu, Y. K. (2021a). Gençlik ve Edebiyat Hatıraları. İletişim Yayınları.
15. Karaosmanoğlu, Y. K. (2021b). Yaban. İletişim Yayınları.
16. Karaosmanoğlu, Y. K. (2023). Kiralık Konak. İletişim Yayınları.
17. Karaosmanoğlu, Y.K. (2022). Hüküm Gecesi. İletişim Yayınları.
18. Kocatürk, V. M. (2018). Büyük Türk Edebiyatı Tarihi. İKÜ Yayınevi.
19. Moran, B. (2011). Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış 1. İletişim Yayınları.
20. Naci, F. (1998). 60 Türk Romanı. Oğlak Yayıncılık.
21. Namık Kemal (2014). Celaleddin Harzemşah. Akçağ Yayınları.
22. Öksüz, Y. Z. (2016). Türkçenin Sadeleşme Tarihi (Genç Kalemler ve Yeni Lisan Hareketi). Türk Dil Kurumu Yayınları.
23. Öztürk, N. (2004). Kadro Dergisi ve Ankara Romanı. Türk Edebiyatı İncelemeleri Dergisi, 14(1), 92-108.
24. Seyhan, A. (2014). Dünya Edebiyatı Bağlamında Modern Türk Romanı. İletişim Yayınları.