Investigation of Secondary School Students' Perceptions of School Climate According to School and Class Level: A Case Study

Öz

This study examined middle school students’ perceptions of school climate in relation to school type and grade level. An exploratory mixed-methods design was employed, beginning with the collection of quantitative data, followed by qualitative data to deepen the findings. In the quantitative phase, a causal-comparative method was used, while a case study approach was adopted in the qualitative phase. The quantitative sample consisted of 637 students enrolled in four middle schools—two representing higher and two representing lower socioeconomic levels—in the Çankaya district of Ankara during the 2022–2023 academic year. The participating students were in 5th and 8th grades, with an average age of 10 for 5th graders and 13 for 8th graders. The qualitative data were collected through interviews with four teachers from each school, totaling 16 participants. Of these teachers, eight were female and eight were male. According to the findings, there were no statistically significant differences in students’ perceptions of school climate—specifically in the subdimensions of supportive teacher behaviors, achievement orientation, and safe learning environment—based on gender. However, significant differences were observed by grade level, with 5th-grade students reporting more positive perceptions of school climate compared to 8th-grade students. Additionally, students’ perceptions of school climate varied according to the socioeconomic status of their schools. In schools located in lower socioeconomic areas, students reported more positive perceptions of the dimensions of supportive teacher behaviors and achievement orientation. This finding stands out as it contrasts with existing literature. The study's results were discussed in the context of current research and their implications for educational policy.

Anahtar Kelimeler

• School climate
• Socio-economic status
• School district

Ortaokul Öğrencilerinin Okul İklimi Algılarının Okul ve Sınıf Düzeyine Göre İncelenmesi: Bir Örnek Olay Çalışması

Öz

Bu araştırmada, ortaokul öğrencilerinin okul iklimine ilişkin algıları; okul türü ve sınıf düzeyine göre incelenmiştir. Çalışmada, keşfedici karma desen kullanılarak önce nicel veriler toplanmış, ardından nitel verilerle bulgular derinleştirilmiştir. Nicel aşamada nedensel karşılaştırma yöntemi, nitel aşamada ise durum çalışması metodolojik yaklaşımı benimsenmiştir. Araştırmanın nicel örneklemini, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Ankara ili Çankaya ilçesinde sosyoekonomik açıdan benzer özellikler gösteren dört ortaokuldan (ikisi üst, ikisi alt sosyoekonomik düzeyde) toplam 637 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcı öğrenciler 5. ve 8. sınıf düzeyindedir; 5. sınıf öğrencilerinin yaş ortalaması 10, 8. sınıf öğrencilerinin ise 13’tür. Araştırmanın nitel verileri, her bir okuldan seçilen dört öğretmen ile gerçekleştirilen görüşmeler yoluyla toplanmış olup, toplamda 16 öğretmen çalışmaya katılmıştır. Katılımcı öğretmenlerin sekizi kadın, sekizi ise erkektir. Araştırma bulgularına göre, öğrencilerin okul iklimine ilişkin algıları ile destekleyici öğretmen davranışları, başarı yönelimi ve güvenli öğrenme ortamı alt boyutlarında cinsiyet değişkenine bağlı anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ancak, sınıf düzeyine göre anlamlı farklılıklar gözlemlenmiştir. 5. sınıf öğrencilerinin, 8. sınıf öğrencilerine kıyasla okul iklimini daha olumlu algıladıkları saptanmıştır. Ayrıca, öğrencilerin okul iklimine yönelik algılarının, okulun sosyoekonomik düzeyine göre de farklılaştığı belirlenmiştir. Düşük sosyoekonomik düzeydeki okullarda, destekleyici öğretmen davranışları ve başarı yönelimi boyutlarında daha yüksek düzeyde olumlu algılar rapor edilmiştir. Bu bulgu, mevcut literatürle çelişen bir görünüm sergileyerek dikkat çekmiştir. Çalışmanın sonuçları, mevcut araştırmalar ve eğitim politikaları bağlamında tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Okul iklimi
• Sosyo-ekonomik durum
• Okul bölgesi

Kaynakça

1. Ada, K. (2020). Ortaokullarda okul iklimi ile okul etkililiği arasındaki ilişkide öğretmen kolektif yeterliğinin aracılık rolü [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
2. Aghar, G. (2016). School climate and teachers. In G. W. McGiboney (Ed.), The psychology of school climate (pp. 74-84). Newcastle: Cambridge.
3. Akgül, T. (2013). Ortaöğretim öğrencilerinin okul iklimine ilişkin algıları ile insani değerleri benimseme düzeyleri arasındaki ilişki. [Yüksek lisans tezi, Fırat Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
4. Alkan, V., Şimşek, S. ve Armağan Erbil, B. (2019). Karma yöntem: Öyküleyici alanyazın incelemesi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 7(2), 559-582.
5. Altuntaş, B., Demirdağ, S. ve Ertem, H. Y. (2020). Veli algılarına okul yöneticilerinin yönetim becerileri ile okul iklimi arasındaki ilişkinin incelenmesi. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(2), 254-269.
6. Atalay, A. (2010). Akran zorbalığı gösterme ve akran zorbalığına maruz kalmanın cinsiyet, yaş, sosyoekonomik düzey, anne-baba tutumları, arkadaş ilişkileri ve benlik saygısı ile ilişkisi. [Yüksek lisans tezi, Dicle Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
7. Arter, J.A. (1987). Assessing school and classroom climate. Portland: Northwest Regional Educational Laboratory.
8. Bakkal, M. (2019). Okul müdürlerinin eğitimsel liderlik standartlarını karşılama düzeyleri ile öğretmenlerin okul iklimi algıları ve motivasyonları arasındaki ilişki: Sultanbeyli ilçesi örneği. [Yüksek lisans tezi, İstanbul Aydın Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.

9. Bakkal, M. ve Radmard, S. (2019). Okul müdürlerinin eğitimsel liderlik standartlarını karşılama düzeyleri ile öğretmenlerin okul iklimi algıları ve motivasyonları arasındaki ilişki. İstanbul Aydın University Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 163-195.
10. Barksdale, C., Peters, M. L., & Corrales, A. (2019). Middle school students’ perceptions of classroom climate and its relationship to achievement. Educational Studies, 47(1), 84–107. https://doi.org/10.1080/03055698.2019.1664411
11. Berkowitz, R., Moore, H., Astor, R. A., & Benbenishty, R. (2020). A research synthesis of the associations between socioeconomic background, inequality, school climate, and academic achievement. Review of Educational Research, 90(3), 420–456. https://doi.org/10.3102/0034654320925026
12. Broer, M., Bai, Y., & Fonseca, F. (2019). Socioeconomic inequality and educational outcomes: Evidence from twenty years of TIMSS. Cham: Springer.
13. Brown, C. S. (2019). The importance, and the challenges, to ensuring an inclusive school climate. Educational Psychologist, 54(4), 322-330.
14. Chmiliar, l. (2010). Multiple-case designs. In A. J. Mills, G. Eurepas & E. Wiebe (Eds.), Encyclopedia of case study research (pp 582-583). SAGE Publications.
15. Cohen, J., McCabe, E. M., Michelli, N. M., & Pickeral, T. (2009). School climate: Research, policy, practice, and teacher education. Teacher College Record, 111(1), 180-213.
16. Coyle, S., Weinreb, K. S., Davila, G., & Cuellar, M. (2022, February). Relationships matter: The protective role of teacher and peer support in understanding school climate for victimized youth. In Child & Youth Care Forum (Vol. 51, No. 1, pp. 181-203). New York: Springer US.
17. Creswell, J. W. (2005). Education research: Planning, conducting and evaluating quantitative and qualitative research (2nd Ed.). New Jersey: Pearson Education.
18. Çalık, T. ve Kurt, T. (2010). Okul iklimi ölçeğinin (OİÖ) geliştirilmesi. Eğitim ve Bilim, 35(157), 167-180.
19. Çetinkaya, S., Arslan, S., Nur, N., Özdemir, D., Demir, Ö. F., ve Sümer, H. (2006). Sivas il merkezinde sosyoekonomik düzeyi farklı üç ilköğretim okulu öğrencilerinin benlik saygısı düzeyi. Klinik Psikiyatri, 9(3), 116-122.
20. Çiner, S., & Göksoy, S. (2022). Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi yöneticilerinin 21. yüzyıl becerileri ile okul iklimi arasındaki ilişki. International Journal of Arts & Social Studies, 5(8), 1–20. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2004373
21. Dinçer, B. (2021). Investigating the school climate perceptions and school motivations of middleschool students. International Journal of Educational Methodology, 7(2), 361- 372.
22. Dindar, M. M. (2008). Farklı türdeki ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin okul iklimi algılarının karşılaştırılması. [Yüksek lisans tezi, Yeditepe Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
23. DeWitt, P., & Slade, S. (2014). School Climate Change: How do I build a positive environment for learning?(ASCD Arias). VA: ASCD.
24. Doğan, S. (2012). Lise öğrencilerinin okul iklim algıları. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(10), 55-92.
25. Dönmez, Ş. (2016). Ortaokul öğrencilerinde okul iklimi, okula bağlılık ve okul yaşam kalitesi algısının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Muğla Sıtkı Kocaman Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
26. Dönmez, Ş. ve Taylı, A. (2018). Ortaokul Öğrencilerinde Okul İklimi, Okula Bağlılık ve Okul Yaşam Kalitesi Algısının İncelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(2), 1-17.
27. Fenzel, L. M., & O’Brennan, L. (2007, April 12). Educating at-risk urban african american children: the effects of school climate on motivation and academic achievement [Paper presentation]. Annual meeting of the American Educational Research Association, Chicago, IL, USA.
28. Freiberg, H. J., & Stein, T. A. (1999). Measuring, improving and sustaining healthy learning environments. In H. J. Freiberg (Ed.) School climate: Measuring, improving and Sustaining Healthy Learning Environments (pp. 11-29). Philadelphia: Taylor and Francis.
29. Gonder, P. O., & Hymes, D. (1994). Improving school climate & culture. Arlington, VA: American Association of School Administrators.
30. Güzelgörür, F., Demirtaş, H. ve Balı, O. (2021). Okul müdürlerinin yönetim tarzının okul iklimi ile ilişkisi. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(4) , 129-150 .
31. Guo, P., & Higgins-D’Alessandro, A. (2011, October 10). The place of teachers’ views of teaching in promoting positive school culture and student prosocial and academicoutcomes [Paper presentation].Association for Moral Education annual conference, Nanjing, China.
32. Gümüşeli, A.İ. (2001). Çağdaş okul müdürlerinin liderlik alanları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 28, 531-548.
33. Greenway, G. (2017) The relationship between school climate and student achievement. [Doctoral dissertation, Georgia Southern University].
34. Halpin, A.W., & Croft, D.B. (1963). The organizational climate of schools. Chicago: Midwest Administration Center.
35. Hoy, W. K., & Hannum, J. W. (1997). Middle school climate: An empirical assessment of organizational health and student achievement. Educational Administration Quarterly, 33(3), 290-311.
36. Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2010). Eğitim yönetimi: Teori, araştırma ve uygulama (S. Turan,Çev. Ed.), Ankara: Nobel.
37. Hoy, W.K., Tarter, J.C., & Kottkamp, R. B. (1991). Open schools/ healthy schools: measuring organizational climate. 26/03/2023 tarihinde http://www.waynekhoy.com/pdfs/open_schools_healthy_schools_book.pdf
38. Jiang, S., & Liu, Y. (2024). What influences school climate? Evidence from international comparative data. Humanities and Social Sciences Communications, 11, Article 219. https://doi.org/10.1057/s41599-024-03203-1
39. Karademir, A. ve Ören, M. (2020). Okul iklimi: Anaokulu yöneticileri ve öğretmenlerin bakış açısıyla karşılaştırmalı bir araştırma. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi – Journal of Qualitative Research in Education, 8(1), 206-236.
40. Kaplan, L. S., & Geoffroy, K. E. (1990). Enhancing the school climate: New Opportunities forthe Counselor. School Counselor, 38(1), 7-12.
41. Koc, A. (2021). İmam hatip ortaokulu öğrencilerinin okul iklimi algıları ile okula bağlılıkları arasındaki ilişki. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 798-812.
42. Koth, C. W., Bradshaw, C. P., & Leaf, P. J. (2008). A multilevel study of predictors of student perceptions of school climate: The effect of classroom-level factors. Journal of Educational Psychology, 100(1), 96-104.
43. LaRocque, M. (2008). Assessing perceptions of the environment in elementary classrooms: The link with achievement. Educational Psychology in Practice, 24(4), 289–305.
44. Liu, J., Shen, Y., & Wang, Y. (2022). The role of socioeconomic status in academic achievement: A meta-analytic review of 47 countries. Educational Psychology Review, 34(2), 491–518. https://doi.org/10.1007/s10648-022-09689-y
45. Lubienski, S. T., Lubienski, C., & Crane, C. C. (2008). Achievement differences and school type: The role of school climate, teacher certification, and instruction. American Journal of Education, 115(1), 97-138.
46. McCluskey, G., Lloyd, G., Kane, J., Riddell, S., Stead, J., & Weedon, E. (2008). Can restorative practices in schools make a difference?. Educational Review, 60(4), 405-417.
47. Mucherah, W., Finch, H., White, T., & Thomas, K. (2018). The relationship of school climate, teacher defending and friends on students' perceptions of bullying in high school. Journal of Adolescence, 62, 128-139.
48. Münüsoğlu, Z. (2022). Sosyal adalet liderliği ve okul iklimi arasındaki ilişkiye yönelik öğrenci görüşleri. [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
49. Nalçacı, A., & Bektaş, F. (2016). Okul iklimi ile öğrenci başarısı arasındaki ilişki. International Journal of Eurasia Social Sciences, 2013(13), 1-13.
50. Ozbulat, F. (2020). Ortaokul öğrencilerinin öğrenmeye yönelik sorumluluk düzeylerinin ve okul motivasyonlarinin incelenmesi. [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
51. Öztürk E. (2008). İlköğretim okullarında görev yapan okul yöneticilerinin vizyoner liderlik özelliklerine sahip olmaları ve okul iklimi arasındaki ilişki: Edirne ili örneği. [Yüksek lisans tezi, Çanakkale 18 Mart Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi.
52. Skinner, E., & Belmont, M. (1993). Motivation in the classroom: Reciprocal effects of teacher behavior and student engagement across the school year. Journal of Educational Psychology, 85, 571–581.
53. Subaşı, M. ve Okumuş, K. (2017). Bir araştırma yöntemi olarak durum çalışması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(2), 419-426.
54. Sweetland, S. R. & Hoy, W. K. (2000) School characteristics and educational outcomes: Towardan organizational model of student acchievement in middle schools. Educational Administration Quarterly. 36(5), 703-729
55. Şahin, A. ve Atbaşı, Z. (2020). Olumlu okul iklimi oluşturmada öğretmenin rolünün incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(3), 672-689.
56. Şişman, M. ve Turan, S. (2004). Eğitim ve okul yönetimi. Eğitim ve okul yöneticiliği el kitabı (ss. 99-159) içinde. Pegem A Yayınevi.
57. Tabachnick, B. C., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th Ed.). Boston,MA: Pearson.
58. Tableman, B. (2004) School climate and learning. Best Practice Briefs, 31, 1-10.
59. Tepe, N. ve Yılmaz, G. (2020). Öğretmenlerin okul iklimi algılarının yordayıcısı olarak okul yöneticilerinin toksik liderlik davranışları. OPUS International Journal of Society Researches, 15(25) , 3360-3381
60. Wang, M. T., & Degol, J. L. (2016). School climate: A review of the construct, measurement, and impact on student outcomes. Educational Psychology Review, 28(2), 315-352.
61. Wang, C., Berry, B., & Swearer, S. M. (2013). The critical role of school climate in effective bullying prevention. Theory into Practice, 52(4), 296-302.
62. Wang, M. T., Selman, R. L., Dishion, T. J., & Stormshak, E. A. (2010). A Tobit regression analysis of the covariation between middle school students’ perceived school climate and behavioral problems. Journal of Research on Adolescence, 20, 274–286.
63. Yazıcı, Ş. (2020). Olumlu ve olumsuz okul iklimi. Örgüt ve okul iklimi (ss. 103-120) içinde. Nobel Yayınları.