Yayım Etiği

Kastamonu Eğitim Dergisi’ne (KEF) gönderilecek makalelerin öncelikle araştırma ve yayın etiğine uygun olması gerekmektedir. KEF, tüm yayın ve editörlük süreçlerini ulusal ve uluslararası etik ilkelere uygun olarak şeffaflık ve sorumlu yayıncılık standartlarına uygun olarak yürütmektedir. KEF, makale kabulü, yazarların etik sorumlulukları, editörlerin görev ve etik sorumlulukları, hakem değerlendirmesi, etik dışı davranış iddiaları, çıkar çatışmaları, intihal, yazarlık anlaşmazlıkları ve yayın sonrası işlemler için Committee on Publication Ethics  (COPE) yönergelerini takip etmektedir. Bu politika aşağıdaki durumların tamamında geçerlidir:

·       Yazarlar tarafından dergiye gönderilen tüm makaleler,

·       Editör değerlendirme süreçleri,

·       Kabul edilen makaleler,

·       Yazarlar, editörler ve hakemler arasındaki etkileşimler

Dergi, yapılan tüm başvurularda Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından belirlenen Akademik Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkelerinin ( the Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing) uygulanmasını benimser.  Dergi, burada açıkça ele alınmayan bir sorunla karşılaştığında, bu sorunun karar verme sürecinde COPE akış şemaları ve Akademik Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkelerini yol gösterici olarak kabul eder.

Yazarların Etik Sorumlulukları

Yazarların, makale göndermeden önce derginin amaç ve kapsam ile yazarlara rehber bölümünü dikkatlice okumaları şiddetle tavsiye edilir. Yazarlığın farklı tanımları olsa da COPE yazarlığı “bir fikri ortaya atan veya bu entelektüel veya yaratıcı çalışmayı yayan yayını geliştiren bireyleri veya grupları ifade edebilir.” şeklinde tanımlamıştır. COPE yazarlık için araştırmaya önemli bir katkı sağlamayı ve üstlenilen çalışmadan sorumlu olmayı yazarlık için asgari şartlar olarak belirlemektedir. Buradan hareketle yazar rolündeki kişi araştırmanın fikrini belirleme sürecinden araştırmayı geliştirme sürecine (verilerin toplanması, analizi, yorumlanması) ve devamında sonuçları gözden geçirip raporlamasını yaparak araştırmanın tamamlanmasına katkıda bulunmaktadır. Bu süreçleri yürüten yazarlardan araştırma ve yayın sürecinin tamamı boyunca akademik ve etik standartlara uymaları beklenmektedir. Dolayısıyla makalede yer alan yazarların makaleye katkılar sunmuş olması ve son gönderilen versiyonu kabul etmiş olmaları gerekmektedir. Makalelerde savunulan görüşlerin ve başvurulan kaynakların doğruluğu yazar ya da yazarların sorumluluğundadır. Makalenin yazarları, yazar sırasını başvuru sürecinde netleştirmeli, inceleme süreci başladıktan sonra yazar ekleme, çıkarma veya sıralama taleplerinin yalnızca istisnai ve gerekçeli durumlarda değerlendirileceği bilinmelidir. Makale yayına kabul edildikten sonra hiçbir değişik gerçekleştirilmez.

Araştırma Raporlama Standartları

Yazarlar, makalesini dergiye ilk defa gönderdikleri anda yürüttükleri çalışmanın özgünlüğünü, başka bir yerde yayımlanmadığını, yayımlanmak üzere başka yere başvuruda bulunulmadığını, değerlendirme süreci devam ederken çalışmanın başka bir dergiye ya da yayına değerlendirilmek üzere gönderilmeyeceğini ve başka bir yerde yayımlanmak üzere değerlendirilmediğini beyan etmelidir. Konferans bildirisi olarak sunulan çalışmalar bildiri kitaplarında yayımlanması durumunda yalnızca önemli ölçüde revize edilmiş, genişletilmiş (yazının en az %80'i orijinal ve daha önce yayımlanmamış içerik) ve ilk gönderimde sunulan Başlık Sayfasında açık bir şekilde belirtilmiş olması gerekir. Makalelerde tüm yazarların doğru ve tam isimleri, kurumları, e-posta adresleri, ORCID numaraları, sorumlu yazarın tam iletişim bilgileri (posta adresi, görev yaptığı kurum vb.) makalenin başlık sayfasında yer almalıdır. Bu bilgilerin basım öncesi son kontrollerini yapmak sorumlu yazar başta olmak üzere tüm yazarların sorumluluğundadır. Yazarlar dergiye sundukları çalışmalarında doğruluk, açıklık ve şeffaflık ilkesinden hareket etmeli, makalede metodolojik ayrıntıları belirtmeli, verileri analizler ve yorumlar manipülasyondan uzak gerçek bulguları yansıtacak şekilde sunmalıdır.

Özgünlük ve İntihal

Gönderilen makaleler özgün olmalı ve yazarların her türlü intihal ve etik ihlalinden (Kaynak gösterme manipülasyonu, kendi kendine intihal, dilimleme, veri uydurma, veri sahteciliği vb.) kaçınmaları şiddetle tavsiye edilmektedir. Dergi, intihal, atıf manipülasyonu, veri uydurma gibi iddia ya da şüphelerde iddiaların veya şüphelerin tutarlı bir şekilde incelenmesini sağlamak için uygun COPE akış şemalarını izleyecektir. Bununla birlikte makalede önemli ya da açıklanamayan bir benzerlik tespit edilmesi durumunda değerlendirme sürecinin herhangi bir aşamasında reddedilebilir.

Çıkar Çatışmaları

Yazarlar, başvuru sırasında, araştırmayı veya bulguların yorumlanmasını etkileyebilecek olası herhangi bir çıkar çatışmasını beyan etmelidir. Çıkar çatışması yoksa, bu durum beyan edilmelidir. Dergi editörleri veya yayın, danışma kurulu üyeleri tarafından yazılan makalelerin değerlendirme süreçlerinde yazarla bağlantısı olmayan kurumdaki editörler yer alacak ve hakem değerlendirmesinde herhangi bir önyargı olmaması için ilgili kurul üyelerinin dışarıda tutulması dikkatle izlenecektir.

Finansal Açıklama

Yazar(lar) araştırmalarında aldıkları herhangi bir mali desteği ya da bütün finansman kaynaklarını açıklamakla yükümlüdür. Bu bilgi, ilk gönderimde sunulan Başlık Sayfasında fonlama beyanında (fon sağlayan kuruluşların adını, hibe numaralarını ve her fon sağlayıcının araştırmadaki rolünün açıklaması vb.) yer almalıdır. Finansman sağlayan kuruluşların isim vb. bilgilerinin doğruluğundan yaza(lar) sorumludur.

Etik Onayı

Yazar(lar)dan çalışmanın başlamasından önce etik ve yasal onay alındığını teyit etmelerini ve onayı veren kurumun adını belirtmeleri istenmektedir.  İnsan veya hayvan katılımcıları, kişisel veriler veya etik denetime tabi prosedürler içeren araştırmalar için yazarlardan etik kurul onayı talep edilmektedir. Tanınmış bir etik kuruldan onay alınan çalışmalar için etik kurulunun adı, onay tarihi ve onay numarası ilk gönderimde sunulan Başlık Sayfasında ve anonimleştirilmiş olarak makale içinde yer almalıdır.

Çift Kör Değerlendirme Yönteminin Sürdürülmesi

Dergi, çift kör hakem değerlendirme süreci ile makalelerin değerlendirmesini yürütür. Bu bağlamda çalışmanın objektif değerlendirilebilmesi için hakemler yazarların, yazarlar da hakemlerin bilgilerini göremezler. Dolayısıyla yazarlar makalenin tamamen anonimleştirilmesini sağlamakla yükümlü olup isimleri, bağlantılarını, teşekkür gibi tanımlayıcı bilgileri, kuruma özgü tanımlayıcıları, yazarları ortaya çıkarabilecek meta verileri temizlemekle sorumludur. Anonimliğin ihlali, başvurunun iade edilmesine veya reddedilmesine neden olabilir.

Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı

Yapay zekânın makalelerdeki rolü sınırlı (dil iyileştirme, temel yapılandırma gibi) düzeyde kabul edilebilir. Yazarlar, başlık sayfasında yapay zekâ araçlarını kullanım durumlarını, eğer kullanıldı ise kullanılan aracı/araçları ve kullanım kapsamını açıklamalı, yapay zekâ aracı/araçlarına verilen talimatlar yazarlar tarafından belgelenmelidir. Açıklanmayan veya uygunsuz yapay zekâ kullanımı, reddedilmeye veya yayın sonrası işlemlere yol açabilir.

Hata Düzeltme

Yazarlar, yayımlanmış çalışmalarında herhangi bir hata tespit etmeleri halinde dergi editörünü derhal bilgilendirmek ve değerlendirmeyi/süreci kolaylaştırmak için süreç boyunca Editör ile iş birliği yapmalı, COPE yönergelerine uygun olarak düzeltme veya geri çekme işlemlerinde işbirliği yapmalıdır. Geri çekme işlemlerinde “Makale Geri Çekme Formu” doldurulup dergi e-posta adresine gönderilmelidir. Talep kurullarda görüşüldükten sonra 15 gün içinde yazarlara bilgi verilecektir. Editörlük böyle bir durumda bir ön değerlendirme yapacak, gerektiğinde, bağımsız uzmanlara, hakemlere veya ilgili kurumsal organlara danışabilecek,  COPE önerileri de dahil olmak üzere tanınmış en iyi uygulamalara göre uygun şekilde karar verilecektir.

Değerlendirme Süreci

Dergiye gönderilen makaleler çift taraflı anonimleştirilmiş bir hakem değerlendirme sürecinden geçmektedir. Çalışmalarda objektif bir değerlendirmenin sağlanması için alanında uzman en az iki dış bağımsız hakem tarafından incelenmektedir. Değerlendirme süreçlerinde editör ve alan editörleri COPE temelinde etik görev ve sorumluluk bilincinde hareket ederler. Bazı önemli noktalar ayrıca aşağıda belirtilmiştir.

Editörlerin Etik Sorumlulukları

Editörler, değerlendirme sürecinin adil, şeffaf ve etik ilkelere bağlı yürütülmesinden sorumludur. Bu bağlamda editörler adil değerlendirme (editörlük kararlarının yalnızca makalenin bilimsel değeri, özgünlüğü, metodolojik yapısı, anlatımın açıklığı, derginin amaç ve kapsamına göre verilmesi, editörlerin yazarların kimliğine, kurumsal bağlılığına, uyruğuna veya kişisel özelliklerine göre ayrımcılık yapmamaları), akran değerlendirmesinin gözetimi (çift kör hakemlik sürecinin bütünlüğünü koruma, uygun uzmanlığa sahip nitelikli, bağımsız hakemler seçme, verimli, adil ve zamanında bir değerlendirme süreci yürütme), çıkar çatışmalarını beyan etme (gerektiğinde kendilerini görevden çekme, yazarlardan herhangi biriyle veya makalelerle ilgili kurumlarla çıkar çatışması varsa değerlendirme sürecinden çekilme), gönderilen içeriklerin gizliliğini koruma ile sorumludur. Editörler atıf etiğine uygun hareket etmeli atıf sayısını artırmak amaçlı atıf talep etmemelidir. Ayrıca editörler dergiye gönderilen ve yayımlanmamış makalelerde yer alan bilgi, metin, veriler veya çalışmaların hiçbir bölümünü kendi araştırmalarında kullanmamalıdır. Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür. Yazarlardan editörlük kararlarına gelen kanıta dayalı itirazlar şeffaf ve saygılı bir şekilde ele alınır. Editörler etik kaygılara (intihal iddiaları, etik dışı araştırmalar, veri manipülasyonu vb.) yanıt vermekle yükümlüdür. Bu durumda COPE prosedürlerine uygun olarak konu soruşturulur.

Hakemlerin Etik Sorumlulukları

Hakemler, yayınların değerlendirilmesinde nesnellik (milliyet, cinsiyet vb. konularda tarafsızlık), gizlilik (değerlendirilen çalışmaların imhası ve ancak yayımlanma kararı verildikten sonra son versiyonları kullanılması), yeterlilik (yalnızca uzmanlık alanları ile ilgili çalışmaları kabul etme) ilkelerine dikkat etmelidir. Hakemler yapıcı ve nazik geri bildirimlerde bulunmalı, incelemesini makul sürelerde tamamlamalı, makale ile ilgili tespit ettiği sorunları (intihal, yöntem hataları, metodolojik endişeler, çıkar çatışmaları vb.) editörlere bildirmelidir. Hakemler çift kör değerlendirme sisteminin sürdürülmesine devam etmeli yazar(lar)ı tespit için uğraşmamalı ve eğer yazar(lar)ın kimliği ortaya çıkarsa editörü bilgilendirmelidir. Hakemler yazarlar ile doğrudan iletişime geçemez, değerlendirme ve metin üzerindeki hakem yorumları dergi yönetim sistemi ve editör aracılığıyla yazar(lar)a iletilir. Hakemler gizli içeriği korumaya önem vermeli, değerlendirdikleri makaleleri yapay zekâ sistemlerine yüklememelidir.

Araştırma Suistimaliyle Başa Çıkma

Makalelerle ilgili etik dışı durumlarla karşılaşıldığında (intihal, veri tahrifatı, sahte veriler, yazarlık ve atıf manipülasyonu vb.) COPE akış şemalarına göre hareket edilerek karar verilir.

Editörlük ve Yayın İş Akışı

1.     İlk İnceleme: Makaleler, derginin amaç ve kapsamına uygunluk, etik kurallara uygunluk, yazım kalitesi, benzerlik oranı ve gerekli belgelerin tam yüklenip yüklenmemesi açısından değerlendirilir.

2.     Yardımcı Editör/Alan Editörü Görevlendirme: Yardımcı editör/alan editörü, makale değerlendirme sürecini başlatır, makalenin hakeme gönderilmesine engel bir durum tespit ederse editör ile paylaşır.

3.     Akran Değerlendirmesi: Alan editörü, değerlendirmeye alınmasına karar verdiği makaleleri en az 2 hakem (bağımsız uzman) ataması yaparak inceletir. Hakem kararları arasında önemli farklılıklar varsa (örneğin birisi ret birisi kabul vb.) üçüncü bir hakeme gönderir. Hakemlerin geri bildirimlerine göre nihai kararını verir. Dergi editörleri veya yayın, danışma kurulu üyeleri tarafından yazılan makalelerin değerlendirme süreçlerinde yazarla bağlantısı olmayan kurumdaki editörler yer alacak ve hakem değerlendirmesinde herhangi bir önyargı olmaması için ilgili kurul üyelerinin dışarıda tutulması dikkatle izlenecektir.

4.     Revizyonlar: Hakemlerin önerilerine göre yazarlar ayrıntılı yanıtlarını Makale Düzeltme Formu üzerinde belirtir. Bu form ile birlikte düzeltilmiş makaleyi sisteme yüklerler. Revize edilen makaleler daha ileri inceleme için yeniden incelemeye istekli hakeme gönderilir. Hakemler veya editörler yazardan birden fazla düzeltme isteğinde bulunabilir. Düzeltmenin durumuna göre ikinci ve daha sonrası değerlendirme turları başlatılabilir.

5.     Kabul, Son Kontrol ve Mizanpaj: Alan editörü ve hakem değerlendirmesi sonucu kabul edilen makalelerin yayımlanıp yayımlanmayacağına ilişkin karar süreci baş editör tarafından başlatılır. Nihai karar dergi sisteminde işaretlenir (kabul, ret, düzeltme). İngilizce dil kontrolünden geçtikten sonra, dergi şablonuna uygunluk, sayfa düzeni kontrolü, kaynak göstermede APA formatına uygunluk, son editöryal okuma açısından yazar tarafından yapılan düzeltmelere kadar olan süreçten geçer. Kabul sonrası gerektiğinde dilsel ya da teknik editöryal düzeltme talep edilebilir. Yazar(lar)ın son kontrollerinden yazar(lar)dan “basıma uygun” onayı alınır ve uygun olan ilk sayıda yayımlanmak üzere sıraya alınır.

6.     Erken Çevrimiçi Yayın: Kabul edilen makaleler, ilgili sayının resmi yayın tarihinden önce, son ve düzeltilmiş halleriyle çevrimiçi olarak yayımlanabilir.