6-8 yaş özel yetenekli öğrencilerde sorgulama temelli bilim öğrenme yoluyla bilimsel süreç becerileri, soru sorma ve bilimsel merak gelişiminin incelenmesi

Öz

Bu araştırmada, sorgulama temelli yenilikçi bilim etkinlikleriyle hazırlanmış 9 haftalık bir öğretimle, özel yetenekli öğrencilerin bilimsel süreç becerileri, soru sorma becerileri ve bilimsel merakın gelişiminin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel ve nitel veri toplama yöntemlerinin birlikte olduğu karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında verilerin toplanma sürecinde tek gruplu yarı deneysel desen kullanılmış, ortaya çıkan veriler SPSS 16.0 paket veri programı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel kısmında veriler yarı yapılandırılmış görüşme, ses kaydı ve öğrenci soruları formu ile toplanmış, ortaya çıkan veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2018-2019 öğretim yılında İzmir ilinde bulunan bir Bilim ve Sanat Merkezinde genel yetenek alanında eğitim almakta olan, 6-8 yaş aralığındaki gönüllü 10 kişilik öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada, öğrencilerin bilimsel süreç becerileri, bilimsel sorgulama ve bilimsel meraklarındaki gelişimi saptamak amacıyla sorgulama temelli 9 adet etkinlik hazırlanmış ve bu etkinlikler özel yetenekli öğrencilere yönelik olarak içerik zenginleştirilerek uygulanmıştır. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak, öğrencilerin bilimsel süreç becerilerinin değişimini ölçmek amacıyla ‘Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği’ kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri kısmında ilk olarak, etkinlikler öncesinde ve sonunda hem bilimsel süreç becerilerindeki değişimi hem de soru sorma temelinde sorgulama becerilerinin gelişimini ölçmek amacıyla ‘Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu’; ikinci olarak her etkinlik öncesi, sırası ve sonrasında sorulan sorular üzerinden sorgulama becerilerinin gelişimi ve bilimsel meraklarının izlenmesi amacıyla ‘Öğrenci Soruları İzleme Formu’ ve son olarak öğrencilerin etkinlik süresince sorularının değişimini izlemek amacıyla her etkinliğin uygulaması sırasında ses kayıtları alınmıştır. Araştırma sonunda elde edilen sonuçlarda, özel yetenekli öğrencilerle sorgulama yoluyla bilim öğrenmenin, bilimsel süreç becerilerinin gelişiminde anlamlı derecede etkili olduğu, soru sorma becerilerinin gelişimini ve bilimsel merak gelişimini desteklediği ortaya koyulmuştur. Bu kapsamda özellikle 6-8 yaş gurubu özel yetenekli öğrencilerde zenginleştirilmiş içerikle sorgulama yoluyla bilim öğrenmeye fırsat verecek etkinliklerin yaygınlaştırılarak uygulanmasını öneriyoruz.

Anahtar Kelimeler

• Özel Yetenekli Öğrenci
• Bilimsel Sorgulama
• Bilimsel Süreç Becerileri
• Sorgulama Temelli Bilim Öğretimi
• Bilimsel Merak

Examining the development of scientific process skills, questioning and scientific curiosity in 6-8 year old gifted students through inquiry-based science learning

Öz

In this study, the development of scientific process skills, questioning skills, and scientific curiosity of gifted students were examined through a 9-week teaching program with inquiry-based innovative science activities. In the study, a mixed method was used in which quantitative and qualitative data collection methods were combined. In the quantitative part of the study, a one-group quasi-experimental design was used in the data collection process, and the resulting data were analyzed through SPSS 16.0 package data program. In the qualitative part of the study, data were collected through semi-structured interviews, audio recordings and student questionnaires, and the resulting data were analyzed by content analysis. The study group consisted of 10 voluntary students aged between 6-8 who were receiving education in the general talent area at a Science and Art Center in Izmir during the 2018-2019 academic year. Nine inquiry-based activities were prepared to determine the development of students' scientific process skills, scientific inquiry and curiosity, with enriched content for gifted students. The "Scientific Process Skills Scale" was used to measure changes in students' scientific process skills. The qualitative part of the research involved the "Semi-Structured Interview Form" before and after the activities to measure changes in scientific process skills and inquiry skills, the "Student Questions Monitoring Form" to monitor inquiry skills and scientific curiosity through questions asked before, during, and after each activity, and voice recordings to monitor changes in students' questions during activities. The results showed that learning science through inquiry was significantly effective in developing scientific process skills, supported questioning skills, and enhanced scientific curiosity in gifted students. We recommend the widespread implementation of such enriched content activities, especially for gifted students whose ages range between 6 and 8.

Anahtar Kelimeler

• Gifted Student
• Scientific Inquiry
• Scientific Process Skills
• Inquiry-Based Science Teaching
• Scientific Curiosity

Kaynakça

1. Akben, N. (2015). Fen ve teknoloji ders etkinliklerindeki bilimsel süreç becerilerinin bilimsel sorgulama yöntemiyle geliştirilmesi. Eğitim ve Bilim, 40(179). http://doi.org/10.15390/EB.2015.4266
2. Alabay, E. & Özdoğan, İ. M. (2018). Okulöncesi çocuklara dış alanda uygulanan sorgulama tabanlı bilim etkinliklerinin bilimsel süreç becerilerine etkisinin incelenmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(3), 481-496. https://dergipark.org.tr/en/pub/trkefd/issue/37181/312655
3. Alabay, E., Yildirim Dogru, S. S. & Akman, B. (2020). The effect of Sciencestart!(TM) assisted science education program on 60-72 months old childrens' scientific process skills and scientific belief and tendency. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi-Hacettepe University Journal of Education, 35(1), 20-39. http://doi.org/10.16986/huje.2018037123
4. Aslan, H., Ertaş Kılıç, H. ve Kılıç, D. (2016). Bilimsel süreç becerileri. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
5. Bachelard, G. (2013). Bilimsel Zihnin Oluşumu (A. Tümertekin, Çev.). İthaki Yayınları.
6. Can, K. & Uluçınar Sağır, Ş. (2019). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerilerinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18(71), 1450-1466. http://doi.org/10.17755/esosder.531670
7. Canbay, E. (2024). 9-11 yaş üstün/özel yetenekli bilim ve sanat merkezi öğrencilerinin merak düzeylerinin belirlenmesi (Yayın No. 907974) [Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
8. Chin, C., & Chia, L.G. (2004). Problem-based learning: Using students’ questions to drive knowledge construction. Science Education, 88, 707–727. https://doi.org/10.1002/sce.10144

9. Chin, C. & Osborne, J. (2008). Students' questions: A potential resource for teaching and learning science. Studies in Science Education, 44(1), 1-39. http://doi.org/10.1080/03057260701828101
10. Clark, B. (2015). Üstün zekanın gelişimi. (S. Talas, Çev.). Üstün zekalı olarak büyümek: Evde ve okulda çocukların potansiyelleri geliştirmek (s. 35-91, 8. Baskı) Nobel Akademi.
11. Cohen, L., Manion, L. & Morrison, K. (2007). Research methods in education (6th ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203029053
12. Creswell, J. W. & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research. (3rd ed.) Sage
13. Cuevas, P., Lee, O., Hart, J., & Deaktor, R. (2005). Improving science inquiry with elementary students of diverse backgrounds. Journal of Research in Science Teaching: the Official Journal of the National Association for Research in Science Teaching, 42(3), 337-357. https://doi.org/10.1002/tea.20053
14. Çakıcı, Y., Ürek, H. & Dinçer, E. (2012). İlköğretim öğrencilerinin soru oluşturma becerilerinin incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 43-68. https://dergipark.org.tr/en/pub/mersinefd/issue/17379/181469
15. Çalıkoğlu, B. S. (2014). Üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerde derinlik ve karmaşıklığa göre farklılaştırılmış fen öğretiminin başarı, bilimsel süreç becerileri ve tutuma etkisi (Yayın No. 356628) [Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
16. Doğan, N., Han Tosunoğlu, Ç., Özer, E. & Akkan, B. (2020). Ortaokul öğrencilerinin bilimsel sorgulama görüşleri: Cinsiyet, sınıf düzeyi ve okul türü değişkenlerinin incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 49, 162-189. http://doi.org/10.9779/pauefd.515080
17. Enger, S. K. & Yager, R. E. [Eds.] (1998). The Iowa Assessment Handbook. Science Education Center
18. Ergut Kalkan, G. ve Emir, S. (2021). Deneysel araştırmalar. S. Emir (Ed.). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (s. 201-230). Vize Akademik.
19. Gatt, S. & Armeni, L. (2014). Pri-Sci-Net- a project promoting inquiry-based learning in primary science: experiences of young children inquiring. Literacy Information and Computer Education Journal (LICEJ), 5(2), 1582-1587. https://www.um.edu.mt/library/oar//handle/123456789/18758
20. Gatt, S., Scheersoi, A. & Koursis, D. (2014). Pri-Sci-Net - an FP7 EU funded project promoting inquiry-based learning in science at primary level of education. C. Bolte, ve F. Rauch (Ed.). Enhancing Inquiry-based science education and teachers’ continuous professional development in Europe: Insights and reflections on the PROFILES project and other projects funded by the European Commission (s. 294-302) Freie Universität Berlin. https://www.um.edu.mt/library/oar//handle/123456789/20831
21. Good, T. L., Slavings, R. L., Harel, K. H., & Emerson, H. (1987). Student passivity: A study of question asking in K-12 classrooms. Sociology of Education, 181-199. https://doi.org/10.2307/2112275
22. Harlen, W. (2013). Inquiry-based learning in science and mathematics. Review of science, mathematics and ICT education, 7(2), 9-33. doi: https://doi.org/10.26220/rev.2042
23. Kang, H. T. & Noh, S. G. (2017). The effect on elementary science education based on student's pre-inquiry. Universal Journal of Educational Research, 5(9), 1510-1518. http://doi.org/10.13189/ujer.2017.050908
24. Karampelas, K. (2016). Teaching experimental design to elementary school pupils in Greece. European Journal of Science and Mathematics Education, 4(4), 460-468. Erişim adresi: https://eric.ed.gov/?id=EJ1118152
25. Kaya, G. I. (2016). Eğitimde merak ve ilgi. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(2), 103. EĞİTİMDE MERAK VE İLGİ (hayefjournal.org)
26. Kaya, G. & Yılmaz, S. (2016). Açık sorgulamaya dayalı öğrenmenin öğrencilerin başarısına ve bilimsel süreç becerilerinin gelişimine etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(2), 300-318. http://doi.org/10.16986/HUJE.2016016811
27. Kılıç, T. (2023). Sosyal Medya Paylaşımından alınmıştır. Erişim adresi: Türker Kılıç X hesabı
28. Koray, Ö., Köksal, M. S., Özdemir, M. & Presley, A. İ. (2007). The effect of creative and critical thinking based laboratory applications on academic achievement and science process skills. Elementary Education Online, 6(3), 377-389. Yaratici_ve_Elestirel_Dusunme_Temelli_Fen_Laboratuari_Uygulamalarinin_akademik_Basari_ve_bilimsel_surec_becerileri_uzerine_etkisi-libre.pdf (d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net)
29. Koyunlu-Ünlü, Z. & Dökme, İ. (2020). The effect of technology-supported ınquiry-based learning in science education: Action Research. Journal of Education in Science Environment and Health, 6(2), 120-133. https://doi.org/10.21891/jeseh.632375
30. Lederman, J.S., Lederman, N.G., Bartos, S.A., Bartels, S.L., Meyer, A.A., & Schwartz R.S. (2014). Meaningful assessment of learners’ understandings about scientific inquiry- the views about scientific inquiry (VASI) questionnaire. Journal of Research in Science Teaching, 51(1), 65–8. https://doi.org/10.1002/tea.21125
31. Milli Eğitim Bakanlığı (2013). Özel Yetenekli Bireyler Strateji ve Uygulama Planı 2013-2017. http://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2013_10/25043741_zelyeteneklibireylerstratejiveuygulamaplan20132017.pdf
32. Mulyeni, T., Jamaris, M. & Supriyati, Y. (2019). Improving basic science process skills through inquiry-based approach in learning science for early elementary students. Journal of Turkish Science Education, 16(2), 187-201. http://doi.org/10.12973/tused.10274a
33. National Research Council [NRC]. (2000). Inquiry and the national science education standards: A guide for teaching and learning. The National Academies Press. https://doi.org/10.17226/9596.
34. Next Generation Science Standards [NGSS]. (2013, Kasım). The next generation science standards. The National Academy of Sciences. http://www.nextgenscience.org/sites/default/files/NGSS%20DCI%20Combined%2011.6.13.pdf
35. New National Core Cirriculum for Basic Education [NCCBE]. (2016). New national core curriculum for basic education: Focus on school culture and integrative approach. https://www.oph.fi/en/statistics-and-publications/publications/new-national-core-curriculum-basic-education-focus-school
36. Oğuz-Ünver, A. (2015). Bilimin doğası ve bilimsel sorgulama ilişkisi. N. Yenice (Ed.). Bilimin doğasının gelişimi ve öğretimi (s. 217-256). Anı Yayıncılık.
37. Oruç, Ş., & Çağır, S. (2020). Üstün Yetenekli Çocukların Eğitimsel Beklentileri. Türkiye Eğitim Dergisi, 5(2), 302-319. Türkiye Eğitim Dergisi » Submission » Üstün Yetenekli Çocukların Eğitimsel Beklentileri (dergipark.org.tr)
38. Özdemir, G. (2017). Üstün Yetenekli Öğrencilere Yönelik Zenginleştirilmiş Öğretim Programının Bilimsel Süreç Becerilerine ve Başarıya Katkısına İlişkin Eylem Araştırması [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
39. Pollen (2011). Seed cities for science, a community approach for a sustainable growth of science education in Europe project final report. https://cordis.europa.eu/project/id/518399/reporting
40. Pri-Sci-Net (2014). Pri-Sci-Net Projesi Etkinlikleri Kitabı. http://mubem.mu.edu.tr/tr/duyuru/merkezimizinyayinlari-priscinet-kitabi--38868
41. Pri-Sci-Net (2016). Networking Primary Science Educators as a means to provide training and professional development in Inquiry Based Teaching project final report. https://cordis.europa.eu/project/id/266647/reporting
42. Rosenberg, A. (2015). Bilim Felsefesi Çağdaş Bir Giriş (İ. Yıldız, Çev.). (2. Baskı). Dipnot Yayınları.
43. Sağdıç, M., Bakırcı, H. & Boynukara, Z. (2019). Rehberli sorgulama öğretim modeline dayalı fen öğretiminin 7. sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri üzerindeki etkisinin incelenmesi: Kuvvet ve enerji ünitesi örneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 943-959. https://dergipark.org.tr/en/pub/yyuefd/issue/50700/660104
44. Skelton, P., Blackburn, J. J., Stair, K. S., Levy, N. & Dormody, T. J. (2018). Agriscience education through inquiry-based learning: Investigating factors that influence the science competence of middle school students. Journal of Agricultural Education, 59(1), 223-237. https://doi.org/10.5032/jae.2018.01223
45. Solé-Llussà, A., Aguilar, D. & Ibáñez, M. (2022). Video-worked examples to support the development of elementary students’ science process skills: a case study in an inquiry activity on electrical circuits, Research in Science & Technological Education, 40(2), 251-271. https://doi.org/10.1080/02635143.2020.1786361
46. Subaşı, A. (2016). An Ambient semantic intelligence model for scientific research (Yayın No. 425893). [Doktora Tezi, ODTÜ-METU]. ODTÜ-METU Veri Tabanı. https://open.metu.edu.tr/handle/11511/25447
47. Şimşek, P. & Kabapınar, F. (2010). The effects of inquiry-based learning on elementary students’ conceptual understanding of matter, scientific process skills and science attitudes. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 2(2), 1190-1194. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.03.170
48. Taber, K. S. (2017). Neden üstün yetenekliler için fen eğitimi? K. S. Taber (Ed.). Üstün Yetenekliler İçin Fen Eğitimi (s. 3-19). Pegem Akademi.
49. Ting, K. L. & Siew, N. M. (2014). Effects of Outdoor School Ground Lessons on Students' Science Process Skills and Scientific Curiosity. Journal of Education and Learning, 3(4), 96-107. http://doi.org/10.5539/jel.v3n4p96
50. Tunalı, C. (2021). Karma yöntem araştırmaları. S. Emir (Ed.). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (s. 399-421). Vize Akademik.
51. Türkman, B. (2017). Genel eğitim programını özel yetenekli öğrencilerin ihtiyaçlarına göre farklılaştırma stratejileri? S. Emir (Ed.). Özel yeteneklilerin eğitiminde program tasarımı (s. 23-44). Pegem Atıf İndeksi.
52. Ülger, B. B. (2019). Üstün yetenekli öğrencilere yönelik farklılaştırılmış sorgulama temelli fen bilgisi ders modüllerinin geliştirilmesi, uygulanması ve etkililiğinin değerlendirilmesi (Yayın No. 616505) [Doktora Tezi, Uludağ Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
53. Ünal, M. & Akman, B. (2006). Okulöncesi öğretmenlerinin fen eğitimine karşı gösterdikleri tutumlar. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 251-257. 87679 (dergipark.org.tr)
54. Van Schijndel, T. J., Jansen, B. R. & Raijmakers, M. E. (2018). Do individual differences in children’s curiosity relate to their inquiry-based learning?. International Journal of Science Education, 40(9), 996-1015. https://doi.org/10.1080/09500693.2018.1460772
55. Williams, A. J., Danovitch, J. H. & Mills, C. M. (2021). Exploring sources of ındividual differences in children's ınterest in science. mind, brain, and education, 15(1), 67-76. https://doi.org/10.1111/mbe.12263
56. Yalçın, H. & Şişman, Z. B. (2018). Keşif ve sorgulama temelli bilim öğretimi programının 10-12 yaş çocukların bilimsel süreç becerilerine etkisi. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 4(2), 83-96. https://dergipark.org.tr/en/pub/uebt/issue/39057/435822
57. Yanar, S. (2021). Nitel araştırmada veri analizi ve yorumlama. S. Emir (Ed.). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (s. 371-396). Vize Akademik.
58. Yıldırım, M. & Altan, S. T. (2017). Araştırma ve sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımının ilkokul öğrencilerinin bilimsel süreç becerilerine etkisi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(38), 71-89. https://dergipark.org.tr/en/pub/mkusbed/issue/30676/272974
59. Yürümezoğlu, K. (2008). Fen Öğretiminde Sorunsalın Önemi. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 10 (2008-2), 15-24. https://arastirmax.com/tr/system/files/dergiler/5675/makaleler/5/2/arastirmax-fen-ogretiminde-sorunsalin-onemi.pdf
60. Yürümezoğlu, K. & Karabey, B. (2020). Çocuklarda Bilim Yoluyla Zeka ve Yetenek Gelişimini Desteklemek. Yeni Türkiye Dergisi, 116, 257-265. https://www.researchgate.net/publication/346629366_Cocuklarda_Bilim_Yoluyla_Zeka_ve_Yetenek_Gelisimini_Desteklemek