Peer Bullying from the Perspective of Primary School Students

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 223 - 245, 30.12.2025

Kerim Erim , Sibel Güven

https://doi.org/10.48066/kusob.1717512

Öz

Peer bullying, a problem that grows silently in school corridors and leaves deep marks on children's emotional worlds, can have lasting effects if left untreated at an early age, threatening learning environments and seriously disrupting children's safe development. Bullying manifests in forms such as physical harm, verbal abuse, exclusion, or threats, and can have devastating consequences on children's self-perception, social relationships, and academic achievement. Understanding students' experiences with this situation is critical for preventing bullying and raising the awareness of educators and families. The study group consisted of 130 students from four public schools attending the 2024-2025 academic year. A case study, a qualitative research design, was used in the study. Data were collected using a survey consisting of open-ended questions developed by the researcher and analyzed using content analysis. The findings of the study revealed that the vast majority of students understood peer bullying as a concept, generally categorizing the types of bullying as verbal, physical, and relational. Students stated that the most common form of bullying they encountered was verbal bullying.

Anahtar Kelimeler

Bullying , peer bullying , primary school 4th grade students , violence

İlkokul Öğrencilerinin Perspektifi ile Akran Zorbalığı

Öz

Okul koridorlarında sessizce büyüyen bir sorun olan, çocukların duygusal dünyasında derin izler bırakan akran zorbalığı; erken yaşta müdahale edilmediğinde kalıcı etkiler yaratmakta, öğrenme ortamlarını tehdit etmekte ve çocukların güvenli bir şekilde gelişimini ciddi biçimde sekteye uğratmaktadır. Zorbalık; fiziksel zarar verme, sözel incitme, dışlama veya tehdit gibi biçimlerde ortaya çıkmakta çocukların benlik algısı, sosyal ilişkileri ve akademik başarıları üzerinde yıkıcı sonuçlar doğurabilmektedir. Öğrencilerin bu durum karşısındaki yaşanmışlıklarını anlamak, zorbalığı önleme, eğiticiler ve ailelerin farkındalıklarının arttırılması açısından kritik önem taşımaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim-öğretim yılına devam eden dört devlet okulundan toplam 130 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması tercih edilmiştir. Veriler, araştırmacı tarafından geliştirilen açık uçlu sorulardan oluşan anket ile toplanmış, içerik analizi tekniğiyle çözümlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, öğrencilerin büyük çoğunluğunun akran zorbalığını bir kavram olarak anlamlandırdıkları, zorbalık türlerini genellikle sözel, fiziksel ve ilişkisel zorbalık olarak sınıflandırdıkları görülmüştür. Öğrenciler en çok sözel zorbalık ile karşı karşıya geldiklerini ifade etmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

Akran zorbalığı , ilkokul 4. sınıf öğrencileri , şiddet , zorbalık

Etik Beyan

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Etik Kurulu Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Komisyonunun 08.10.2024 tarihli 14/43 sayılı kararı ile etik kurul izni alınmıştır.

Kaynakça

• Altuntaş, Z. ve Sulak, S. E. (2022). İlkokullarda yaşanan akran zorbalığının sınıf öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda incelenmesi. Sakarya Üniversitesi̇ Eğitim Fakültesi̇ Dergisi̇, 22(2), 128-143. https://doi.org/10.53629/sakaefd.1058580
• Aslan, M., ve Polat, M. O. (2023). Tüm boyutlarıyla akranlar arası zorbalık. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 43-82.
• Atalay, A. (2010). Akran zorbalığı gösterme ve akran zorbalığına maruz kalmanın cinsiyet, yaş, sosyoekonomik düzey, anne-baba tutumları, arkadaş ilişkileri ve benlik saygısı ile ilişkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dicle Üniversitesi.
• Ataman, M. (2024). Eyvah, okuldan arıyorlar! Kronik Kitap Yayınları.
• Balak, D. (2017). İlkokul öğrencilerinin duygusal zekâ düzeyleri̇ ile akran zorbalığı ve okula aidiyet duyguları arasındaki̇ ilişkinin incelenmesi̇. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi̇.
• Baltacı, A. (2019). Nitel Araştırma Süreci: Nitel Bir Araştırma Nasıl Yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. https://doi.org/10.31592/aeusbed.598299
• Bari̇k, E. (2020). İlkokullarda akran zorbalığını önleme stratejileri̇ ve karşılaşılan güçlüklere ilişkin öğretmen ve öğrenci̇ görüşleri̇. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi̇.
• Baş, G. (2024). Ortaokul 5.-6.-7. sınıf öğrencilerinin, akran zorbalığı türlerine maruz kalma ve baş etme yollarının incelenmesi̇ (Ayancık ilçesi̇ örneği̇). [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sinop Üniversitesi̇.
• Bell, G. (2021). Relatıonshıp between teachers’ chıldhood bullyıng experıences and attıtudes towards student bullyıng. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ari̇zona Uni̇versi̇ty.
• Benli, E. ve Özdemir, A. (2024). Okul psikolojik danışmanlarının akran zorbalığına ilişkin deneyimleri: nitel bir çalışma. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi (61), 2436-2454. https://doi.org/10.53444/deubefd.1474880 Bolden, F. D. (2024). Teachers’ perspectives on bullying behaviors among elementary and middle school students: a qualitative phenomenological study. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Northcentral University School of Psychology.
• Borg, M. G. (1999). The extent and nature of bullying among primary and secondary schoolchildren. Educati̇onal Research, 41(2),137-153. https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/94706
• Burnukara, P. ve Uçanok, Z. (2012). Ilk ve orta ergenlikte akran zorbaligi: gerçeklestigi yerler ve baş etme yollari. Turi̇ki̇sh Psychologi̇cal Arti̇cles, 15(29), 68-85.
• Clagon, A. E. (2020). Teachers’ perceptions on bullying and school bullying policy enforcement. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Amerika Birleşik Devletleri Walden Uni̇versi̇ty Criminal Justice.
• Çınkır, S. ve Kepenekçi̇, Y. K. (2003). Öğrenciler arası zorbalık. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi̇, (34),236-253.
• Çölmekçi̇, S. (2022). Öğretmen perspektifinden akran zorbalığı. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Aydın: Adnan Menderes Üniversitesi̇ Sosyal Bilimler Enstitüsü
• Demircioğlu, A. (2024). İlkokul öğrencilerinde akran zorbalığının çeşitli̇ değişkenler açısından incelenmesi̇. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Uşak Üniversitesi̇.
• Dölek, N. (2002). Öğrencilerde Zorbaca davranışların araştırılması ve bir önleyici program modeli. [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul: Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Dunsmui̇r, S., Dewey, J. ve Bi̇rch, S. (2022). Akran zorbalığı. Yener, N. (Çeviren) Kuraldışı Yayınları.
• Ergün, N. (2015). Erken ergenlerde okul, ai̇le ve demografi̇k deği̇şkenlere göre akran zorbalığının i̇ncelenmesi̇. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara: Hacettepe Üni̇versi̇tesi̇.
• Eroğlu Demirhan, B. (2023). Taşımalı ve bi̇rleşti̇ri̇lmi̇ş sınıf uygulaması yapan ilkokullarda akran zorbalığı. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi̇.
• Gökler, R. (2009). Okullarda akran zorbalığı Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi 6(2).
• Günaydın, B. (2023). 0-14 yaş arasındaki̇ çocuklarda akran zorbalığı ve mizaç özellikleri̇ i̇li̇şki̇si̇nde duygu düzenlemenin aracı rolü. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Arel Üniversitesi̇.
• Güven, S., Sabır, A. ve İbaçoğlu, T. (2023). Öğrencilerin kültür algılarının belirlenmesinde görsel metaforlar. Ress Journal Route Educati̇onal & Soci̇al Sci̇ence Journal, 10(3). http://dx.doi.org/10.17121/ressjournal.3371
• Güven, S., ve Dak, G. (2017). Öğretmen adaylarının kamu personel seçme sınavına (KPSS) ilişkin oluşturdukları görsel metaforlar. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 8(15), 2-16.
• Hamurcu, S. (2020). İlkokul öğrencilerinde akran zorbalığı. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacı Bayram Veli̇ Üniversitesi̇.
• Hamzah, A. A. (2023). Predıctıves of bullyıng behavıor among adolescents ın saudı arabıa: the role of self-esteem, emotıonal ıntellıgence, and moral dısengagement. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Andrews Üni̇versi̇tesi̇ College of Education and International Services.
• Hocaoğlu, N., ve Baysal, E. (2019). “Nicel Araştırma Modelleri-Desenleri”. G. Ocak (ed.). İçinde Eğitimde Araştırma Yöntemleri. Pegem Akademi: Ankara. Hoşgörür, V., ve Orhan, A. (2017). Okulda Zorbalık ve Şiddetin Nedenleri ve Önlenmesinin Yönetimi (Muğla Merkez İlçe Örneği). Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(24), 859-880.
• İlhan Alper, S. (2008). İlköğretimde zorbalık. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Uludağ Üniversitesi̇.
• Jansen, PW, Verlinden, M., Berkel, A. Dv. ve diğerleri (2012). Prevalence of bullying and victimization among children in early elementary school: Do family and school neighbourhood socioeconomic status matter? BMC Public Health 12, 494. https://doi.org/10.1186/1471-2458-12-494
• Johnson, V. E., Stanley, L. E. ve Troop-Gordon, W. (2024). Perceptions of teachers responses to children's peer victimization: agreement (and lack of agreement) among teachers and students. Journal Of School Psychology. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2024.101388
• Karasar, N. (2019). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Kısadal, G. (2022). İlkokullarda akran zorbalığının yordayıcısı olarak hoşgörü değerinin incelenmesi̇. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Çukurova Üniversitesi̇.
• Koyama, E., Kant, T., Takata, A., Kennedy, J.L. ve Zai, C.C. (2024). Genetics of child aggression, a systematic review. Transl Psikiyatri 14, 252 (2024). https://doi.org/10.1038/s41398-024-02870-7
• Kuppens, S., Gri̇etens, H., Onghena, P., Mi̇chi̇els, D. ve Subramanian, S. V. (2008). Individual and classroom variables associated with relational aggression in elementary-school aged children: a multilevel analysis. Journal Of School Psychology, 46, 639-660.Doı: 10.1016/j.jsp.2008.06.005
• Kurt, Z. (2019). İlköğreti̇m 3, 4 ve 5. sınıf öğrenci̇leri̇nde akran zorbalığı ve sosyal beceri̇ arasındaki̇ i̇li̇şki̇yi̇ etki̇leyen ve bu i̇li̇şki̇ye eşli̇k eden faktörler i̇le bi̇rli̇kte i̇ncelenmesi̇. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Işık Üniversitesi̇.
• Kutlu, M. ve Karaca, N.H. (2021). The analysis of grade teachers' views on peer bullying. e- Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9, 621-641.doi:10.30900/kafkasegt.983537
• Macdonald, H. M. (2003). Bullying culture in an elementary school. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Güney Afrika: Rand Afri̇kaans Johannesburg Üniversitesi
• Millî Eğitim Bakanlığı, (2024). TIMSS 2023 Türkiye raporu. Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri̇ Genel Müdürlüğü.
• Mutlu Yılmaz, N. (2023). İlkokulda akran zorbalığı ve okula bağlılık. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Erzincan Binali̇ Yıldırım Üniversitesi̇.
• Nazir, T. (2020). School bullyıng book. Lambert.
• Ocak, G. (2019). Bilimsel araştırmalarda kullanılan veri toplama araçları. G. Ocak (Ed.), Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri içinde (s. 218-268). Pegem Akademi̇.
• Olweus, D. A. (2010). Bullying in schools: facts and intervention. Kri̇mi̇nali̇sti̇k.
• Öksüz, Y., Çevik, C., Kartal, A. (2012). İlköğretim 4. ve 5. Sınıf Öğrencileri Arasındaki Zorbalık Olaylarının Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi (Rize İli Örneği). Journal of Turkish Studies, 7(3), 1911-1934. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.3701
• Öz, E. S. (2007). İlköğretim ı. kademe 4. ve 5. sınıf öğrencilerinin saldırganlık düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi̇.
• Özçelik, H. (2019). İlkokul öğrencilerinde algılanan öğretmen yakınlık davranışları ile okul doyumu ve akran zorbalığı arasındaki ilişkilerinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi̇.
• Özdinçer Arslan, S., ve Savaşer, S. (2009). Okulda Zorbalık. Milli Eğitim Dergisi, 39(184), 218-227.
• Öztuna, A. (2018). Dokuzuncu ve onuncu sınıf öğrencilerinde akran zorbalığı göstermenin ve akran zorbalığına maruz kalmanın psikolojik belirtililerle ilişkisi̇. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi̇. Pişkin, M. (2002). Okul Zorbalığı: Tanımı, Türleri, İlişkili Olduğu Faktörler ve Alınabilecek Önlemler. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 2(2), 531- 562.
• Si̇deri̇di̇s, G. ve Alghamdi, M. H. (2023). Profiling experiences of bullying in the elementary school: the role of gender. Chi̇ldren, 10(4). https://doi.org/10.3390/children10040610
• Şahan, Ö. (2020). Akran zorbalığı- arkadaşlık ilişkileri ve çatışmaları üzerine rehber. Pozitif Yayınları.
• Taneri̇, P. O. (2022). A. bölüm akran zorbalığı ve zorbalık türleri. Ö. Y. Özbek ve P. O. Taneri̇ (Ed.), Bibliyoterapi kullanarak akran zorbalığı ile mücadele içinde (s. 2-32). Anı Yayıncılık.
• Tekce, T. (2019). İlkokul çocuklarında akran zorbalığı ve arkadaşlık niteliği̇ arasındaki̇ i̇li̇şki̇leri̇n incelenmesi̇. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi̇.
• TUİK (2023, 03). Türkiye çocuk araştırması, 2022. Www. Google. Chrome.
• Türker, G. (2012). İlköğretim öğretmenlerinin akran zorbalığına yönelik tutumlarını etkileyen faktörler. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi̇.
• Yavaş, S. (2018). Son çocukluk döneminde (9-10 yaş) sorun çözme becerilerinin akran zorbalığına etkisinin incelenmesi̇. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi̇.