İlkokul öğrencilerine yönelik yaratıcı drama tutum ölçeği geliştirme çalışması

Yıl 2026, Sayı: 77, 1 - 20, 31.01.2026

Muhammet Yılmaz , Özgen Korkmaz , Murat Kurt

https://doi.org/10.21764/maeuefd.1456765

Öz

Yaratıcı drama, öğrencilerin derslerde aktif olmalarını sağlayan bir yöntemdir. Bir grubu oluşturan bireylerin yaşam deneyimlerine dayanan yaratıcı drama, doğaçlama, rol yapma teknikleri vb. kullanılarak bir hedefin, düşüncenin veya olayın canlandırılması olarak tanımlanır. Bu çalışmada ilkokul öğrencilerinin yaratıcı dramaya yönelik tutumlarının belirlenmesi amacıyla ölçek geliştirilmiştir. Araştırma nicel araştırma yaklaşımı çerçevesinde yürütülmüş olup tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Tokat ilinin Erbaa ilçesinde dördüncü sınıfta öğrenim gören 304 öğrenci oluşturmaktadır. Test tekrar test yöntemi ile yapılan kararlılık ölçümlerinde, ilk grupta yer alan 30 öğrenciye ölçek uygulanmıştır. Ölçeğin geçerlik ve güvenilirliğini belirlemek amacıyla; açımlayıcı faktör analizi, madde ayırt edicilik analizi, amaca hizmet etme düzeyi, iç tutarlılık katsayıları ve kararlılık analizleri yapılmıştır. Analizlerden elde edilen sonuçlar, geliştirilen ölçeğin ilkokul öğrencilerinin yaratıcı dramaya yönelik tutumlarını ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymuştur. Ölçek, beşli Likert tipinde olup 21 maddeden oluşmakta ve dört faktör altında toplanabilmektedir. Faktör isimleri; sosyalleşme, eleştirel düşünme, motivasyon ve fayda olarak isimlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

İlkokul , ölçek geliştirme , yaratıcı drama , tutum

A study on the development of a creative drama attitude scale for primary school students

Öz

Creative drama is a method that allows students to be active in lessons. Creative drama, based on the life experiences of the individuals who make up a group, is defined as the animation of a goal, thought or event by using improvisational, role-playing techniques etc. In this study, the scale was developed in order to determine the attitudes of primary school students towards creative drama. The research was conducted within the framework of quantitative research approach and was patterned in the screening model. The study group of the study consists of 304 students in the fourth grade in Erbaa district of Tokat province. In the stability measurements made by the test retest method, the scale was applied to 30 students in the first group. In order to determine the validity and reliability of the scale; exploratory factor analysis, item distinctiveness analysis, level of serving the purpose, internal consistency coefficients and stability analyses were performed. The results obtained from the analyses have revealed that the developed scale is a valid and reliable measurement tool that can measure the attitudes of primary school students towards creative drama. The scale is of the five-point Likert type and consists of 21 items and can be collected under four factors. The names of the factors were named as socialization, critical thinking, motivation and utility.

Anahtar Kelimeler

Primary school , scale development , creative drama , attitude

Kaynakça

• Adıgüzel, H. Ö. (2006). Yaratıcı drama (Okulöncesinde drama ve ilköğretimde drama) derslerine ilişkin tutum ölçeği geliştirilmesi. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(2), 7-16.
• Adıgüzel, Ö. (2022). Eğitimde yaratıcı drama (YKY’de 8. baskı). Yapı Kredi Yayınları.
• Akalın, N. (2021) Yaratıcı drama eğitim programının çocukların sosyal davranış ve sosyal problem çözme becerilerine etkisi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Akdemir, A. (2022). Yabancı dil öğretiminde yaratıcı drama yöntemi kullanımının 4. sınıf öğrencilerinin yansıtıcı düşünme becerilerine ve öğrencilerin yabancı dil öğrenme tutumlarına etkisi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
• Akdemir, H., & Karakuş, M. (2016). Yaratıcı drama yönteminin akademik başarı üzerine etkisi: bir meta-analiz çalışması. International Journal of Active Learning (IJAL), 1(2), 55-67.
• Akoğuz, A., & Akoğuz, M. (2019). Yaratıcı drama etkinlikleri (Gözden geçirilmiş beşinci baskı). Final Kültür Sanat Yayınları.
• Aral, N., Baran, G., Bulut, Ş., & Çimen, S. (2000). Eğitimde drama. Ya-Pa.
• Ariel, B. (2007). The integration of creative drama into science teaching [Unpublished doctoral dissertation]. Kansas State University.
• Aydın, A. (2016). Eğitim psikolojisi (Gözden geçirilmiş 14. Baskı). Pegem Akademi.
• Aydın Sünbül, Z. (2023). Değer ilgi ve tutumların ölçülmesi. Yavuzer, Y. & Karataş, Z. (Ed.), Psikolojik testler ilkeler, uygulama ve tanıtım (5. Baskı) içinde (ss. 317-350). Pegem Akademi.
• Bal İncebacak, B. (2022). Pandemi döneminde çevrimiçi yaratıcı drama. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 218-230. Doi: https://doi.org/10.17556/erziefd.992687
• Balcı, A. (2009). Sosyal bilimlerde araştırma: Yöntem, teknik ve ilkeler. Pegem Akademi.
• Baldwin, P. (2022). İlkokulda drama el kitabı (Çev. Burcu, A., Nihan, A. Ç., & Pınar, Ö. Ş.). Pegem Akademi.
• Bani Hashemi, S. A. (2022). The effectiveness of creative drama on mental health and self-esteem in aggressive gifted students. Archives of Hygiene Sciences, 11(1), 45-52. Doi: https://sid.ir/paper/994526/en
• Başbuğ, S., & Adıgüzel, Ö. (2019). Müzede yaratıcı drama etkinliklerinin öğrencilerin sosyal ilgiler dersindeki başarılarına etkisi. Yaratıcı Drama Dergisi, 14(1), 1-32. Doi: 10.21612/yader.2019.001
• Braund, M. (1999). Electric drama to improve understanding in science. School Science Review, 81(294), 35-41.
• Brouillette, L. (2012). Advancing the speaking and listening skills of K–2 English language learners through creative drama. TESOL Journal, 3(1), 138-145. Doi: https://doi.org/10.1002/tesj.8
• Büyüköztürk, Ş. (2015). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (21. Baskı). Ankara: Pegem Yayınları.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2023). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (34. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
• Can, B., & Cantürk Günhan, B. (2009). Yaratıcı Drama Yöntemini Kullanmaya Yönelik Özyeterlik Ölçeği. Education Sciences, 4(1), 34-43.
• Comrey, A. L., & Lee, H. B. (1992). A first course in factor analysis. (2th Edition), New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers, Hillsdale.
• Cüceloğlu, D. (2012). İnsan ve davranışı psikolojinin temel kavramları. Remzi Kitabevi.
• Çöme, A. (2011). Okul yöneticilerinin eğitimde yaratıcı drama faaliyetlerine ilişkin tutumları [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Yeditepe Üniversitesi.
• Demir, S. (2016). Akademisyenlerin mesleki motivasyonu ve iş tatmini arasındaki ilişki [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
• Demir, K., & Akpınar, E. (2016). Mobil öğrenmeye yönelik tutum ölçeği geliştirme çalışması. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 6(1), 59-79. Doi: https://doi.org/10.17943/etku.83341
• Devellis, R. F. (2014). Ölçek geliştirme: Kuram ve uygulamalar. (Çev. Ed. T. Totan). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Dobson, T., & Stephenson, L. (2020). Challenging boundaries to cross: primary teachers exploring drama pedagogy for creative writing with theatre educators in the landscape of performativity. Professional Development in Education, 46(2), 245-255. Doi: https://doi.org/10.1080/19415257.2018.1557240
• Doğan, İ. (2012). Eğitim sosyolojisi. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Duatepe Paksu, A., & Ubuz, B. (2007). Yaratıcı drama temelli matematik dersleri hakkında öğretmen görüşleri. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(3-4), 193-205.
• Dunne, R., & Wragg, T. (1997). Effective teaching. Routledge.
• Erdem Zengin, E. (2014). Yöntem olarak yaratıcı dramanın ilkokul 4. sınıf sosyal bilgiler öğretim programındaki değerlere etkisi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Niğde Üniversitesi.
• Erdoğan, T., Erdoğan, Ö., & Uzuner, F. G. (2018). Yaratıcı drama yönteminin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonu ve tutumlarına etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(2), 297-313. Doi: https://doi.org/10.16916/aded.387462
• Erdoğan, T. & Erem, E. (Ed.). (2019). Farklı mekanlarda drama uygulamaları. Eğiten Kitap.
• Eroğlu, A. (2008). Faktör analizi. Ş. Kalaycı (Ed.). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri. Asil Yayıncılık.
• Facione, P. A. (2011). Critical thinking: What it is and why it counts. Insight assessment, 1(1), 1-23. Freeman, G. D., Sullivan, K. & Fulton, C. R. (2003). Effects of creative drama on self-concept, social skills, and problem behavior. TheJournal of Educational Research, 96(3), 131-138.
• Gülbahar, B., & Saylan, M. (2019, 25-27 Haziran). Yaratıcı drama yönteminin etkilerine ilişkin Türkçe öğretmenlerinin tutumlarının incelenmesi [Sözlü Bildiri]. Eğitim Bilimleri ve Sosyal Bilimler Sempozyumu.
• Güler, M., & Kandemir, Ş. (2015). Öğretmenlerin drama yöntemine yönelik görüşleri ve öz yeterlik düzeyleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 16(1), 111-130.
• Günaydın, G. (2008). İlköğretim 6. Sınıf sosyal bilgiler öğretiminde drama yönteminin erişi ve tutum üzerindeki etkisi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Hendrix, R., Eick, C., & Shannon, D. (2012). The integration of creative drama in an inquirybased elementary program: The effect on student attitude and conceptual learning. Journal of Science Teacher Education, 23(7), 823-846.
• Hovardaoğlu, S. (2000). Davranış bilimleri için araştırma teknikleri. Ve-Ga. Johnson, B., & Christensen, L. (2008). Educational research: quantitative, qualitative, and mixed approaches. Sage.
• Kağıtçıbaşı, Ç., & Cemalcılar, Z. (2017). Dünden bugüne insan ve insanlar. Evrim Yayınevi.
• Karadağ, E., Korkmaz, T., Çalışkan, N., & Yüksel, S. (2008). Drama lideri olarak öğretmen ve eğitimsel drama uygulama yeterliliği ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik analizleri. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(2), 169-196.
• Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (23. Basım). Nobel Yayın Dağıtım.
• Katrancı, M. (2013). Sınıf öğretmenlerinin yaratıcı dramaya ve Türkçe derslerinde yaratıcı drama yönteminden yararlanmaya yönelik görüşleri. International Journal Social Science Research, 2(2), 26-45.
• Kılıç, M. (2014). Öğrenmenin doğası. Yeşilyaprak, B. (Ed.), Eğitim psikolojisi içinde (ss. 165-196). Pegem Akademi.
• Korkmaz, Ö., Arıkaya, C., & Altıntaş, Y. (2019). Öğretmenlerin dijital öğretim materyali geliştirme öz-yeterlik ölçeğinin geliştirilmesi çalışması. Turkish Journal of Primary Education 4(2), 40-56.
• Lichty, M. (1999). The socialization process of new college faculty in family and consumer sciences teacher education [Unpublished doctoral dissertation]. Virginia Polytechnic Institute and State University.
• Mccaslin, N. (2005). Seeking the aesthetic in creative drama and theatre for young audiences. The Journal of Aesthetic Education, 39(4), 12-19.
• McNaughton, M. J. (2004). Educational in the teaching of education for sustainability. Environmental Education Research, 10(2), 139-155.
• Oğuz Namdar, A., Aykaç, M., & Çol, S. (2021). Sınıf öğretmenlerine yönelik drama etkinlikleriyle gerçekleştirilen değerler eğitimi uygulamalarının değerlendirilmesi. Yaratıcı Drama Dergisi, 16(1), 65-86. Doi: 10.21612/yader.2021.004
• Okvuran, A. (2000). Yaratıcı dramaya yönelik tutumlar [Yayınlanmamış doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Ong, K. J., Chou, Y. C., Yang, D. Y., & Lin, C. C. (2020). Creative drama in science education: The effects on situational interest, career interest, and science-related attitudes of science majors and non-science majors. EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 16(4), 1-18. Doi: https://doi.org/10.29333/ejmste/115296
• Osmond, C. R. (2007). Drama education and the body: I am therefore I think. In L. Bresler (Ed.). International handbook of research in arts education, 1109–1118. Springer.
• Otrar, M., & Çöme, A. (2013). Okul yöneticilerinin eğitimde yaratıcı drama etkinliklerine ilişkin tutumları için bir ölçek geliştirme çalışması. Yaratıcı Drama Dergisi, 8(15), 71-94.
• Özdemir, B. (2022). Özel okulda çalışan 1-4. sınıf İngilizce öğretmenlerinin yaratıcı drama kullanımına karşı tutumları [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Başkent Üniversitesi.
• Özgür İşyar, Ö. (2017). Sınıf öğretmenlerinin eğitimde drama kullanımına ilişkin yeterlilik algıları ve drama kavramına yönelik metaforları ile görüşlerinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Mersin Üniversitesi.
• Perloff, R. M. (1993). The dynamics of persuasion: Communication and attitudes in the 21st century. Routledge. Philbin, M., & Myers, J. S. (1991). Classroom drama: Discourse as a mode of inquiry in elementary school social studies. The Social Studies, 82(5), 179-182.
• Russell, D. W. (2002). In search of underlying dimensions:the use (and abuse) of factor analysis. Personality and Social Psychology Bulletin, (28) 1629–1646.
• San, İ. (1996). Yaratıcılığı geliştiren bir yöntem ve yaratıcı bireyi yetiştirme bir disiplin: eğitsel yaratıcı drama. Yeni Türkiye Dergisi, (7), 148-160.
• San, İ. (2018). Eğitimde yaratıcı drama ve müze. Yeni İnsan Yayınevi.
• Scherer, R. F., Wiebe F. A., Luther, D. C., & Adams J. S. (1988). Dimensionality of coping: Factor stability using the ways of coping questionnaire. Psychological Reports, 62(3), 763-770.
• Szecsi, T. (2012). Teaching strategies: Creative drama in preschool curriculum: Teaching strategies implemented in Hungary. Childhood Education: Routledge.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics. (5. ed.). Boston: Allyn and Bacon.
• Taormina, R. J. (1994). The organizational socialization inventory. International journal of Selection and Assessment, 2(3), 133-145.
• Tavşancıl, E. (2002). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi (ss. 20-151). Nobel Yayıncılık.
• Taylor, P. (2022). Drama sınıfı eylem yansıtma dönüştürme (Çev. Ed. İhsan, M.). Pegem Akademi.
• Tığlı, S., & Genç Yiğit, G. (2022). Uygulamalı yaratıcı drama atölyeleri. Eğiten Kitap.
• Ulubey, Ö., & Toraman, Ç. (2015). Yaratıcı drama yönteminin akademik başarıya etkisi: Bir meta-analiz çalışması. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(32), 195-220.
• Uslu, E. M. (2022). Sosyal beşerî eğitiminde drama çalışmalarının rolü. A. Oğuz & Y. Ulutürk Sakarya (Ed.). Sosyal bilimlerde yeni araştırmalar-VI içinde (s. 137-155). Berikan Kitabevi.
• Uygungül Yılmaz, Ö., & Kaf, Ö. (2019). The effects of creative drama method on students’ altitude towards sacial studies with respect to learning styles. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48(2), 1340-1366. Doi: 10.14812/cufej.595810
• Uzgören, S. (2013). Eğitimde drama uygulamaları okul öncesi ve ilköğretimde. Nobel Yayıncılık.
• Ünal, M. (2021). Etkili öğretim yöntem ve teknikleri. H. Ünsal (Ed.). Öğretim ilke ve yöntemleri içinde (s. 227-313). Nobel Akademi yayıncılık.
• Üstündağ, T. (2020). Yaratıcı drama öğretmenin günlüğü (15. baskı). Pegem Akademi.
• Woodson, S. E. (1999). (Re)Conceiving ‘Creative Drama’: an exploration and expansion of American metaphorical paradigms. Research in Drama Education, 4(2), 201-214.
• Van Maanen, J., & Schein, E. H. (1979). Toward a theory of organizational socialization. Research in Organizational Behaviour, (1), 209–264.
• Vural, R. A., & Kutlu, O. (2004). Eleştirel düşünme: ölçme araçlarının incelenmesi ve bir güvenirlik çalışması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(2), 189-199.
• Yassa, N. A. (1999). High school involvement in creative drama. Research in Drama Education, 4(1), 37-49.
• Yeşilyurt, E. (2020). Öğretmenin pusulası: Genel öğretim ilkeleri. EKEV Akademi Dergisi, 24(83), 263-288.
• Yıldırım, İ. N. (2008). İlköğretim birinci kademe sınıf öğretmenlerinin yaratıcı drama yöntemine ilişkin yeterlilik ve uygulama düzeylerinin belirlenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Fırat Üniversitesi.
• Zengin, E., & Ulaş, H. (2021). Drama ile eğitimin dördüncü sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik motivasyonlarına ve tutumlarına etkisinin incelenmesi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 12(24), 353-376.