EN
TR
Ahlaki uzaklaşma ve zorbalık davranışı: Türkiye örnekleminde yeni bir ölçeğin psikometrik incelenmesi
Öz
Bu çalışmada, Jeong ve arkadaşları (2024) tarafından geliştirilen Ahlaki Uzaklaşma Zorbalık Davranışı Ölçeği'nin (AUZDÖ) Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, iki farklı örneklemdeki toplam 510 üniversite öğrencisi üzerinde yürütülmüştür. Ölçeğin yapı geçerliği Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. AFA sonucunda, orijinal ölçekle tutarlı olarak tek faktörlü bir yapı elde edilmiş, 5. maddenin çıkarılmasıyla 13 maddelik bir form oluşturulmuştur. DFA sonuçları, tek faktörlü yapıyı doğrulamıştır (χ²/sd = 2.292, CFI = 0.959, RMSEA = 0.065). Ölçeğin Cronbach alfa katsayısı .901, McDonald omega katsayısı .899 olarak bulunmuştur. Ölçüt geçerliği kapsamında, AUZDÖ'nün Ahlaki Uzaklaşma Ölçeği (r = 0.521), Siber Zorbalık (r = 0.323), Siber Mağduriyet (r = 0.297) ve Depresyon (r = 0.192) ile pozitif; Psikolojik İyi Oluş (r = -0.294) ile negatif yönde anlamlı ilişkiler gösterdiği bulunmuştur. Bu bulgular, AUZDÖ'nün Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu göstermektedir. AUZDÖ'nün Türkçe uyarlaması, zorbalık ve ahlaki uzaklaşma alanındaki araştırmaların gelişimine katkı sağlayacak, ayrıca zorbalığı önleme ve müdahale programlarının geliştirilmesinde kullanılabilecek değerli bir araç sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Arslan, N. (2017). Peer Bullying among high school students: Turkish version of Bullying Scale. Turkish Online Journal of Educational Technology, 5, 853-857.
- Bandura, A. (1989). Human agency in social cognitive theory. American Psychologist, 44(9), 1175. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.9.1175
- Bandura, A. (1999). Moral disengagement in the perpetration of inhumanities. Personality and Social Psychology Review, 3(3), 193 209. https://doi.org/10.1207/s15327957pspr0303_3
- Bandura, A. (2002). Selective moral disengagement in the exercise of moral agency. Journal of Moral Education, 31(2), 101-119.
- Bandura, A., Barbaranelli, C., Caprara, G. V., & Pastorelli, C. (1996). Mechanisms of moral disengagement in the exercise of moral agency. Journal of Personality and Social Psychology, 71(2), 364–374. https://doi.org/10.1037/0022-3514.71.2.364
- Brislin, R. W., Lonner, W. J., & Thorndike, R. M. (1973). Cross-cultural research methods. John Wiley & Sons.
- Bussey, K., Fitzpatrick, S., & Raman, A. (2015). The role of moral disengagement and selfefficacy in cyberbullying. Journal of School Violence, 14(1), 30-46. https://doi.org/10.1080/15388220.2014.954045
- Caprara, G. V., Fida, R., Vecchione, M., Tramontano, C., & Barbaranelli, C. (2009). Assessing civic moral disengagement: Dimensionality and construct validity. Personality and Individual Differences, 47(5), 504–509. https://doi.org/10.1016/j.paid.2009.04.027
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Okul Psikolojik Danışmanlığı
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Ocak 2025
Gönderilme Tarihi
10 Eylül 2024
Kabul Tarihi
29 Ocak 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Sayı: 73