Content Analysis of Graduate Theses on Sustainable Nutrition

Öz

In the study, a total of 37 postgraduate theses on sustainable nutrition in Turkey between 2017- September 2025 were examined using the document review method. Of the theses examined, 3 were at doctoral level and 34 were at master's level. The aim of the study was to determine the trends in postgraduate theses on sustainable nutrition in Turkey by conducting descriptive content analysis of theses with permission from the YÖK National Thesis Database. A study was conducted in which postgraduate theses focusing on sustainable nutrition were examined in terms of the years they were published, sample group and size, data collection tools used, research methods, institutes and departments they were affiliated to. According to the results of the study, 21 theses conducted on this subject in the last two years (2024- Septemeber 2025) reveal that studies in this field have been increasing in recent years. It was observed that the cross-sectional model was the most preferred in the theses, and it was determined that the studies were largely conducted within the Institute of Health Sciences and under the roof of the Department of Nutrition and Dietetics. In addition, it has been observed that the importance of sustainable nutrition has been increasing and that it has begun to be addressed as a research topic in different disciplines such as social sciences and science. It is thought that this research will shed light on current studies in the field of sustainable nutrition and will also guide future research.

Anahtar Kelimeler

• content analysis
• postgraduate theses
• sustainable nutrition

Sürdürülebilir Beslenme Konusu Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin İçerik Analizi

Öz

Araştırmada, 2017- Eylül 2025 yılları arasında Türkiye'de sürdürülebilir beslenme konusu üzerine yapılmış toplam 37 lisansüstü tez, doküman incelemesi yöntemiyle incelenmiştir. İncelenen tezlerin 3’ü doktora, 34'ü yüksek lisans düzeyindedir. Araştırmanın amacı, YÖK Ulusal Tez Veri Tabanından izinli tezlerin betimsel içerik analizi yapılarak, Türkiye’de sürdürülebilir beslenme konusu üzerine yapılan lisansüstü tezlerin eğilimlerini belirlemektir. Sürdürülebilir beslenme konusuna odaklanan lisansüstü tezlerin, yayınlandıkları yıllar, örneklem grubu ve büyüklüğü, kullanılan veri toplama araçları, araştırma desenleri, bağlı oldukları enstitüler ve anabilim dalları açısından incelendiği bir araştırma yapılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, son iki yılda (2024-Eylül 2025) bu konuda gerçekleştirilen 21 tez bu alandaki çalışmaların son yıllarda giderek arttığını ortaya koymaktadır. Tezlerde en çok kesitsel desenin tercih edildiği görülmüş ayrıca çalışmaların büyük oranda Sağlık Bilimleri Enstitüsü bünyesinde ve Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı çatısı altında yürütüldüğü tespit edilmiştir. Bunun yanında, sürdürülebilir beslenme konusunun önemi giderek artmakla birlikte sosyal bilimler ve fen bilimleri gibi farklı disiplinlerde de araştırma konusu olarak ele alınmaya başlanıldığı görülmüştür. Bu araştırmanın, sürdürülebilir beslenme alanındaki mevcut çalışmalara ışık tutarken, gelecekte yapılacak araştırmalara da yol gösterici nitelikte olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• içerik analizi
• lisansüstü tezler
• sürdürülebilir beslenme

Kaynakça

1. Abramson, D. B. (2020). Ancient and current resilience in the Chengdu Plain: Agropolitan development rerevisited. Urban Studies, 57(7), 1372–1397. https://doi.org/10.1177/0042098019843020
2. Aleksandrowicz, L., Green, R., Joy, E. J., Smith, P., & Haines, A. (2016). The impacts of dietary change on greenhouse gas emissions, land use, water use, and health: A systematic review. PloS One, 11(11), Article e0165797. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0165797
3. Bayır, A. G., & Kıyak, B. (2022). İklim destekli beslenmede bitki bazlı diyetler ve sağlık üzerine etkileri. Akademik Et ve Süt Kurumu Dergisi, (4), 35–54.
4. Blackstone, N. T., & Conrad, Z. (2020). Comparing the recommended eating patterns of the EAT-Lancet Commission and dietary guidelines for Americans: Implications for sustainable nutrition. Current Developments in Nutrition, 4(3), Article nzaa015. https://doi.org/10.1093/cdn/nzaa015
5. Can, B., Bayram, H. M., & Ozturkcan, A. (2021). Çevresel sorunlara karşı çözüm önerileri: Güncel sürdürülebilir beslenme uygulamalarına genel bakış. Gıda, 46(5), 1138–1157. https://doi.org/10.15237/gida.GD21062
6. Dinçer, S. (2018). Eğitim bilimleri araştırmalarında içerik analizi: Meta-analiz, meta-sentez, betimsel içerik analizi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 176–190.
7. Dolu, G. (2022). Analysis of studies that were carried out using chemistry textbooks: A meta-synthesis study. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(3), 623–646. https://doi.org/10.19171/uefad.1169708
8. Dolu, G. (2023). Kimya ders kitapları üzerinde yapılan çalışmalarda eğilimler. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 19(1), 14–28. https://doi.org/10.17244/eku.1202445

9. Engin, Ş., & Sevim, Y. (2022). Lisans öğrencilerinin sürdürülebilir beslenme hakkındaki davranışları ve bilgi düzeyleri ile besin tercihleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Tek merkezli çalışma. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (38), 259–269. https://doi.org/10.31590/ejosat.1109521
10. FAO. (2019). Sustainable healthy diets: Guiding principles. https://fao.org/3/ca6640en/ca6640en.pdf
11. Haghighian Roudsari, A., Vedadhir, A., Pourmoradian, S., Rahimi-Ardabili, H., Shokouhi, M., & Milani-Bonab, A. (2021). Exploring adults’ motives for food choice of sustainable diet components: A qualitative study in Tehran Metropolis. BMC Nutrition, 7, Article 1–10. https://doi.org/10.1186/s40795-021-00459-7
12. Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemleri. Nobel Akademik Yayıncılık.
13. Keleş, Ö. (2011). The effect of learning cycle model on students’ reducing ecological footprints. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 10(3), 1143–1160.
14. Keskin, Y., Akar, Y., Erdem, Ö., & Erol, S. (2022). Yetişkinlerin beslenme bilgisi ve besin tercihleri ile beden kütle indeksi arasındaki ilişki: Kesitsel bir çalışma. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 15(2), 149–162. https://doi.org/10.46483/deuhfed.790935
15. Khitam, M. C., & Anas, F. (2024). Cooperation between actors in food and nutrition policy for stunting prevention in lamongan district. Jurnal Scientia, 13(02), 1904–1912.
16. Küçükcankurtaran, S. (2024). Üniversite öğrencilerinde sürdürülebilir ve sağlıklı yeme davranışları ile fiziksel aktivite durumlarının değerlendirilmesi. Sağlık Bilimlerinde Değer, 14(1), 39–45. https://doi.org/10.33631/sabd.1229188
17. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
18. Özüpek, G., & Arslan, M. (2021). Sürdürülebilir beslenme davranışları ile beslenme bilgi düzeyi ve beden kütle indeksi ilişkisinin incelenmesi. Gevher Nesibe Journal of Medical and Health Sciences, 6(14), 68–79. https://doi.org/10.46484/gnj.266
19. Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. Sage Publications.
20. Rockström, J., Gaffney, O., Rogelj, J., Meinshausen, M., Nakicenovic, N., & Schellnhuber, H. J. (2017). A roadmap for rapid decarbonization. Science, 355(6331), 1269–1271. https://doi.org/10.1126/science.aah3443
21. Smetana, S. M., Bornkessel, S., & Heinz, V. (2019). A path from sustainable nutrition to nutritional sustainability of complex food systems. Frontiers in Nutrition, 6, Article 39. https://doi.org/10.3389/fnut.2019.00039
22. Sonesson, U., Davis, J., & Ziegler, F. (2010). Food production and emissions of greenhouse gases: An overview of the climate impact of different product groups. SIK Institutet för Livsmedel och Bioteknik.
23. Şahin Bayram, S., & Kızıltan, G. (2024). Sürdürülebilir beslenme bilgi ve tutum anketinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Turkiye Klinikleri Journal of Health Sciences, 9(3). https://doi.org/10.5336/healthsci.2024-102620
24. United Nations. (2020). Sustainable Development Goals. Department of Economic and Social Affairs. https://sdgs.un.org/goals
25. Whitmee, S., Haines, A., Beyrer, C., Boltz, F., Capon, A. G., & de Souza Dias, B. F. (2015). Safeguarding human health in the Anthropocene epoch: Report of The Rockefeller Foundation-Lancet Commission on planetary health. The Lancet, 386(10007), 1973–2028. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(15)60901-1
26. Willett, W., Rockström, J., Loken, B., Springmann, M., Lang, T., & Vermeulen, S. (2019). Food in the Anthropocene: The EAT–Lancet Commission on healthy diets from sustainable food systems. The Lancet, 386(10170), 447–492. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(18)31788-4
27. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. baskı). Seçkin Yayıncılık.
28. Yolcuoğlu, İ. Z., & Kızıltan, G. (2021). Beslenme eğitiminin diyet kalitesi, sürdürülebilir beslenme ve yeme davranışları üzerine etkisi. Başkent Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 6(1), 77–90.
29. Yüksel, A., & Özkul, E. (2021). Sürdürülebilir diyet modellerinin değerlendirilmesi. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 35(2), 467–481.
30. Żakowska-Biemans, S., Pieniak, Z., Kostyra, E., & Gutkowska, K. (2019). Searching for a measure integrating sustainable and healthy eating behaviors. Nutrients, 11(1), Article 95. https://doi.org/10.3390/nu11010095