İş Tatmininin Sanal Kaytarma Davranışı Üzerine Etkisinde Örgütsel İklimin Düzenleyici Rolü

Öz

Bu çalışma, iş görenlerin yaptıkları işten duydukları doyum düzeyini ifade eden iş tatmini kavramının, çalışma saatleri içerisinde internetin bireysel amaçlı faaliyetlerde kullanımı için tanımlanan sanal kaytarma kavramı üzerindeki etkisini ve bu etkisi üzerinde yine iş görenlerin örgüte ilişkin algılarını şekillendiren örgütsel iklim kavramının düzenleyici rolü olup olmadığını tespit edebilmek amacıyla yapılmıştır. Saha araştırması bir büyükşehir belediyesinin ana hizmet binasında görevli personel ile yürütülmüştür. Çalışmada veri toplama yöntemlerinden biri olan anket yöntemi ile toplam 300 anket dağıtılmış olup 270 anket geri dönmüştür. Elde edilen bulgular sonucunda hem sanal kaytarma hem de sanal kaytarmanın alt boyutları olan önemli ve önemsiz sanal kaytarma üzerinde düzenleyici etkinin varlığına işaret eden etkileşimsel terime ait anlamlılık düzeyinin (0,05)’ten küçük olması ve güven aralığının (LLCI-ULCI; [0,0605-0,2308]) sıfır (0) değerini içermediği göz önüne alınarak düzenleyici etkinin anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• İş Tatmini
• Sanal Kaytarma
• Örgütsel İklim
• Belediye

The Moderating Role of Organizational Climate in the Effect of Job Satisfaction on Cyberloafing Behavior

Abstract

This study was conducted in order to determine the effect of the concept of job satisfaction, which expresses the level of satisfaction of the employees with their work, on the concept of cyberloafing defined for the use of the internet in individual activities during working hours and whether the organizational climate concept that shapes the perceptions of the employees about the organization has a regulatory role on this effect. The field research was carried out with the personnel working in the main service building of a metropolitan municipality. In study, a total of 300 questionnaires were distributed with the survey method, which is one of the data collection methods, and 270 questionnaires were returned. Based on the obtained findings, the significance level of the interactional term, which indicates a regulatory effect on the important and unimportant cyberloafing sub-dimensions, should be less than 0.05, and the confidence interval (LLCI-ULCI; [0.0605-0.2308]) should be less than 0.05. Considering that it does not contain a zero (0) value, it was concluded that the regulatory effect was significant.

Keywords

• Job Saticfaction
• Cyberloafing
• Organizational Climat
• Municipality

Kaynakça

1. AKPINAR, Abdullah Mesut vd. (2024). “Mesleki Motivasyonun İş Tatmini Üzerindeki Etkisi: Öğretmenler Üzerinde Bir İnceleme” Balkan and Near Eastern Journal of Social Sciences, 10(2), ss.23-29.
2. ALSHMEMRI, Mohammed, SHAHWAN-AKL, Lina ve MAUDE, Phillip (2017), “Herzberg’s Two-Factor Theory”, Life Science Journal, S.14(5), ss.12-16.
3. ALTINIŞIK, Fatih ve ONAĞ, Zeynep (2021), “İş Tatmini ve Sanal Kaytarma Davranışının Örgütsel Yabancılaşma Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi”, Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, S.6(1), ss.197-207.
4. ARBAK, Yasemin, ÖZMEN, Ömür ve SAATÇİOĞLU, Ömür (2004), “Bilişsel Tarz ve Öğrenme Biçiminin Öğrenci Performansı Açısından Önemi: İşletme Fakültesi Öğrencileri Üzerinde Bir Araştırma”, Ege Academic Review, S.4(1), ss.31-43.
5. ARIK, Menduha (2016), “Eğitim Fakültelerinde Çalışan Öğretim Elemanlarının Sanal Kaytarma Düzeylerinin Yordayıcısı Olarak Örgüt İklimi: İstanbul İli Örneği”, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
6. ASAR, Ramazan (2018), “Çalışanın İşe Tutulması”, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.27(2), ss.33-43.
7. ATALAY, Muhammet ve ÇAKIREL, Yasin (2021). “Sağlık Sektörü Çalışanlarında İş Yükü, İş Tatmini ve Tükenmişlik Durumunun İncelenmesi”, Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, S.20(1), ss.431-463.
8. AYDOĞAN, Enver ve DİNÇER, Evren (2017), “Örgüt İklimi ve Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Arasındaki İlişki: Kalkınma Bakanlığı Örneği”, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S.4(9), ss.48-66.

9. BAĞCI, Zübeyir ve DEMİR, Gürol (2017). “Örgütlerde Adalet Algısının İş Tatmini Üzerine Etkisi: Akdeniz Üniversitesi İdari Personeli Üzerinde Bir Araştırma”, MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, S.6(4), ss.343-357.
10. BAYER, Nukhet, GÖLBAŞI, Zehra, UZUNTARLA, Yasin ve AKARSU, Kamile (2021), “Job Satisfaction, Burnout and Turnover Intention of Nurses Working in Hospital During the Pandemic COVID-19 in Turkey”, Journal of Clinical Medicine of Kazakhstan, S.18(6), ss.69-75.
11. BAYRAMOĞLU, Gökben ve PALABIYIK, Nida (2020) “Sanal Kaytarma Davranışında Örgüt İkliminin Etkisi: Kamu ve Özel İşletmelerde Karşılaştırmalı Bir Araştırma”, Turkuaz Uluslararası Sosyo-Ekonomik Stratejik Araştırmalar Dergisi, S.2(1), ss.13-38.
12. BENSON, Suzanne G. ve DUNDIS, Stephan P. (2003), “Understanding and Motivating Health Care Employees: Integrating Maslow's Hierarchy of Needs, Training and Technology”, Journal of Nursing Management, S.11, ss.315-320.
13. BLANCHARD, Anita L. ve HENLE, Christine A. (2008), “Correlates of Different Forms of Cyberloafing: The Role of Norms and External Locus of Control”, Computers in Human Behavior, S.24, ss.1067-1084.
14. BLOCK, Walter (2001), “Cyberslacking, Business Ethics and Managerial Economics”, Journal of Business Ethics, S.33(3), ss.225-231.
15. BOCK, Gee-Woo, ZMUD, Robert W., KIM, Young-Gul ve LEE, Jae-Nam (2005), “Behavioral Intention Formation in Knowledge Sharing: Examining the Roles of Extrinsic Motivators, Social-Psychological Forces, and Organizational Climate”, MIS Quarterly, S.29(1), ss.87-111.
16. BROWN, Steven P. ve PETERSON, Robert A. (1994), “The Effect of Effort on Sales Performance and Job Satisfaction”, Journal of Marketing, S.58(2), ss.70-80.
17. ÇAVUŞOĞLU, Selin ve PALAMUTÇUOĞLU, Türker B. (2017), “İş Tatmininin Sanal Kaytarma Üzerindeki Etkisi”, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.9(19), ss.430-444.
18. ÇETİN, Cemile ve AKYELLİ, Nihan (2020), “Sanal Kaytarma ve İş Doyumu İlişkisi”, İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, S.3(1), ss.41-59.
19. ÇETİN, Fatih ve BASIM, H. Nejat (2011), “Psikolojik Dayanıklılığın İş Tatmini ve Örgütsel Bağlılık Tutumlarındaki Rolü”, İş, Güç, Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, S.13(3), ss.79-94.
20. ÇİFTÇİ, Gamze Ebru ve ALTIN, Şaban (2020), “Örgütsel İklimin Çalışanların Psikolojik Sermaye Düzeyine Etkisi: Bir Alan Araştırması”, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S.10(2), ss.353-375.
21. ÇİVİLİDAĞ, Aydın (2017), “İş Yaşamında Sanal Kaytarmanın İş Stresi ve İş Doyumu ile İlişkisi Üzerine Bir Araştırma”, Akademik Bakış Dergisi, S.59, ss.355-373.
22. DENİZ, Mehmet ve ÇOBAN, Ramazan (2016), “Örgütsel İklimin Çalışan Bağlılığına Etkisi ve Bir Araştırma”, Birey ve Toplum Dergisi, S.6(2), ss.49-72.
23. ERKUTLU, Hasan Vahit ve ÖZDEMİR, Halil Özcan (2018), “Otantik Liderlik ve Sanal Kaytarma Arasındaki İlişkide Örgütsel Sinizmin Aracılık Rolü”, Social Sciences (NWSASOS), S.13(2), ss.119-125.
24. EYEL, Cafer Şafak ve TUTCU, Alper (2020), “İş Doyumunun Sanal Kaytarma Davranışı Üzerindeki Etkisi: Gaziantep İlinde Özel Sektörde Çalışanlar Üzerinde Bir Araştırma”, İşletme Araştırmaları Dergisi, S.12(4), ss.3596-3612.
25. FETTAHLIOĞLU, Ömer Okan ve YAŞAN, Dilara (2017). “Örgütsel İklimin İş Doyumuna Etkisine Yönelik Zihinsel Engelliler Öğretmenleri Üzerine Alan Çalışması”, International Journal of Disciplines in Economics & Administrative Sciences Studies, S.3(2), ss.100-114.
26. GEORGE, Darpen ve MALLERY, Paul (2010), SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference, Pearson Publisher, London (UK), 10th Edition.
27. GEZER, Hüseyin ve BARUTÇU, Esin (2020), “Sanal Kaytarma ile İş Tatmini Arasındaki İlişkiye Yönelik Bir Araştırma”, Journal of Internet Applications and Management, S.11(1), ss.35-48.
28. GREENBERG, Jerald (1987), “A Taxonomy of Organizational Justice Theories”, The Academy of Management Review, S.12(1), ss.9-22.
29. GREENFIELD, David N. ve DAVIS, Richard A. (2002), “Lost in Cyberspace: The Web@Work”, Cyberpsychology and Behavior, S.5(4), ss.347-353.
30. GÜRBÜZ, Sait (2021), Sosyal Bilimlerde Aracı, Düzenleyici ve Durumsal Etki Analizleri, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2. Baskı.
31. GÜRCÜOĞLU, Sinan ve UYAR, Mesut (2020), “Örgütsel Çatışma ile Örgütsel İklim Arasındaki İlişkinin Ortaöğretim Öğretmenleri Perspektifinden İncelenmesi”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.23(43), ss.229-254.
32. HACKMAN, J. Richard ve OLDHAM, Greg R. (1974), The Job Diagnostic Sulvey: An Instrument for the Diagnosis of Jobs and the Evaluation of Job Re-Design Projects, Technical Report, Yale University Press, Connecticut (US).
33. HALİS, Muhsin ve UĞURLU YAŞAR, Özlem (2008), “Güncel Çalışmalar Işığında Örgüt İklimi”, İş, Güç, Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, S.10(2), ss.101-123.
34. JAMES, Lawrence R., CHOI, Carol C., KO, Chia-Huei Emily, McNEIL, Patrick K., MINTON, Matthew K., WRIGHT, Marry Ann ve KIM, Kwang-Il (2008), “Organizational and Psychological Climate: A Review of Theory and Research”, European Journal of Work and Organizational Psychology, S.17(1), ss.5-32.
35. KALAYCI, Şerif (2008), SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri, Asil Yayın Dağıtım, Ankara, 3. Baskı.
36. KARATAŞ, Adnan ve AVCI, Salih (2017), “Kamu Kurumlarında Sanal Kaytarma Olgusunun Değerlendirilmesi”, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, S.22(15), ss.2321-2346.
37. KARCIOĞLU, Fatih (2001), “Örgüt Kültürü ve Örgüt İklimi İlişkisi”, İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, S.15(1-2), ss.265-283.
38. KARCIOĞLU, Fatih ve AYKANAT, Zafer (2012), “Örgüt İklimi ve Örgütsel İletişim: Ardahan Üniversitesi ve Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi Arasında Karşılaştırmalı Bir İnceleme”, International Journal of Social Science, S.5(7), ss.421-436.
39. KASAP, Mesut (2021), “Örgütsel Yabancılaşmayla Sanal Kaytarma Arasındaki İlişki: Tekstil Çalışanları Üzerine Bir Çalışma”, Mehmet Akif Ersoy İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, S.8(1), ss.561-576.
40. KESEN, Mustafa (2015), “Psikolojik Güçlendirme Çalışanların Sosyal Kaytarma Davranışlarını Azaltır Mı?”, Journal of Yasar University, S.10(38), ss.6478-6554.
41. KORKMAZ, Hatice (2020) “Örgüt İkliminin İş Tatmini Üzerindeki Etkisi: Banka Çalışanları Üzerinde Bir Araştırma”, Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
42. KORZYNSKI, Pawel ve PROTSIUK, Olga (2022), “What Leads to Cyberloafing: The Empirical Study of Workload, Self-Efficacy, Time Management Skills, and Mediating Effect of Job Satisfaction”, Behaviour & Information Technology, S.43(1), ss.200–211.
43. KÖSE, Ertuğrul (2009), “Çalışanların İş Tatmini Algıları ile İş Motivasyonu Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Araştırılması”, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.4(1), ss.131-148.
44. LARSON, Milan ve LUTHANS, Fred (2006), “Potantial Added Value of Psychological Capital in Predicting Work Attitudes”, Journal of Leadership and Organizational Studies, S.13(1), ss.45-62.
45. LEE, Seongsin (2007), “Vroom’s Expectancy Theory and the Public Library Customer Motivation Model”, Library Review, S.56(9), ss.788-796.
46. LIM, Vivien K. G. (2002), “The it Way of Loafing on the Job: Cyberloafing, Neutralizing and Organizational Justice”, Journal of Organizational Behavior, S.23(5), ss.675-694.
47. MAYERS, Andrew (2013), Introduction to Statistics and SPSS in Psychology, Pearson Education, New Jersey (US).
48. MERİÇ, Şevval Nur (2024). “İş Tatmini, Yaşam Kalitesi ve Tükenmişlik Kavramları Arasındaki İlişki: Alışveriş Merkezi Çalışanları Üzerine Bir Araştırma”, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S.9(1), ss.1-12.
49. MUMCU, Şakire ve EROL, Yücel (2023), “Örgüt İkliminin Sanal Kaytarma Davranışı Üzerindeki Etkisi”, Journal of Organizational Behavior Studies, S.3(1), ss.57-72.
50. ÖRÜCÜ, Edip ve ÖZÜDOĞRU, Mesut (2018), “Örgütsel Güven ile Sanal Kaytarma Davranışları Arasındaki İlişkinin Belirlenmesine Yönelik Bir Çalışma”, Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.5(3), ss.66-80.
51. ÖRÜCÜ, Edip ve YILDIZ, Harun (2014), “İşyerinde Kişisel İnternet ve Teknoloji Kullanımı: Sanal Kaytarma”, Ege Akademik Bakış Dergisi, S.14(1), ss.99-114.
52. ÖRÜCÜ, Edip, GİZLİER, Ömer ve DEMİRKAN, Mavera (2020), “Özyeterlilik Algısının Sanal Kaytarma Davranışına Etkisi: Gönen İlçesindeki Hizmet Sektörü Çalışanları Üzerinde Bir Araştırma”, Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, S.11(2), ss.461-473.
53. ÖZAYDIN, Mehmet Merve ve ÖZDEMİR, Ömer (2014), “Çalışanların Bireysel Özelliklerinin İş Tatmini Üzerindeki Etkileri: Bir Kamu Bankası Örneği”, İşletme Araştırmaları Dergisi, S.6(1), ss.251-281.
54. ÖZDEMİR, Ayla (2016), “Sanal Kaytarmanın İş Tatmini Üzerine Etkisi: Aksaray Üniversitesi Örneği”, Yüksek Lisans Tezi, Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aksaray.
55. ÖZER SÜRAL, Pınar, TOPALOĞLU, Tayfun ve ÖZMEN TİMURCANDAY, Ömür N. (2013), “Destekleyici Örgüt İkliminin, Psikolojik Sermaye ile İş Doyumu İlişkisinde Düzenleyici Etkisi”, Ege Akademik Bakış Dergisi, S.13(4), ss.437-447.
56. ÖZKAN, Sema ve ERBAY, Elif Özge (2021), “Örgüt İkliminin Çalışanların Sanal Kaytarma Davranışları Üzerindeki Etkisi”, Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü Dergisi, S.3(1), ss.145-153.
57. ÖZTÜRK, Meral ve ŞAHBUDAK, Ercan (2015), “Akademisyenlikte İş Doyumu”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, S.8(40), ss.494-501.
58. PINCUS, David J. (1986), “Communication Satisfaction, Job Satisfaction and Job Performance”, Human Communication Research, S.12(3), ss.395-419.
59. ROBINSON, Sandra L. ve BENNETT, Rebecca J. (1995), “A Typology of Deviant Workplace Behavior: A Multidimensional Scaling Study”, Academy of Management Journal, S.38(2), ss.555-572.
60. SEÇER, İsmail (2015), SPSS ve LISREL ile Pratik Veri Analizi Analiz Raporlaştırma, Anı Yayıncılık, Ankara, 2. Baskı.
61. SEÇİLMİŞ, Cihan ve YILMAZ, Barış (2018), “Seyahat Acentesi Çalışanlarının Sanal Kaytarma Davranışları ve İş Motivasyonu Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi”, Kesit Akademi Dergisi, S.4(17), ss.20-37.
62. SEÇKİN, Şeyda Nur (2020), “Algılanan Sosyal Mübadele, İşe Yabancılaşma ve Sanal Kaytarma Davranışlarını Etkiler Mi? Mübadele İdeolojisinin Düzenleyici Rolü”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, S.34(4), ss.1207-1227.
63. SEVİMLİ, Figen ve İŞCAN, Ömer Faruk (2005), “Bireysel ve İş Ortamına Ait Etkenler Açısından İş Doyumu”, Ege Academic Review, S.5(1), ss.55-64.
64. SEZİCİ, Emre ve GÜVEN, Ömer Zafer (2017), “İstismarcı Yönetici Algısının Kaytarma Üzerindeki Etkisinde Duygusal Tükenmenin Aracılık Rolü: Otel İşletmelerinde Bir İnceleme”, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, S.28(1), ss.58-68.
65. SILVA, Siliva, LIMA, Maria Luisa, BAPTISTA, Conceica˜o (2004), “OSCI: An Organizational and Safety Climate İnventory”, Safety Science, S.42, ss.205-220.
66. SOYALIN, Mesut (2021), “Psikolojik Güvenlik ve Sanal Kaytarma Arasındaki İlişki: Bankacılık Sektöründe Bir Araştırma”, KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, S.23(41), ss.279-290.
67. SUPRAYITNO, Degdo ve HERMAWAN, Eric (2022), “The Effect of Organızational Climate and Competence on the Performance of Pt. Saharjo Enam Sembilan”, PJAEE, S.19(3), ss.929-944.
68. TATLI, Hasan Sadık, EYİTMİŞ, Ahmet Melih ve ZÜMRÜT, Muhammet Zeki (2021), “İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulamalarının İş Doyumuna Etkisi: Çalışma Yaşamı Kalitesinin Aracılık Rolü”, Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, S.18, ss.1256-1284.
69. TUNÇBİLEK, Mehmet Murat ve AKKUŞ, Adil (2017), “Nepotizm (Akraba Kayırmacılığı) ve İş Tatmini Arasındaki İlişki ve Safranbolu Konaklama İşletmelerinde Bir Araştırma”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, S.3, ss.169-197.
70. TURUNÇ, Ömer ve ÖĞEN, Ali Rıza (2022), “Aşırı İş Yükü Tükenmişlik İlişkisinde, İş Tatmini ve Örgütsel Vatandaşlık Rolü: Sağlık Çalışanlarında Bir Uygulama”, Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, S.7(2), ss.118-128.
71. TUTAR, Hasan ve ALTINÖZ, Mehmet (2010), “Örgütsel İklimin İş Gören Performansı Üzerine Etkisi: Ostim İmalat İşletmeleri Çalışanları Üzerine Bir Araştırma”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, S.65(2), ss.196-218.
72. TÜRK DİL KURUMU (2022), “Kaytarma”, Büyük Türkçe Sözlük, TDK Yayını, Ankara, www.tdk.gov.tr (Erişim Tarihi: 05.08.2022).
73. UYANIK, Selin, UMAT, Ülkü Gül ve GÜRDOĞAN, Arzu (2021), “Marina İşletmeciliği Çalışanlarının İş Stres Düzeyleri ile Sanal Kaytarma Davranışları Arasındaki İlişkinin Marina Çalışanları Açısından Değerlendirilmesi”, Journal of Travel and Tourism Research, S.19, ss.80-101.
74. WARDIANSYAH, Defri Ramadan, INDRAWATI, Khusniyah Nur ve KURNIAWATI, Desi Tri (2024), “The Effect of Employee Motivation and Employee Engagement on Job Performance Mediated by Job Satisfaction”, International Journal of Research in Business and Social Science, S.13(1), ss.220–231.
75. YILDIRIM, Fatih (2018), “Tükenmişlik Düzeyinin Sanal Kaytarma Davranışına Etkisinde İş Doyumunun Aracılık Rolü”, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S.5(13), ss.302-313.
76. YILDIZ, Harun, YILDIZ, Bora ve İYİGÜN, Necla Öykü (2016), “Psikolojik Sözleşme Algısının Sanal Kaytarma Davranışları Üzerindeki Etkisi”, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, S.47, ss.147-165.
77. ZHANG, Xin, GUO, Hao, MA, Liang ve ZHANG, Ge (2024), “Minor and Serious Cyberloafing in the Workplace: Antecedents and Effects on Job Satisfaction”, Behaviour & Information Technology, S.44(2), ss.387-406.