Kriz ve Kamu Yönetimi İlişkisi: Coombs’un Kriz Yönetimi Modeli Çerçevesinde 6 Şubat Türkiye Depremleri

Öz

Bu çalışma, 6 Şubat 2023’te meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında Türkiye’de merkezi yönetim düzeyinde yürütülen kriz yönetimi sürecini ele almaktadır. Büyük ölçekli afetler, kamu kurumlarının karar alma, koordinasyon ve müdahale kapasitelerini sınamakta ve kriz yönetimi yaklaşımlarını yeniden gündeme getirmektedir. Çalışmanın amacı, söz konusu afet örneği üzerinden kriz yönetimi uygulamalarını Coombs’un üç aşamalı kriz yönetimi modeli çerçevesinde incelemektir. Araştırma, nitel yöntem doğrultusunda doküman analizi tekniği kullanılarak yürütülmüştür. Veriler, betimsel içerik analizi yoluyla çözümlenmiş ve kriz öncesi hazırlık, kriz anı müdahale ve kriz sonrası iyileştirme evreleri temel alınmıştır. Bulgular, hazırlık ve müdahale aşamalarında çeşitli sınırlılıkların bulunduğunu ortaya koymaktadır. Buna karşın, afetin geniş bir coğrafyayı etkilemesine rağmen sürecin genel olarak yönetilebildiği görülmektedir. Kriz sonrası dönemde ise yeniden yapılanma çalışmalarının hızlandığı ve sosyal destek mekanizmalarının kurumsallaştığı gözlenmiştir. Çalışma, kriz yönetiminin evrelere dayalı ve bütüncül bir süreç olarak ele alınmasının önemine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kriz Yönetimi
• Afet Yönetimi
• Kamu Yönetimi
• Coombs Modeli
• Türkiye

The Relationship Between Crisis and Public Administration: The February 6 Türkiye Earthquakes Within the Framework of Coombs’ Crisis Management Model

Öz

This study examines the crisis management process conducted at the central government level in Türkiye following the Kahramanmaraş-centered earthquakes of February 6, 2023. Large-scale disasters test the decision-making, coordination, and intervention capacities of public institutions and bring crisis management approaches back into focus. The aim of this study is to examine crisis management practices through this disaster case within the framework of Coombs’ three-stage crisis management model.The research adopts a qualitative approach and is based on document analysis. The data were analyzed using descriptive content analysis and addressed according to the stages of pre-crisis preparedness, crisis response, and post-crisis recovery. The findings indicate that certain limitations were observed during the preparedness and response stages. Nevertheless, despite the disaster affecting a wide geographical area, the crisis management process was generally handled in a manageable manner. In the post-crisis period, reconstruction efforts accelerated and social support mechanisms became more institutionalized. The study highlights the importance of addressing crisis management as a stage-based and holistic process.

Anahtar Kelimeler

• Crisis Management
• Disaster Management
• Public Administration
• Coombs’ Model
• Türkiye

Kaynakça

1. AFAD – AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI (2018), Türkiye’de Afet Yönetimi ve Doğa Kaynaklı Afet İstatistikleri, AFAD Yayını, Ankara.
2. AFAD – AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI (2025a), “Bütünleşik Afet Yönetim Sistemi”, AFAD Kurumsal Web Sayfası, https://www.afad.gov.tr/butunlesik-afet-yonetim-sistemi (Erişim Tarihi: 09.09.2024).
3. AFAD – AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI (2025b), “Türkiye Afet Müdahale Planı”, AFAD Kurumsal Web Sayfası, https://www.afad.gov.tr/turkiye-afet-mudahale-plani (Erişim Tarihi: 09.09.2024).
4. AFAD – AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI (2025c), “Afet Yönetim ve Karar Destek Sistemi Projesi (AYDES21)”, AFAD Kurumsal Web Sayfası, https://www.afad.gov.tr/afet-yonetim-ve-karar-destek-sistemi-projesi-aydes21 (Erişim Tarihi: 09.09.2024).
5. ATA SALİK, Neşe (2023), “Kahramanmaraş Merkezli 6 Şubat Depremlerinin Kriz Yönetimi Bağlamında Değerlendirilmesi”, Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, S.7(Özel Sayı), ss.59-77.
6. AYDIN, Beste ve İNCE, Ercan (2024), “Crisis Management and Crisis Communication in Public Administration”, Journal of West European Social Sciences, S.1(1), ss.31-38.
7. BABAOĞLU, Cenay (2025), “İkinci Yılında 6 Şubat Kahramanmaraş Depremleri ve Afet Yönetimi”, Kriter Dergisi, S.9(98), https://kriterdergi.com/yazar/cenay-babaoglu/ikinci-yilinda-6-subat-kahramanmaras-depremleri-ve-afet-yonetimi (Erişim Tarihi: 09.09.2024).
8. BARALDO, Matteo ve DI FRANCO, Di Giuseppantonio (2024), “Place-Centred Emerging Technologies for Disaster Management: A Scoping Review”, International Journal of Disaster Risk Reduction, S.112, ss.1-20.

9. BOIN, Arjen, HART, Paul’t ve KUIPERS, Saneke (2018), “The Crisis Approach”, Handbook of Disaster Research (Ed. Havidan Rodriguez, Enrico Quarantelli, Russell Dynes), Springer Publisher, New York, ss.23-38.
10. BUNDY, Jonathan, PFARRER, Michael D., SHORT, Chad E. ve COOMBS, W. Timothy (2017), “Crises and Crisis Management: Integration, Interpretation, and Research Development”, Journal of Management, S.43(6), ss.1661–1692.
11. COOMBS, W. Timothy (2007a), “Crisis Management and Communications”, Institute for Public Relations, S.4(5), ss.1-14.
12. COOMBS, W. Timothy (2007b), Ongoing Crisis Communication: Planning, Managing, and Responding, Sage Publications, Washington.
13. COOMBS, W. Timothy (2007c), “Protecting Organization Reputations During a Crisis: The Development and Application of Situational Crisis Communication Theory”, Corporate Reputation Review, S.10(3), ss.163–176.
14. CUMHURBAŞKANLIĞI STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI - SBB (2023), Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Raporu, Cumhurbaşkanlığı Yayını, Ankara.
15. CUMHURBAŞKANLIĞI STRATEJİ VE BÜTÇE BAŞKANLIĞI - SBB (2024), Kahramanmaraş ve Hatay Depremleri Yeniden İmar ve Gelişme Raporu, Cumhurbaşkanlığı Yayını, Ankara.
16. ÇAMUR, Ömer (2025), “Kamuda Kriz Yönetimi ve İşbirlikçi Yönetişim Anlayışı: Bir Model Önerisi”, Abant Sosyal Bilimler Dergisi, S.25(1), ss.150-172.
17. ÇELİKSOY, Emine (2023), “Crısis Management and Disasters: Kahramanmaraş Earthquakes”, Management of Special Areas in Public Administration (Ed. Bekir Parlak, Kadir Caner Doğan), Livre De Lyon Press, Lyon, ss.309-331.
18. ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI - ÇSB (2024), “Deprem Bölgesinde Teslim Edilen Konut Sayısı 155 Bin 124’e Yükseldi”, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kurumsal Web Sayfası (E-Haber), 1 Aralık 2024, https://www.csb.gov.tr/deprem-bolgesinde-teslim-edilen-konut-sayisi-155-bin-124-e-yukseldi-bakanlik-faaliyetleri-40394 (Erişim Tarihi: 06.03.2025).
19. DUĞAN, Özlem, DEMİREL, Mustafa, AKÇALI, Selda ve KAYA, Merve (2024), “Kriz İletişimi ve Kriz Yönetimi Üzerine Yapılan Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi”, İletişim Çalışmaları Dergisi, S.10(3), ss.317-339.
20. EASTHAM, Keith, COATES, Michael A. D. ve ALLODI, Fabio (1970), “The Concept of Crisis”, Canadian Psychiatric Association Journal, S.15(5), ss.463-473.
21. FISCHER-PREẞLER, Diana, BONARETTI, Dario ve BUNKER, Deborah (2024), “Digital Transformation in Disaster Management: A Literature Review”, The Journal of Strategic Information Systems, S.33(4), ss.1-27.
22. HOSEN, Mosharrof, LIEW, Chee Yoong, LIM, Ai-Fen, HAMEED, Irfan ve REHMAN, Hafiz Mudassir (2024), “A New Mechanism for Crisis Management Success”, Journal of Contingencies and Crisis Management, S.32(2), ss.(e12569).
23. İPEK, Selma (2024), “Çalışanların Kriz Yönetim Becerisi Algılarının Malatya Merkez Belediyeleri Üzerinden Araştırılması”, Doktora Tezi, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya.
24. KAVAS, Asmin (2024), “Krizde Koordinasyonun Kayıp Saatleri: Depremlerin İlk 72 Saati”, Toplum Çalışmaları Enstitüsü, https://www.toplum.org.tr/krizde-koordinasyonun-kayip-saatleri-depremlerin-ilk-72-saati (Erişim Tarihi: 09.09.2024).
25. KHODARAHMI, Ehsan (2009), "Crisis Management”, Disaster Prevention and Management: An International Journal, S.18(5), ss.523-528.
26. KOUZMIN, Alexander (2008), “Crisis Management in Crisis?”, Administrative Theory & Praxis, S.30(2), ss.155-183.
27. McMULLAN, Carmit K. (1997), "Crisis: When Does a Molehill Become a Mountain?", Disaster Prevention and Management: An International Journal, S.6(1), ss.4-10.
28. MITROFF, I. Ian (2004), Crisis Leadership: Planning for the Unthinkable, Wiley Publisher, New Jersey.
29. ÖĞREDİK, Hasan, AVANER, Tekin ve UZUN, M. Metin (2024), “A Conceptual Approach on Disaster Response Management and the Legality of Disaster Response: A Case Study of February 6 Kahramanmaraş Earthquakes in Türkiye and Presidential Decrees Under the State of Emergency”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, S.32(2), ss.679-716.
30. PARSONS, Will (1996), “Crisis Management”, Career Development International, S.1(5), ss.26-28.
31. ROSENTHAL, Uriel (2003), “September 11: Public Administration and the Study of Crises and Crisis Management”, Administration & Society, S.35(2), ss.129-143.
32. SCHNEIDER, Steven K. (2005), “Administrative Breakdowns in the Governmental Response to Hurricane Katrina”, Public Administration Review, S.65(5), ss.515-516.