Uluslararası ve Bölgesel Belgelerde Göçmenlerin Siyasi Katılım Hakkı: Oy Hakkı Bağlamında Ulus Devletlere Genel Bakış

Öz

Hukuki belgelerde yer alan temel haklardan biri de siyasi faaliyetlerde bulunma hakkıdır. Bu çalışmada siyasi faaliyet kapsamında olan siyasi katılım hakkı, göçmenler/vatandaş olmayanlar özelinde incelenmiştir. Ulus-devlet söyleminin yükselmesiyle kamu ve ulus güvenliğinin savunulması sonucu göçmenlere/vatandaş olmayanlara yönelik bazı haklar sınırlanmıştır. Bu süreçte sınırlama getirilen haklardan birisi de siyasi katılım hakkıdır. Bu çalışmanın amacı, ulus-devlet ve göç ilişkisi bağlamında göçmenlerin siyasi katılım hakkına dair genel bakış sunmaktır. Çalışma, belirlenen on bir ülkede göçmenlerin siyasi katılım haklarını oy kullanma bağlamında ele almaktadır. Literatürde spesifik olarak bir ülkenin siyasi katılım hakkını ele alan çalışmalar var olsa da genel bir bakış sunan çalışmaların sınırlılığı bu çalışmayı önemli kılmaktadır. Çalışma nitel araştırma tekniklerinden doküman analizi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada göçmenlere/vatandaş olmayanlara belli kıstaslara bağlı olarak siyasi katılım hakkının verildiği, genellikle bölgesel ve ulusal seçimlerden ziyade yerel düzeydeki seçimlere katılabilme hakkına sahip oldukları ve Avrupa Birliği’ne üye devletlerde vatandaş olmayanların seçimlere katılma durumunun diğer ülkelere göre daha olağan karşılandığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca bu bağlamda siyasi katılım hakkını içeren uluslararası ve bölgesel belgeler belirlenmiş ve açıklanmıştır. Hukuki belgeler arasında tüm devletler için bağlayıcı veya emredici bir belgenin mevcut olmadığı anlaşılmıştır. Güvenlikleştirme teorisi bağlamında, ulus-devlette vatandaş olmayanlara siyasi katılım hakkı verilmesinin önünde engel oluştuğu anlaşılmış ve kent vatandaşlığı önerilmiştir. Çalışma sonucunda; göçmenlerin insan haklarının siyasi katılım haklarını da içerecek şekilde genişletilmesi, vatandaş olmayanların da temsil edilmesi ve hayatı derinden etkileyen iktidarın oluşumuna katılabilmeleri insan hakları temelinde desteklenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Siyasi katılım hakkı
• göçmenin oy hakkı
• uluslararası ve bölgesel belgelerde siyasi haklar
• güvenlikleştirme teorisi

Political Participation Right of Migrants in International and Regional Documents: An Overview of Nation States in the Context of Suffrage

Öz

One of the fundamental rights enshrined in legal documents is the right to engage in political activities. In this study, the right to political participation, which is within the scope of political activity, is analyzed in the case of immigrants/non-citizens. With the rise of the nation-state discourse, some rights of immigrants/non-citizens have been restricted as a result of the defense of public and national security. One of the rights restricted in this process is the right to political participation. This study aims to provide an overview of migrants' right to political participation in the context of the relationship between nation-state and migration. The study analyses the political participation rights of migrants in eleven countries in the context of voting. Although there are studies in the literature that specifically address a country's right to political participation, the limited number of studies that provide an overview makes this study important. The study was conducted through document analysis, one of the qualitative research techniques. In the study, it was concluded that immigrants/non-citizens are given the right to political participation depending on certain criteria, that they generally have the right to participate in local elections rather than regional and national elections, and that the participation of non-citizens in elections in the member states of the European Union is considered more normal than in other countries. In this context, international and regional instruments that include the right to political participation have been identified and explained. It understood that there is no binding or mandatory document for all states among legal documents. In the context of securitization theory, it understood that there is an obstacle to granting the right to political participation to non-citizens in the nation-state, and urban citizenship is proposed. As a result of the study; the extension of human rights of migrants to include political participation rights, the representation of non-citizens, and their participation in the formation of power that deeply affects life are supported based on human rights.

Anahtar Kelimeler

• Political participation rights
• immigrant
• political rights in international and regional documents
• securitisation theory

Kaynakça

1. Acar, H. ve Taşlıcalı Koç, T. (2019). The evaluation of Muslim minorities in Switzerland within the framework of political psychology and public freedom violations. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi. 7(18). 282-301. https://doi.org/10.33692/avrasyad.595525
2. Ağaoğulları, M. A. (1989). Fransız Devriminde birey-devlet ilişkisi (1789-1794). Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 44 (03). Doi: 10.1501/SBFder_0000001521
3. Arendt, H. (2011). Totalitarizmin kaynakları 2: Emperyalizm, (3. bs., Çev. B. S. Şener). İletişim Yayınları. Argın, M. F. (2021). Uluslararası göç güvenlik ilişkisi: göçün güvenlikleştirilmesi ve yeni tehditler. Uluslararası İlişkiler ve Politika Dergisi, 1(1), 76-84.
4. Arsava, A. F. (2020). Uluslararası Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi’nin ve Avrupa İnsan Hak ve Özgürlükleri Sözleşmesi’nin extraterritorial uygulanması. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, (16), 39-55. https://doi.org/10.18771/mdergi.848186
5. Arslan, A. (2018). Fransız Devrimi ve 1789 Fransız Yurttaş ve İnsan Hakları Bildirisi, Genç Hukukçular Hukuk Okumaları, 4(1), 9-27.
6. Avrupa Konseyi, (2020). İnsan hakları ve göç - göç bağlamında etkin idari gözetim alternatiflerinin hukuki ve uygulama boyutu. https://rm.coe.int/goc-baglam-nda-etkin-idari-gozetim-alternatiflerinin-hukuki-ve-uygulam/1680a1d0f3. (Erişim Tarihi: 15.10.2022).
7. Aybay, R. (2015). İnsan hakları hukuku. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
8. Aydoğdu, Y. (2017). Türk hukukunda siyasi haklar ve siyasi hakların kullanılmasının engellenmesi suçu. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, s. 39-72.

9. Ayverdi, İlhan. (2006). Misalli Büyük Türkçe Sözlük. 3 Cilt. İstanbul: Kubbealtı Neşriyat. www.lugatim.com. (Erişim Tarihi: 10.06.2022).
10. Bauböck, R. (2003). Reinventing urban citizenship. Citizenship Studies, 7(2), 139–160. https://doi.org/10.1080/1362102032 000065946
11. Bauböck, R., Kraler, A., Martiniello, M. ve Perchinig, B. (2006). Migrants’ Citizenship: Legal Status, Rights and Political Participation. In R. Penninx, M. Berger ve K. Kraal (Eds.), The Dynamics of International Migration and Settlement in Europe: A State of the Art (pp. 65–98). Amsterdam University Press. http://www.jstor.org/stable/j.ctt45kdw5.6.
12. Benhabib, S. (2006), Ötekilerin hakları: yabancılar, yerliler, vatandaşlar. Çev. B. Akkıyal, İstanbul: İletişim Yayınları.
13. Buzan, B., Wæver, O. ve Wilde, J. (1998). Security: A New Framework for Analysis, Boulder, Londra: Lynne Rienner Publishers.
14. Castles, S. ve Miller, J. M. (2008). Göçler çağı- modern dünyada uluslararası göç hareketleri (Çev. Bülent Uğur Bal ve İbrahim Akbulut). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
15. Ceylan, N. A. (2017). Kamu hukuku (genel kamu hukuku) sosyal ve ekonomik haklar ve hakların bütünlüğü ilkesi. Anasay, (2), 217-226.
16. Civelek, J. (2011). 1789 Fransız Bildirisi ve 1948 Evrensel İnsan Hakları Bildirisi. Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, 9(1), 1-9.
17. Debono, J. (2018). Voting rights for migrant workers: No taxation without representation? https://www.maltatoday.com.mt/news/national/91565/analysis_voting_rights_for_migrant_workers_no_taxation_without_representation
18. Dost, S. (2017). Devlet veya parti temsilcilerinin yabancı ülkede bulunan kendi vatandaşlarına yönelik siyasi faaliyetlerinin uluslararası hukuk açısından değerlendirilmesi. e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi. Cilt: 9, Sayı: 2(18), 612-623.
19. Earnest, D. C. (2008). Old nations, new voters nationalism, transnationalism and democracy in the era of global migration. Ne York: State University of New York Press.
20. Ferwerda, J., Finseraas, H. ve Bergh, J. (2020). Voting Rights and Immigrant Incorporation: Evidence from Norway. British Journal of Political Science, 50(2), 713-730. Doi: 10.1017/S0007123417000643 Freeman, M. (2008). İnsan hakları: disiplinlerarası bir yaklaşım. (A. E. Koca ve A. Topçubaşı Çev.) Ankara: Birleşik Yayınları.
21. Freiburger Wahlkreis 100%. (n.d.). Wahlrecht in Freiburg. Retrieved 1 Jan 2021, http://www.wahlkreis100.de/sites/wahlrecht_freiburg.html. Giorgadze, T. (2013). Classification of fundamental human rights: right to life. European Scientific Journal, ESJ, 9(10).
22. Glendon, M. A. ve Roosevelt, E. (2001). A world made new: Eleanor Roosevelt and the universal declaration of human rights. New York: Random House Publishing Group.
23. Gökbayrak, Ş. (2008). Uluslararası Göç ve Kalkınma Tartışmaları: Beyin Göçü Üzerine Bir İnceleme. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 63(03), 65-82. Doi: 10.1501/SBFder_0000002073
24. Guild, E., Grant, S. ve Groenendijk, C. A. (Eds.). (2017). Human rights of migrants in the 21st century. London: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315145396
25. Güngör, F. (2019). Hakkın elinden tutmak: insan haklarını yeniden düşünmek. Ankara: Nobel Akademik Yayınları.
26. Güngör, V. (2011). Siyasi katılım Avrupalı Türkler sivil toplum ve kültür: Hollanda örneği. Ankara: Bengü Yayınları.
27. Güngören Bulgan, B. (2020). Georg Jellinek’in hak ve devlet kuramı, İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
28. Hayduk, R. (2014). Political rights in the age of migration: lessons from the United States. Journal of International Migration and Integration, 16(1), 99-118. Doi: 10.1007/s12134-014-0336-6
29. International Organization for Migration - IOM, (t.y.). The displacement tracking matrix (DTM). https://displacement.iom.int/. (Erişim Tarihi: 15.10.2022).
30. Kadıoğlu, A. (2008). Vatandaşlık ve Siyasal Katılım. (Prof. Dr. Ergun Özbudun’a Armağan içinde, S. Yazıcı ve K. Gözler ve F. Keyman). Ankara: Yetkin Yayınevi.
31. Kaya, E. (2023). Göçmenlerin Vatandaşlığa Erişiminde İzlenen Politikalar Üzerine Genel Bir Değerlendirme: İspanya Örneği. Göç Araştırmaları Dergisi, 9(1), 1-32.
32. Kayran, E. ve Nadler, A. (2022). Non-citizen voting rights and political participation of citizens: Evidence from Switzerland. European Political Science Review, 14(2), 206-225. Doi: 10.1017/S1755773922000029
33. Kesgin, S. S. (2015). Göç konusuna özgürlükçü yaklaşım: açık göç politikaları. Liberal Düşünce Dergisi, (80), 15-20.
34. Ko, J. ve Choi, S.-W. (2022). Nationalism and immigration control. Nations and Nationalism, 28(1), 12-30. https://doi.org/10.1111/nana.12801
35. Küçük, M. N. (2021). Göç-güvenlik bağlantısını yeniden düşünmek: eleştirel güvenlik yaklaşımları, özgürleşme ve Türkiye’deki Suriyeli mülteciler, Uluslararası İlişkiler, 18(69), 3-28. Doi: 10.33458/uidergisi.777329
36. Lappin, R. (2016). The Right To Vote For Non-Resident Citizens In Europe. International and Comparative Law Quarterly, 65(4), 859-894. Doi: 10.1017/s0020589316000336
37. Lerner, K. L., Lerner, B. W. ve Lerner A. W. (Ed.). (2006). Human and civil rights: essential primary sources. United States Of America: Thomson Gale.
38. Mandacı, N. ve Özerim, G. (2013). Uluslararası göçlerin bir güvenlik konusuna dönüşümü: Avrupa’da radikal sağ partiler ve göçün güvenlikleştirilmesi. Uluslararası İlişkiler Dergisi, 10(39), 105-130.
39. Marshall, T. H. (2006). Yurttaşlık ve toplumsal sınıflar, (Çev. A. Kaya). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
40. Martiniello, M. (2006). Political participation, mobilisation and representation of immigrants and their offspring in Europe. R. Bauböck (Ed.). Migration and Citizenship: Legal Status, Rights and Political Participation içinde. Amsterdam University Press, s. 83-129.
41. Maxwell, R. (2010). Political Participation in France among Non-European-Origin Migrants: Segregation or Integration? Journal of Ethnic and Migration Studies, 36(3), 425-443. Doi: 10.1080/13691830903471537
42. McAuliffe, M. ve Khadria B. (2020). Word migration report 2020. Switzerland: International Organization for Migration. https://publications.iom.int/system/files/pdf/wmr_ 2020.pdf. (Erişim Tarihi: 15.10.2022).
43. MIPEX (Migrant Integration Policy Index). (2020a). Measuring policies to integrate migrants across six continents. Migration Policy Group (MPG).
44. Migrant Integration Policy Index - MIPEX. (2020b). Political participation. https://www.mipex.eu/political-participation. (Erişim Tarihi: 23.07.2022).
45. Nişanyan, S. (2021). Sözcüklerin Soyağacı. https://www.nisanyansozluk.com. (Erişim Tarihi: 20.12.2023).
46. Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights - OHCHR, (t.y.). Principles and Guidelines, supported by practical guidance, on the human rights protection of migrants in vulnerable situations. https://www.ohchr.org/sites/default/files/Documents/ Issues/Migration/PrinciplesAndGuidelines.pdf. (Erişim Tarihi: 15.10.2022).
47. OFS. (2021), Statistique de la Population Et Des Ménages – Étrangers Selon La Nationalité, Neuchâtel: Office Fédéral de la Statistique (OFS)- Catalogues et Banques de Données.
48. Oso, L., López Sala, A. M. ve Muñoz Comet, J. (2021). Migration policies, participation and the political construction of migration in Spain. Migraciones, 51, 1-29. https://doi.org/10.14422/mig.i51y2021.001
49. Öztürk, N. (2013). Avrupa Konseyi Yabancıların Yerel Düzeyde Kamu Hayatına Katılma Sözleşmesi çerçevesinde danışma kurulları oluşturulması: Alanya Yabancılar Meclisi. Akdeniz İİBF Dergisi, 13(25), 223-241.
50. Öztürk, N. (2016). Yabancıların yerel seçimlerde oy kullanma hakkı. Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, 33(1), 125-168.
51. Perina, M. L. (2006). Race and the politics of citizenship: the conflict over jus soli and jus sanguinis. International Studies in Philosophy, 38(2), 123-139. https://doi.org/10.5840/intstudphil20063827 Pettinicchio, D. ve de Vries, R. (2017). Immigrant Political Participation in Europe. Comparative Sociology, 16(4), 523–554. doi:10.1163/15691330-12341436
52. Ranciére, J. (2009). İnsan Hakları’nın Öznesi Kimdir? (Çev. Emre Koyuncu), Tesmeralsekdiz, 4: 53-65.
53. Reichert, F. (2017). Conditions and constraints of political participation among Turkish students in Germany. Cogent Psychology, 4: 1351675. https://doi.org/10.1080/233 11908.2017.1351675
54. Siemiatycki, M. (2014). Non-Citizen Voting Rights and Urban Citizenship in Toronto. Journal of International Migration and Integration, 16(1), 81-97. Doi: 10.1007/s12134-014-0333-9
55. Sontag, K., Herzog, M. ve Lässer, S. (2022). Struggles for democracy: strategies and resources of initiatives for non-citizen voting rights at local levels in Europe. CMS 10, 17. https://doi.org/10.1186/s40878-022-00286-0
56. Şener, B. (2017). Soğuk savaş sonrası dönemde uluslararası göç olgusu ve ulusal güvenlik üzerindeki etkileri üzerine bir değerlendirme. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 6(1), 1-30.
57. Tanör, B. ve Yüzbaşıoğlu, N. (2014). 1982 Anayasasına göre Türk anayasa hukuku, İstanbul: Beta.
58. Togeby, L. (1999). Migrants at the polls: An analysis of immigrant and refugee participation in Danish local elections, Journal of Ethnic and Migration Studies, 25(4), 665-684. Doi: 10.1080/1369183X.1999.9976709
59. Tsuda, T. (2006). Local citizenship in recent countries of immigration : Japan in comparative perspective. Lexington Books.
60. Türk Dil Kurumu - TDK. (2015). Türkçe Güncel Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yay. https://sozluk.gov.tr. (Erişim Tarihi: 20.12.2023).
61. Tütüncü, A. N. (2006). Medeni Ve Siyasi Haklar Sözleşmesindeki insan haklarının korunması mekanizmasından milletlerarası hukuk çerçevesinde bazı yansımalar. Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, Prof. Dr. Aslan Gündüz'ün Anısına Armağan, vol. 25, 601-622.
62. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Kurumu. (2008). Yerleşik yabancıların Türk toplumuna entegrasyonu (Rapor No. 08-04). Ankara: USAK Yayınları.
63. Ünal, Ş. (2011). Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi çerçevesinde temel hak ve hürriyetlerin korunması. Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, 8(2), 391-406.
64. Valchars, Gerd. (2018). Report on political participation of mobile EU citizens: Austria, [Global Governance Programme], GLOBALCIT, Political Participation Reports, Retrieved from Cadmus, EUI Research Repository. https://hdl.handle.net/1814/58368
65. Van Deth, J. W. (2021). What is political participation? https://doi.org/10.1093/acrefore/9780190228637.013.68. (Erişim Tarihi: 28.08.2022).
66. Varsanyi, M. W. (2005). The Paradox of Contemporary Immigrant Political Mobilization: Organized Labor, Undocumented Migrants, and Electoral Participation in Los Angeles. Antipode, 37(4), 775-795. Doi: 10.1111/j.0066-4812.2005.00525.x
67. Verba, S. ve Nie, N. H. (1972). Participation in America: political democracy and social equality. New York: Harper and Row.
68. Waldrauch, H. (2003). Electoral rights for foreign nationals: a comparative overview of regulations in 36 countries. National Europe Centre Paper No. 7. https://openresearch-repository.anu.edu.au/bitstream/1885/41780/3/waldrauch_ paper.pdf. (Erişim Tarihi: 11.06.2022).
69. Williams, K. (2003). Lustration as the Securitization of Democracy in Czechoslovakia and Czech Republic. Journal of Communist Studies and Transition Politics, 19(4), 1-24.
70. Yazar, E. (2023). Vatandaşlıktan yoksun bırakmada gözetilmesi gereken ilkeler: İnsan hakları açısından bir değerlendirme. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 1, 165-219. https://doi.org/10.33432/ybuhukuk.1179977
71. Yontar, İ. G. (2011). Avrupa Konseyi kararlarında yerleşik yabancıların yerel düzeyde seçme ve seçilme hakları (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
72. Zapata-Barrero, R. ve Cristiani, J. Z. (2009). Political Rights of Immigrants in Spain. Emilie. https://www.researchgate.net/publication/268396316.