Tasavvuf Çevirileri Bağlamında Serî es-Sakatî’nin Sözleri ve Çevirilerinin Karşılaştırılması: Tabakâtu’s-Sûfiyye Örneği

Terminology knowledge holds great significance in accurately interpreting texts across all fields. This study examines the nature and challenges of translating Sufi texts, with a particular focus on Sufi terminology. The research conducts a comparative analysis of two different translations of the sayings of Seriyy al-Saqatī, as recorded in Abū ʿAbd al-Raḥmān al-Sulamī’s Ṭabaqāt al-Ṣūfiyya, by Prof. Dr. Mahmud Es‘ad Coşan and Prof. Dr. Abdurrezzak Tek. This analysis is carried out within the framework of Antoine Berman’s "Deforming Tendencies." Translator choices play a crucial role in the translation process. In this context, shifts in meaning, terminological accuracy, and the necessity for explanatory notes are discussed using a descriptive method. The study demonstrates that Sufi texts cannot be adequately understood through direct word-for-word translation; rather, preserving the context and supporting the translation with explanatory notes is essential. The intricate nature of Sufism, which encompasses profound meanings and symbols, necessitates not only linguistic proficiency but also a strong command of Sufi terminology on the part of the translator. Within the scope of Berman’s deforming tendencies, it is observed that one of the translators exhibits a tendency toward explicitation and expansion, while the other strives for fidelity to the source text, leading to qualitative impoverishment and the erasure of underlying semantic networks. This study aims to contribute to academic translation studies by highlighting the critical role of context, terminology, and interpretation in the translation of Sufi texts.

Terminoloji bilgisi, metinleri doğru anlamlandırmak için her alanda büyük bir öneme sahiptir. Bu çalışmada tasavvuf terminolojisi özelinde tasavvuf çevirilerinin doğası ve zorlukları ele alınmaktadır. Ebû Abdurrahman es-Sulemî’nin Tabakâtu’s-Sûfiyye adlı eserinde yer alan Seriyy es-Sakatî Hazretleri'nin sözlerinin Prof. Dr. Mahmud Es‘ad Coşan ve Prof. Dr. Abdurrezzak Tek tarafından yapılan iki ayrı çevirileri, Antoine Berman’ın “Biçim Bozucu Eğilimleri” kapsamında karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çevirmen tercihleri, çeviri sürecinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu bağlamda karşılaşılan anlam kaymaları, terminolojik doğruluk ve açıklama ihtiyacı betimleyici bir yöntemle açıklanmaktadır. Çalışma, tasavvufî metinlerin doğrudan kelime çevirisiyle yeterince anlaşılamayacağını, bağlamın korunması ve açıklayıcı notlarla desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. Tasavvufun derin anlamlar ve semboller içeren yapısı, çevirmenin yalnızca dilsel yeterliliğini değil, aynı zamanda tasavvuf terminolojisine hâkimiyetini de gerektirmektedir. Berman’ın biçim bozucu eğilimleri kapsamında söz konusu çevirmenlerden birinin daha çok belirginleştirme ve genişletme eğiliminde olduğu, diğer çevirmenin nitel yoksullaştırma ve altta yatan anlam ağlarının yok edilmesi eğiliminde olduğu gözlemlenmektedir. Bu çalışma, tasavvuf metinlerinin çevirisinde bağlamın, terminolojinin ve yorumun kritik rol oynadığını ortaya koyarak, akademik çeviri çalışmalarına katkı sunmayı amaçlamaktadır.