İşbirlikli Öğrenme Ölçeği: Türkçeye Uyarlama Çalışması

Yıl 2025, Cilt: 14 Sayı: Eğitim Bilimleri Ek Sayısı, 31 - 49, 23.10.2025

Pinar Güngör , Gülden Kaya Uyanık , Rüştü Yeşil

https://doi.org/10.33206/mjss.1627888

Öz

Bu çalışma, Fernandez-Rio ve arkadaşları (2017) tarafından İspanyolca geliştirilen ve 2022 yılında İngilizceye uyarlanan Cooperative Learning Scale (CLS)’in Türkçeye uyarlanarak bu ölçeğin Türk alanyazınına kazandırılması ve Türk bilim insanlarının hizmetine sunulması amaçlanmıştır. CLS, öğrencilerin işbirlikli öğrenme becerilerini değerlendirmek üzere beş faktörden (kişilerarası beceriler, grup işlem süreci, olumlu bağımlılık, destekleyici etkileşim ve bireysel değerlendirilebilirlik) ve 15 maddeden oluşmaktadır. Araştırma, Sakarya İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı ilk ve ortaöğretimde öğrenim gören 1237 öğrenciden elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Dilsel eşdeğerlik analizlerinde, İngilizce ve Türkçe formlar arasındaki korelasyon katsayıları .65 ile .92 arasında değişmektedir. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin toplam varyansın %66.96’sını açıklamaktadır. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), RMSEA = 0.04, CFI = 0.96 ve GFI = 0.94 değerleriyle ölçeğin Türkçe formunun yapı geçerliğini doğrulamıştır. Yakınsama geçerliği analizlerinde Ortalama Açıklanan Varyans (OAV) değerleri %55 ile %65 arasında olup; ayırt edicilik geçerliği analizlerine göre, madde ve faktörler ayırt edicidir. Ölçüt geçerliği analizleri, İşbirlikli Öğrenme Ölçeği ile Burak (2020) İşbirlikli Öğrenme Becerisi Ölçeği arasında r = 0.610 (p < 0.01) düzeyinde anlamlıdır. Güvenirlik analizlerine göre, Cronbach’s Alpha katsayıları .70 ile .87 arasında değişmekte ve test-tekrar test sonuçları anlamlıdır. Buna göre CLS’nin Türkçeye uyarlanması ile üretilen İşbirlikli Öğrenme Ölçeği Türkçe Formunun geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

işbirlikli öğrenme , ölçek , güvenirlik , geçerlik

Etik Beyan

“İşbirlikli Öğrenme Ölçeği: Türkçeye Uyarlama Çalışması” başlıklı bu çalışmanın hazırlanması sürecinde, bilimsel etik ilkelerine, alıntı kurallarına ve akademik yazım standartlarına tam olarak uyulmuştur. Çalışma kapsamında elde edilen verilere herhangi bir şekilde müdahale edilmemiş, üzerinde değişiklik yapılmamış ve bu çalışma başka bir akademik yayın organına değerlendirilmek üzere sunulmamıştır. Çalışma için gerekli etik kurul izinleri, Sakarya Üniversitesi, Eğitim Araştırmaları ve Yayın Etik Kurulu’nun 08.01.2025 tarihli ve 40 sayılı toplantısında alınmıştır.

Cooperative Learning Scale: Adaptation Study to Turkish

Öz

This study aimed to adapt the Cooperative Learning Scale (CLS), which was developed by Fernandez-Rio et al. (2017) in Spanish and adapted into English in 2022, into Turkish and to introduce this scale to the Turkish literature and to serve Turkish scientists. The CLS consists of five factors (interpersonal skills, group process, positive interdependence, supportive interaction and individual assessability) and 15 items to assess students' cooperative learning skills. The research was carried out with the data obtained from 1237 students studying in primary and secondary schools affiliated to Sakarya Provincial Directorate of National Education. In the linguistic equivalence analyses, the correlation coefficients between the English and Turkish forms ranged between .65 and .92. Exploratory Factor Analysis (EFA) explained 66.96% of the total variance of the scale. Confirmatory Factor Analysis (CFA) confirmed the construct validity of the Turkish version of the scale with RMSEA = 0.04, CFI = 0.96 and GFI = 0.94. In the convergent validity analyses, the Average Explained Variance (AVV) values were between 55% and 65%, and according to the discriminant validity analyses, the items and factors were discriminative. Criterion validity analyses showed that r = 0.610 (p < 0.01) between the Cooperative Learning Scale and Burak (2020) Cooperative Learning Skills Scale. According to reliability analyses, Cronbach's Alpha coefficients ranged between .70 and .87 and test-retest results were significant. Accordingly, it can be said that the Turkish Form of the Cooperative Learning Scale, which was produced by adapting the CLS into Turkish, is a valid and reliable scale.

Anahtar Kelimeler

cooperative learning , scale , reliability , validity

Etik Beyan

During the writing process of the study “Cooperative Learning Scale: Adaptation Study to Turkish” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. In addition, permission was obtained from the Sakarya University Educational Research and Publication Ethics Committee (Date: 08/01/2025 and Decision no: 40) to conduct the research.

Kaynakça

• Abramczyk, A., & Jurkowski, S. (2020). Cooperative learning as an innovative approach to fostering communication skills in the English as a foreign language classroom. Education Sciences, 10(5), 125. https://doi.org/10.3390/educsci10050125
• Açıkgöz, K. (2003). Etkili öğrenme ve öğretme. Eğitim Dünyası Yayınları. İzmir.
• Açıkgöz, K. Ü. (2011). Aktif öğrenme. (12. Baskı), Biliş Yayınları, İzmir.
• Arbuckle, J. L. (2019). IBM SPSS Amos 26 User’s Guide. IBM Corporation.
• Aydal, M. (2017). İşbirlikli öğrenmeye dayalı öğrenme yaklaşımının görsel sanatlar dersindeki erişiye, tutuma ve öğrenilenlerin kalıcılığına etkisi. Doktora tezi: N. Erbakan Üniversitesi.
• Bagozzi, R. P., & Yi, Y. (1988). On the evaluation of structural equation models. Journal of the academy of marketing science, 16(1), 74-94.
• Bandalos, D. L. (2006). The use of Monte Carlo studies in structural equation modeling research. In R. C. Serlin (SeriesEd.), G. R. Hancock, ve R. O. Mueller (Vol. Eds.), Structuralequation modeling: A second course (s. 385–462). Greenwich,CT: Information Age.
• Bay, E., & Çetin, B. (2012). İşbirliği süreci ölçeği (İSÖ) geliştirilmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 9(1), 1064-1075.
• Bayrakçeken, S., Doymuş, K., ve Doğan, A. (2015). İşbirlikli öğrenme modeli ve uygulanması. Ankara: Pegem Akademi.
• Bayraktar, D. M., & Camnalbur, M. (2018). İşbirlikli öğrenmenin akademik başarı üzerine etkisi: Bir meta-analiz çalışması. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(2), 1149-1172. https://doi.org/10.15869/itobiad.378623
• Bentler, P.M. (1980). Multivariate analysis with latent variables: Causal modeling. Annual Review of Psychology, 31, 419-456.
• Bentler, P.M., ve Bonett, D.G. (1980). Significance tests and goodness of fit in the analysis of covariance structures. Psychological Bulletin, 88, 588-606.
• Browne, M. W.,ve Cudeck, R. (1993). Alternative ways of assessing model fit. K. A. Bollen ve J. S. Long (Eds.), Testing structural equation models (ss. 136-162). Beverly Hills, CA: Sage.
• Bollen, KA (1989). Gizli Değişkenli Yapısal Denklemler . New York, NY: John Wiley & Sons. doi: 10.1002/9781118619179
• Burak, D. (2020). İlkokul sosyal bilgiler öğretimine yönelik uyarlanabilir bir öğrenme ortamının tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi. (Yayınlanmamış doktora tezi). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi Yayınları.
• Büyüköztürk, S., Kılıç Çakmak, E., Erkan Akgün, Ö., Karadeniz, S. ve Demirel, F. (2020). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademisi.
• Byrne, B.M. (1994). Structural Equation Modeling With EQS and EQS/Windows. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
• Byrne, B.M., ve Campbell, T.L. (1999). Cross-cultural comparisons and the presumption of equivalen tmeasurement and theoretica lstructure: A look beneath the surface. Journal of Cross-Cultural Psychology , 30, 555-574.
• Byrne, B. M. (2016). Structural Equation Modeling with AMOS: Basic Concepts, Applications, and Programming (3rd ed.). Routledge.
• Candia, C., Maldonado-Trapp, A., Lobos, K., Peña, F., & Bruna, C. (2022). Disadvantaged students increase their academic performance through collective intelligence exposure in emergency remote learning due to COVID-19. arXiv preprint arXiv:2203.05621. https://arxiv.org/abs/2203.05621
• Carpenter, S. (2018). Ölçek geliştirme ve raporlamada on adım: araştırmacılar için bir rehber. Commun. Methods Meas. 12, 25–44. doi: 10.1080/19312458.2017.1396583
• Çetinkaya, S., & Durmuş, T. (2021). İşbirlikli öğrenme-öğretme yaklaşımına yönelik bir derleme çalışması. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(2), 630-649. https://doi.org/10.51460/baebd.1007193
• Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE Publications, Inc. ISBN: 978-1452226101.
• Daniels, H. (2016). Vygotsky and pedagogy (2nd ed.). Routledge.
• Darling-Hammond, L., Flook, L., Cook-Harvey, C., Barron, B., & Osher, D. (2020). Implications for educational practice of the science of learning and development. Applied Developmental Science, 24(2), 97-140. https://doi.org/10.1080/10888691.2018.1537791
• DeVellis, R. F. (2017). Scale Development: Theory and Applications (4th ed.). Sage.
• Dewey, J. (1938). Experience and education. Macmillan.
• Doymuş, K. , Şimşek, Ü. ve Şimşek, U. (2005). İşbirlikçi öğrenme yöntemi üzerine derleme: İşbirlikçi öğrenme yöntemi ve yöntemle ilgili çalışmalar. Erzincan Eğitim Fakültesi Dergisi, 7 (1), 59-89.
• Ekici, N. (2007). Eğitimde yeni yönelimler (Ed. Ö. Demirel), İşbirliğine dayalı öğrenme (ss. 93-109). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
• Ersoy, A. F., & Dinçer, S. (2021). İşbirlikli öğrenme stratejilerinin öğrencilerin sosyal becerileri üzerindeki etkisi: Bir meta-analiz çalışması. Eğitim ve Bilim, 46(206), 1-19. https://doi.org/10.15390/EB.2021.9001
• Fernández-Río, J., Cecchini, J. A., Méndez-Giménez, A., Méndez- Alonso, D., & Prieto, J. A. (2017). Design and validation of a questionnaire to assess cooperative learning in educational contexts. Anales de Psicología, 33(3), 680-688. https://doi.org/10.6018/analesps.33.3.251321
• Fernández-Río, J., Cecchini, J. A., Méndez-Giménez, A., Méndez- Alonso, D., & Prieto, J. A. (2017). Self-regulation, cooperative learning, and academic self-efficacy: Interactions to prevent school failure. Frontiers in Psychology, 8, 22. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.00022
• Fernandez-Rio, J., Cecchini, J. A., Morgan, K., Mendez-Gimenez, A., & Lloyd, R. (2022). Validation of the cooperative learning scale and cooperation global factor using bifactor structural equation modelling. Psicología Educativa, 28(2), 91-97. https://doi.org/10.5093/psed2021a2
• Field, A. (2009). Discovering statistics Using SPSS. London: SAGE Publications Ltd.Jolliffe, I. (2002). Principal component analysis. John Wiley & Sons, Ltd.
• Field, A. (2018). IBM SPSS Statistics'i Kullanarak İstatistik Keşfi (5. Baskı) . Thousand Oaks, CA: Sage
• Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2019). How to design and evaluate research in education (10th ed.). McGraw-Hill Education.
• Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Structural equation models with unobservable variables and measurement error: Algebra and statistics. Journal of marketing research, 382- 388.
• Geisinger, K. F. (1994). Cross-cultural normative assessment: Translation and adaptation issues influencing the normative interpretation of assessment instruments. Psychological assessment, 6(4), 304.
• Gillies, R. M. (2016). Cooperative learning: Review of research and practice. Australian Journal of Teacher Education (Online), 41(3), 39- 54.
• Gillies, R. M. (2023). Using cooperative learning to enhance students’ learning and engagement in inquiry-based science. Education Sciences, 13(12), 1242. https://doi.org/10.3390/educsci13121242
• Gömleksiz, M. (1993). Kubaşık öğrenme yöntemi ile geleneksel yöntemin demokratik tutumlar ve erişiye etkisi [Yayımlanmamış, doktora tezi]. Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
• Gömleksiz, M. (1993). İşbirlikli öğrenme ve akademik başarı üzerindeki etkisi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 17(83), 23-29.
• Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2018). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri (5. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. L. (2014). Multivariate Data Analysis (7th ed.). Pearson.
• R.K. Hambleton, P.F. Merenda, & C.D. Spielberger, (2005). Adapting educational and psychological tests for cross-cultural assessment. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum. 378 + xii pp., 26 b&w illus. US$49.95. ISBN 0-8058-3025-1
• Hattie, J. (2009). Visible learning: A synthesis of over 800 meta- analyses relating to achievement. Routledge.
• Hu, L. T., ve Bentler, P. M. (1995). ―Evaluating Model Fit‖, In R. H. Hoyle (Ed.), Structural Equation Modeling: Concepts, Issues, and Applications (pp. 76-99). Thousand Oaks, CA: Sage.
• Hu, L.T. and Bentler, P.M. (1999) Cutoff Criteria for Fit Indexes in Covariance Structure Analysis: Conventional Criteria versus New Alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6, 1-55. http://dx.doi.org/10.1080/10705519909540118
• Hooper, D., Coughlan, J. ve Mullen, MR (2008). Yapısal denklem modellemesi: model uyumunu belirlemeye yönelik yönergeler. Elect. J. Bus. Res. Yöntemler 6, 53–60. Şurada mevcuttur: https://academic-publishing.org/index.php/ejbrm/article/view/1224/1187
• Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (2018). Cooperative learning: The foundation for active learning. In Active learning [Working Title]. IntechOpen. https://doi.org/10.5772/intechopen.81086
• Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (2014). Cooperative learning in the classroom: How to use cooperative learning strategies for increased student achievement. Interaction Book Company.
• Johnson, D. W., Johnson, R., & Holubec, E. (1993). Circles of learning (4th ed.). Edina, MN: Interaction Book Company.
• Karaman, P., & Koçak, H. (2022). İşbirlikli öğrenme ve eleştirel düşünme becerileri arasındaki ilişki: Bir inceleme. Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi, 10(2), 120-140.
• Kiper, A. (2016). Cooperative Learning Scale: Validity and Reliability Study. International Journal of Educational Research Review, 1(2), 42- 48.
• Kirschner, P. A., Sweller, J., & Clark, R. E. (2010). Why minimal guidance during instruction does not work: An analysis of the failure of constructivist, discovery, problem-based, experiential, and inquiry- based teaching. Educational Psychologist, 41(2), 75–86. https://doi.org/10.1207/s15326985ep4102_1
• Kline, R.B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling. New York: The Guilford Press.
• Kline, RB (2015). Yapısal Eşitlik Modellemesinin İlkeleri ve Uygulamaları . New York, NY: The Guilford Press.
• Koç, M., & Aktaş, E. (2023). İşbirlikli öğrenme yönteminin ilkokul öğrencilerinin problem çözme becerileri üzerindeki etkisi. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 18(1), 45-59.
• Koç, B., & Elitok Kesici, A. (2019). İşbirlikli öğrenme yönteminin matematik dersindeki erişiye, kalıcılığa ve sosyal beceriye etkisi. Örtük Program Yaklaşımları (ss. 431-453). Gece Kitaplığı Yayınları.
• León, B., Fernandez-Rio, J., Rivera-Pérez, S., & Iglesias, D. (2023). Cooperative learning, emotions, and academic performance in physical education: A serial multiple mediation model. Psicología Educativa, 29(1), 75–82.
• Lloret-Segura, S., Ferreres-Traver, A., Hernández-Baeza, A., & Tomás- Marco, I. (2014). Exploratory factor analysis of items: A practical, revised, and updated guide. Anales de Psicología/Annals of Psychology, 30(3), 1151–1169. https://doi.org/10.6018/analesps.30.3.199361
• Marsh, H.W.,Hau, K.T., Artelt, C., Baumert, J., ve Peschar, J.L. (2006). OECD’s brief selfreport measure of educational psychology’s most useful affective constructs: Crosscultural, psychometric comparisons across 25 countries. International Journal of Testing, 6(4), 311-360.
• Nunnally, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric Theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
• Özdamar K. 2016. Eğitim, Sağlık ve Davranış Bilimlerinde Ölçek Ve Test Geliştirme Yapısal Eşitlik Modellemesi IBM SPSS, IBM SPSS AMOS ve MINITAB Uygulamalı, Nisan Kitabevi, 286s. Eskişehir.
• Özden, Y. (2003). Öğrenme ve öğretme. Pegem Yayıncılık.
• Roseth, C. J., Johnson, D. W., & Johnson, R. T. (2008). Promoting early adolescents' achievement and peer relationships: The effects of cooperative, competitive, and individualistic goal structures. Psychological Bulletin, 134(2), 223-246. https://doi.org/10.1037/0033- 2909.134.2.223
• Saban, A. (2005). Öğrenme öğretme süreci: Yeni teori ve yaklaşımlar. Nobel Yayın Dağıtım.
• Sarar Kuzu, T., ve Yalçınalp, S. (2024). İşbirlikli öğrenmenin Türkçe öğretimi programlarındaki yerinin işbirlikli öğrenme unsurları, iletişim becerileri ve materyaller temelinde incelenmesi. Millî Eğitim, 53 (243), 1477-1504. DOI: 10.37669 milliegitim.1238298”
• Schermelleh-Engel, K.,ve Moosbrugger, H. (2004). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.
• Schumacker, R. E., ve Lomax, R.G. (2004). A Beginner's Guide To Structural Equation Modeling, Second Edition. Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.
• Scott, S.G., ve Bruce R.A. (1994).Determinants of innovative behaviour : a path model of individual innovation in the workplace. Academy of Management Journal, 37 (3), 580- 607
• Sharan, S. (1980). Cooperative learning in small groups: Recent methods and effects on achievement, attitudes, and ethnic relations. Review Of Educational Research. 50(2), 241-271.
• Shrestha, N. (2021). Anket analizi için bir araç olarak faktör analizi. Am. J. Appl. Mathe. Stat. 9, 4–11. doi: 10.12691/ajams-9-1-2
• Silva, H., Lopes, J., Estrada, J. A. C., Fernández-Rio, J., & Leite, Â. (2024). Cooperative learning scale: Validation among Portuguese and Brazilian university students. Revista Brasileira de Educação, 29, e290013. https://doi.org/10.1590/S1413-24782024290014
• Slavin, R. E. (2014). Cooperative learning and academic achievement: Why does groupwork work? Anales de Psicología, 30(3), 785-791. https://doi.org/10.6018/analesps.30.3.201251
• Smagorinsky, P. (2018). Vygotsky’s stage theory: The psychology of art and the actor under the direction of the play. Learning, Culture and Social Interaction, 16, 89-99.
• Steıger, J. H. (1990). Structural Model Evaluation and Modification: An Interval Estimation Approach‖, Multivariate Behavioural Research, 25: 173-180.
• Şahin, Ş., Arseven, Z., Ökmen, B., Eriş, H. M., Vd. (2017). İşbirlikli Öğrenmeye Yönelik Tutum Ölçeği: Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 73-88.
• Şimşek, Ü., Doymuş, K., Bayrakçeken, S., (2006). İşbirlikçi öğrenme yönteminin kırsal alanda eğitim gören öğrencilerin fen bilgisi dersi başarısına ve tutumuna etkisi. Eğitim ve Bilim, 31(140), 3-9.
• Şimşek, U., Doymuş, K., & Bayrakçeken, S. (2006). İşbirlikçi öğrenme yaklaşımı ve akademik başarı üzerine etkileri. Eğitim ve Bilim Dergisi, 31(139), 45-58.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). Using Multivariate Statistics (7th ed.). Pearson.
• Tavşancıl, E. (2019). Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi (6. Baskı). Nobel Akademik Yayıncılık. ISBN: 978-605-133-740-1.
• T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
• Titiz, T. (1999). Ezbersiz eğitim “yol haritası”. Beyaz Yayınları
• Topçu, N. (2023). İşbirlikli öğrenme. Eğitim Bilimlerinde Teori ve Araştırmalar II, 23. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü.
• Ünveren Kapanadze, D. (2019). Vygotsky’nin Sosyo-Kültürel ve Bilişsel Gelişim Teorisi Bağlamında Türkçe Öğretiminin Değerlendirilmesi [Evaluation of Teaching Turkish in the Context of Vygotsky's Theory of Socio-Cultural and Cognitive Development]. SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 47, 181-195.
• Şimşek, U., Şimşek, Ü., & Doymuş, K. (2006). İşbirlikçi öğrenme yöntemi üzerine derleme çalışması III: İşbirlikçi öğrenme yönteminin eğitim ortamındaki faydaları. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (13), 414-430.
• Vilchez Galarza, N. D., Via y Rada Vittes, J. F., & Huaynate Espejo, L. A. (2024). Scalar consistency of collaborative learning: Bifactor structural equation modeling. International Journal of Evaluation and Research in Education. Department of Psychology, Faculty of Health Sciences, Los Andes Peruvian University, Huancayo, Perú.
• Völlinger, V. A., & Eckart, A. (2023). Implementation quality of cooperative learning and teacher beliefs—a multilevel analysis. European Journal of Psychology of Education, 38(1), 45-67. https://doi.org/10.1007/s10212-023-00769-3
• Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
• Yeşilyurt, E. (2019). İşbirliğine dayalı öğrenme yöntemi: Tüm teknikleri kapsayıcı bir derleme çalışması. Turkish Studies, 14(4), 1941-1970. http://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.23449.
• Yıldız, V. (1999). İşbirlikli ögrenme ı̇le geleneksel öğrenme grupları arasındaki farklar. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(17), 155-163
• Yıldız, Ü., and Burak, A. S. M. A. (2020). Cumhuriyet dönemi Türkçe dersi öğretim programlarında (1924-2018) dil becerilerinin öğretiminde kullanılan tekniklerin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 28(3), 1168-1180.