SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ SES KAVRAMINA YÖNELİK BİLGİ YAPILARININ ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLERE GÖRE İNCELENMESİ

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 15, 141 - 154, 30.06.2025

Tuğçenur Çağlıyan , Zeki Apaydın , Elif Omca Çobanoğlu

https://doi.org/10.56677/mkuefder.1696480

Cited By: 1

Öz

Araştırmada sınıf öğretmeni adaylarının bilgi yapıları ile sınıf ve cinsiyet değişkenleri arasında ilişkinin incelenmesi amaçlanmış olup araştırma nicel araştırma yöntemlerinden tarama deseni ile yürütülmüştür. Ulaşılabilir evren, ilgili üniversitenin sınıf öğretmeni adayları oluşturmakta olup; örneklem, kolay ulaşılabilir örnekleme yoluyla belirlenmiştir. Araştırma veriler toplanırken Çağlıyan Reis (2024) tarafından geliştirilen ses kavramı bilgi yapısı testinden yararlanılmıştır. Verilerin analizinde Kay-Kare bağımsızlık testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, “Sesin yayılması” ve “Sesin farklı ortamlarda farklı duyulması” konusu; “Sesin boşlukta neden yayılmadığı belirtilir” ve “Işık ve sesin havadaki sürati” maddesine yönelik sınıf öğretmeni adaylarının bilgi yapıları ve sınıf düzeyi arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu (p<0.5) ortaya çıkmıştır. “Sesin bir enerji türü olduğuna değinilir.” maddesine yönelik sınıf düzeyi ve bilgi yapıları arasında anlamlı bir ilişkinin olmadığı ortaya çıkmıştır (p> 0.05). Sınıf öğretmeni adaylarının cinsiyetleri ile bilgi yapıları arasında anlamlı bir ilişki olmadığı ortaya çıkmıştır (p> 0.05).

Anahtar Kelimeler

Parça Nitelikli Kavramsal Değişim Kuramı , Kuram Benzeri Kavramsal Değişim Kuramı , Sınıf Öğretmeni Adayları , Kavramsal Değişim , Bilgi Yapısı

Kaynakça

• Alparslan, C., Tekkaya C. ve Geban, Ö. (2003) Using the conceptual change instruction to improve learning, Journal of Biological Education, 37(3), 133-137. https://doi.org/10.1080/00219266.2003.9655868
• Anggoro, S., Widodo, A., Suhandi, A., ve Treagust, D. F. (2019). Using a discrepant event to facilitate preservice elementary teachers' conceptual change about force and motion. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 15(8), 1-21. https://doi.org/10.29333/ejmste/105275
• Apaydın, Z. (2014). The knowledge structures about buoyancy concept of secondary school students: Phenomenological primitive flotation. Egitim ve Bilim, 39 (174), 402-424. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2014.3258
• Apaydın, Z., Akman, E., Taş, E. ve Peker, E. A. (2014). Beşinci sınıf öğrencilerinin ışık kavramına yönelik bilgi yapılarının kavramsal değişim teorilerine göre analizi. Bilgisayar ve Eğitim Araştırması Dergisi, 2(3), 44-68.
• Apaydın, Z., Çobanoğlu, E. O. ve Ergül, S. (2018). Change! Physıcal or chemıcal? Phenomenologıcal analysıs of secondary school 7th grade students’ structure of knowledge related to the concepts of physıcal and chemıcal change. International Journal of Eurasia Social Sciences, 9(33), 1919- 1953.
• Beeth, M. E. (1998) Teaching for conceptual change: Using status as a metacognitive tool. Science Education, 82(3), 343 – 356. https://doi.org/10.1002/(SICI)1098-237X(199806)82:3<343::AID-SCE3>3.0.CO;2-C
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2020). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (29. baskı). Pegem Akademi.
• Can, A. (2016). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. (4. Baskı) Ankara: Pegem Akademi.
• Chiu, M., Guo, C. ve Treagust, D. (2007). Assessing students conceptual uderstanding in science: An introduction about a national project in Taiwan. International Journal of Science Education, 29(4), 379-390. https://doi.org/10.1080/09500690601072774
• Çağlıyan Reis, T. (2024). Öğretmen adaylarının ses kavramına yönelik bilgi yapılarının kavramsal değişim teorilerine göre çözümlenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun. diSessa, A. A. (1993). Toward an epistemology of physics. Cognition and instruction, 10(2-3), 105-225. https://doi.org/10.1080/07370008.1985.9649008
• diSessa, A. A. (2002). Students’ criteria for representational adequacy. Gravemeijer, K., Lehrer, R., Oers, B. Verschaffel, L. (Eds.), Symbolizing, modeling and tool use in mathematics education (105-129). Dordrecht: Springer Netherlands.
• Ekiz, D. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
• Erkuş, A. (2006). Sınıf öğretmenleri için ölçme ve değerlendirme: Kavramlar ve uygulamalar. Ekinoks Yayınları: Ankara
• Eshach, H., ve Schwartz, J. L. (2006). Sound stuff? Naïve materialism in middle‐school students’ conceptions of sound. International Journal of Science Education, 28(7), 733-764. https://doi.org/10.1080/09500690500277938
• Eshach, H. (2014). Development of a student-centered instrument to assess middle school students’ conceptual understanding of sound. Physical Review Special Topics-Physics Education Research, 10(1), 010102-14. DOI: 10.1103/PhysRevSTPER.10.010102
• Eshach, H., Lin, T. C., ve Tsai, C. C. (2016). Taiwanese middle school students’ materialistic concepts of sound. Physical Review Physics Education Research, 12(1), 010119-9. DOI: 10.1103/PhysRevPhysEducRes.12.010119
• Garrison, J. W., ve Bentley, M. L. (1990). Science education, conceptual change and breaking with everyday experience. Studies in Philosophy and Education, 10(1), 19-35. doi:10.1007/BF00367685
• Günay, H., ve Bakır, S. (2019). Fen bilgisi öğretmen adaylarının fen öğretimine yönelik zihinsel modelleri. SDU International Journal of Educational Studies, 9(2), 42-59. https://doi.org/10.33710/sduijes.1037448
• Gürbüz, S. ve Şahin, F. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık. Hammer, D. (1996). Misconceptions or p-prims: How may alternative perspectives of cognitive structure ınfluence ınstructional perceptions and ıntentions?. The Journal of the Learning Sciences, 5(2), 97-127. https://doi.org/10.1207/s15327809jls0502_1
• Ioannides, C., ve Vosniadou, S. (2002). The changing meaning of force. Cognitive Science Quarterly, 2(1), 5-62.
• Jin, H., Van Rijn, P., Moore, J. C., Bauer, M. I., Pressler, Y., ve Yestness, N. (2019). A validation framework for science learning progression research. International Journal of Science Education, 41(10), 1324-1346. https://doi.org/10.1080/09500693.2019.1606471
• Kandemir, M. A. (2024). İlkokul dördünü sınıf öğrencilerinin erime ve çözünme kavramlarına yönelik bilgi yapılarının kavramsal değişim teorilerine göre analizi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.
• Kandemir, M. A., ve Apaydın, Z. (2024a). Examining the development process of middle school students’ knowledge structures for the concepts of melting and dissolution according to conceptual change theories. Journal of Theoretical Educational Science, 17(1), 122-144. https://doi.org/10.30831/akukeg.1299705
• Kandemir, M. A., ve Apaydın, Z. (2024b). Farklı sınıf düzeylerindeki öğrencilerin erime ve çözünmeye yönelik bilgi yapıları gelişim sürecinin kavramsal değişim teorilerine göre incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(3), 929-952. https://doi.org/10.34056/aujef.1304122
• Karakaya, İ. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Tanrıöğen, A. (Ed.), Bilimsel araştırma yöntemleri (57-83). Ankara: Anı Yayıncılık.
• Lautrey, J. ve Mazens, K. (2004). Is children's naive knowledge consistent? A comparison of the concepts of soun and heat. Learning and Instruction, 14(4), 399-423. https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2004.06.011
• Mayer, R. E. (2002). Understanding conceptual change: A commentary.. Limon, M. ve Mason, L. (Eds.), Reconsidering conceptual change: Issues in theory and practice (101-111). Dordrecht: Springer Netherlands.
• Mazens, K., ve Lautrey, J. (2003). Conceptual change in physics: Children’s naive representations of sound. Cognitive Development, 18(2), 159-176. https://doi.org/10.1016/S0885-2014(03)00018-2
• MEB. (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Ankara: MEB Yayınları.
• Nadelson, L. S., Heddy, B. C., Jones, S., Taasoobshirazi, G., ve Johnson, M. (2018). Conceptual change in science teaching and learning: Introducing the dynamic model of conceptual change. International Journal of Educational Psychology, 7(2), 151-195. https://doi.org/10.17583/ijep.2018.3349
• Özdemir, G. (2006). The role of cotextual sensıtıvıty ın th conceptualızatıon on force. Unpublished Ph.D. thesis. Arızona State University, Arizona.
• Özdemir, G. (2007). Öğrencilerin kuvvet kavramına ilişkin bilgi yapılarının bir analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(14), 37-54.
• Özdemir, G. ve Clark, D. B. (2007). An overview of conceptual change theories. Eurasia Journalof Mathematichs, Science & Technology Education, 3(4), 351-361. https://doi.org/10.12973/ejmste/75414
• Panagiotaki, G., Nobes, G. ve Banerjee, R. (2006). Is the world round or flat? Children’s understanding of the earth. European Journal of Developmental Psychology, 3(2), 124-141. DOI: 10.1080/17405620500397732
• Smith, M. (2015). Three essassy examiining connceptual change and understanding across science disciplines with three diffirent learner populations. Unpublished Ph.D. thesis. The Ohio State University, Ohio.
• Sönmez, V., ve Alacapinar, F. G. (2011). Örneklendirilmiş bilimsel arastirma yontemleri. Ankara: Ani Yayincilik
• Sözcü, U. , Kıldan A. O. , Aydınözü, D. ve İbret, B. Ü. (2016). Bilimsellik değerine ilişkin zihinsel modellerin değişiminin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Cumhuriyet International Journal of Education, 5(2), 9-22.
• Taşpınar, M. (2017). Sosyal bilimlerde SPSS uygulamalı nicel veri analizi. Ankara: Pegem Akademi
• Tsai, C. (2000). Enhancing science instruction: the use of ‘conflict maps’. International Journal of Science Education, 22(3), 285 – 302. https://doi.org/10.1080/095006900289886
• Ulu, H. ve Ocak, İ. (2018). İlköğretim öğrencilerinin fen öğretimine yönelik zihinsel modellerinin incelenmesı̇. Electronic Turkish Studies, 13(11), 1367–1388. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.13563
• Vosniadou, S., ve Brewer, W. F. (1992). Mental models of the earth: A study of conceptual change in childhood. Cognitive psychology, 24(4), 535-585. https://doi.org/10.1016/0010-0285(92)90018-W
• Vosniadou, S. (1994). Capturing and modeling the process of conceptual change. Learning and Instruction, 4(1), 45-69. doi:10.1016/0959- 4752(94)90018-3
• Vosniadou, S. ve Brevwer, W. F. (1994). Mental models of the day/night cycle. Cognitive Science, 18(1), 123-183. https://doi.org/10.1016/0364-0213(94)90022-1
• Vosniadou S,. Ioannides C,. Dimitrakopoulou, A. ve Papademetriou E (2001). Designing learning environments to promote conceptual change in science. Learning and Instruction, 11(4-5), 381-419. https://doi.org/10.1016/S0959-4752(00)00038-4
• Vosniadou, S. (2012). Reframing the classical approach to conceptual change: Preconceptions, misconceptions and synthetic models. Fraser, B., Tobin, K. Ve McRobbie, C. (Eds), Second İnternational Handbook Of Science Education. Springer International Handbooks Of Education (119-130). Springer, Dordrecht. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-9041-7_10.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.