Non-Real Financing Cost in Inflation Adjustment According to TPL and TAS

Öz

At the end of 2023, the Temporary Article 33 of the Tax Procedure Law (TPL)was enacted, requiring an inflation adjustment. In addition, inflation adjustment was applied in 2024 in accordance with the Repeated Article 298 of TPL. In subsequent years, inflation adjustment will continue if the conditions are met. The Public Oversight Accounting and Auditing Standards Authority has issued an announcement regarding the presentation of the financial statements of the entities subject to independent audit and applying Turkish Accounting Standards for the annual reporting periods ending on or after December 31, 2023, adjusted for the effects of inflation. Since a portion of capitalized borrowing costs is inflation-adjusted, during the restatement process, non-real financing costs that are inflation-adjusted should not be considered when determining the amount subject to restatement. In our study, the nature of non-real financing costs, their calculation, adjustment, and accounting in inflation adjustments within the scope of TPL and TAS are examined. Additionally, the study presents the impact of the similarities and differences between TPL and TAS on the financial statements, with an application.

Anahtar Kelimeler

• Inflation Adjustment
• Non-Real Borrowing Costs
• Non-Real Financing Costs.

VUK ve TMS’ye Göre Enflasyon Düzeltmesinde Reel Olmayan Finansman Maliyeti

Öz

2023 yılı sonunda Vergi Usul Kanunu’nun (VUK) Geçici 33’üncü maddesinde enflasyon düzeltmesi yapılması kararı alınmıştır. Ayrıca, 2024 yılında da VUK’un Mükerrer 298’inci maddesi gereği enflasyon düzeltmesi yapılmıştır. Müteakip senelerde ise şartların oluşması halinde enflasyon düzeltmesine devam edilecektir. Kamu Gözetimi Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, bağımsız denetime tabi olan ve Türkiye Muhasebe Standartlarını uygulayan işletmelerin 31 Aralık 2023 tarihinde veya sonrasında sona eren yıllık raporlama dönemine ait finansal tablolarının enflasyon etkisine göre düzeltilerek sunulması konusunda duyuru yayımlamıştır. Aktifleştirilen borçlanma maliyetlerinin içerisinde enflasyonun isabet ettiği bir kısım mevcut olduğundan, düzeltme işlemi gerçekleştirilirken enflasyonun isabet ettiği reel olmayan finansman maliyetlerinin (borçlanma maliyetlerinin) düzeltmeye esas tutar belirlenirken dikkate alınmaması gerekmektedir. Çalışmada, Vergi Usul Kanunu ve Türkiye Muhasebe Standartları kapsamında gerçekleştirilecek enflasyon düzeltmelerinde; reel olmayan finansman maliyetinin mahiyeti, reel olmayan finansman maliyetinin hesaplanması, düzeltilmesi ve muhasebeleştirilmesi hususları incelenmiştir. Ayrıca, çalışmada, Vergi Usul Kanunu ve Türkiye Muhasebe Standartları arasında, reel olmayan finansman (borçlanma) maliyetine ilişkin benzerlik ve farklılıkların finansal tablolar üzerinde yarattığı etki bir örnek uygulama ile sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Enflasyon Düzeltmesi
• Reel Olmayan Borçlanma Maliyetleri
• Reel Olmayan Finansman Maliyeti

Kaynakça

1. Aydın, M., Şiriner, İ., & Koç, Ş. A. (2022). Enflasyonun İşletmeler Üzerindeki Etkileri. Global Agenda in Social Sciences: Global Studies, 9(66), 65-91.
2. Akçay, S. (2024). Türkiye’de Yeniden Yüksek Enflasyon Nedeniyle Enflasyon Muhasebesi Süreci ve Bir Uygulama. Malatya Turgut Özal Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Dergisi, Cilt: 5, Sayı 1, 105-123.
3. Acunzo, G. A., Beyersdorff, M., Bradbery, D., Brady, G., Burnell, E., Vincent Van, C.,Cañal, L.,Chan, V., Chan, W. L., Connor, L., Dekker, P,. Denton, T., Elliott, L., Mc Farlane, j.A., Fourie, M., Halgeri, P., Hjelström, A., Hoogerwaard, L., Hurworth, J., Jung, D., Karayiannis, C., Kempfner-Haffner, S., Khatun, P., Kingston, M.,Koch, A., Lockhart, D., Maclntyre, S., Majebe, L., Marrion, A., Matusewicz, M., McNeil, D., Moll, E., Moore, R., Moosa, A., Murakami, T., Nanabhay, S., Omarjee, I., Patel, T., Persad, D., Phillips, D., Rogerson, T., Ryan, M., Smith, K., Sohanpaul, K., Stass, A., Strandvold, A.A., Varila, M., Aikaterini Vatzaki, A., Van Vreden, S.A. ve Watson, J. (2023). International GAAP 2024, Ernst & Young.
4. Akbulut, A. (2023). TFRS-VUK karşılaştırmalı enflasyon düzeltmesi- ilk geçiş uygulaması. Maliye Hesap Uzmanları Derneği.
5. Aydın, N., Şen, M., ve Berk, N. (2012). Finansal Yönetim. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Yayınları.
6. Demir, H. (2023). Amortisman kavramı ve yöntemlerinin Türk vergi sistemi, muhasebe teorisi ve muhasebe standartları açısından karşılaştırılması. Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 23-81. doi: 10.56206/husbd.1205964
7. Doğan, Z. (2006). Enflasyon Düzeltmesine İlişkin 5024 Sayılı Vergi Usul Kanunu ve İlgili Tebliğlerin Uygulanmasında Karşılaşılan Sorunlar, Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi, Nisan 2006, s. 19-40. Erkuş, H. (2005). Enflasyon Muhasebesi Düzenlemelerinden Sonra Tüm Yönleriyle Amortisman Uygulamaları, Muhasebe ve Finansman Dergisi, Sayı, 27; S. 188-202.
8. Eskin, İ. (2004). Enflasyon döneminde mali analiz ve karar alma. Yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale, Türkiye.

9. Fidan, M.M., ve Topaloğlu, B. (2013). Banka ve finans matematiği. 2. Baskı, İstanbul: Beta Yayınevi.
10. GİB (2023). 555 Sıra No’lu VUK Genel Tebliği. 30.12.2023 Tarihli ve 32415 Sayılı Resmi Gazete.
11. GİB İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığının 24.09.2020 tarih ve 62030549-120[40-2019/628]-E.704573 sayılı özelgesi
12. GİB (2024). 165 No’lu VUK Sirküleri. Sayı: VUK-165/2024-3/Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması-15.
13. Gökçen, G ve Öztürk, E. (2023). Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama Kapsamında Özellik Arz Eden Konular. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt.8 Sayı.2 , S. 504-515.
14. Karasioğlu F. ve Erdemir, N.K. (2025). Enflasyon Muhasebesi Uygulamalarında Temel İşlemler Üzerine Bir Çalışma. Selçuk Üniversitesi Karaman İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt. 5, Sayı. 2, S.145-167.
15. Keleş, D. (2015). TMS 29 Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama Standardı Çerçevesinde Finansal Tabloların Düzeltilmesi ve Finansal Analiz, Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt. 8, Sayı. 3, S. 31-52.
16. KGK (2008). TMS 29 Yüksek Enflasyonlu Ekonomilerde Finansal Raporlama. Erişim Adresi: https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/DynamicContentFiles/T%C3%BCrkiye%20Muhasebe%20Standartlar%C4%B1/TMSTFRS2018Seti/TMS/TMS_29_2018.pdf
17. KGK. (2023). Bağımsız Denetime Tabi Şirketlerin Finansal Tablolarının Enflasyona Göre Düzeltilmesi Hakkında Duyuru. Erişim Adresi: https://kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Duyurular/v2/Diger/Enf_%20Muh_%20Duyuru_ESEB.pdf
18. KGK (2024). Finansal Raporlama Standartlarına uygun Hesap Planı Erişim Adresi: https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Duyurular/v2/Diger/FinansalRaporlamaStandartlarinaUygunHesapPlani_18-07.pdf.
19. KGK (2019). TMS 23 Borçlanma Maliyetleri. Erişim Adresi: https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/DynamicContentFiles/T%C3%BCrkiye%20Muhasebe%20Standartlar%C4%B1/TMSTFRS2018Seti/TMS/TMS_23_2018.pdf
20. KGK (2021). Büyük ve Orta Boy İşletmeler için Finansal Raporlama Standardı. Erişim Adresi: https://www.kgk.gov.tr/Portalv2Uploads/files/Duyurular/v2/BOB%C4%B0_FRS/BOBI%20FRS%202021%20Surumu%20Yeni/BOBI_FRS_2021_(KurulKarari).pdf
21. KGK (2024). Yüksek enflasyonlu ekonomilerde finansal raporlama hakkında uygulama rehberi. Erişim Adresi Meral, P.S. (2005). Enflasyon ve enflasyonun okuma alışkanlığına etkisi. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(19), ss. 309-324.
22. Özerhan, Y. ve Yanık, S. (2010), IFRS/IAS ile Uyumlu TMS-TFRS ile Uyumlu Açıklamalı ve Örnek Uygulamalı Türkiye Muhasebe Standartları/Türkiye Finansal Raporlama Standartları, Türmob Yayınları.
23. Ross, S. A., Westerfield, R. W., ve Jordan, B. D. (2003). Fundamentals of Corporate Finance. New York: McGraw-Hill Higher Education.
24. TCMB (2004). Enflasyon. Erişim Adresi: https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/b62e1fb 7-ebc1-4922-99dc-b3ba23320b9f/enflasyon.pdf?MOD=AJPERES&CACHEID=ROO
25. Tanyeri, M.O. (2007). Reel Olmayan Finansman Maliyeti, Vergi Raporu Dergisi, Sayı. 93, s. 118-121.
26. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu. 10.01.1961 Tarihli ve 10703 Sayılı Resmi Gazete.