Novus Orbis: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Dergisi, araştırma ve yayın etiği, akademik dürüstlük, editoryal bağımsızlık ve bilimsel yayın kaydının güvenilirliğinin korunmasını temel ilkeler olarak benimser.
Derginin editoryal süreçleri, uluslararası kabul görmüş yayın etiği ve iyi akademik yayıncılık ilkeleri doğrultusunda yürütülür. Dergi, özellikle Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından geliştirilen temel uygulamaları ve yayın etiği rehberlerini dikkate alır. COPE'a yapılan atıflar, aksi açıkça belirtilmedikçe, derginin COPE üyesi olduğu anlamına gelmez.
Yayın sürecine katılan editörlerin, hakemlerin ve yazarların aşağıdaki etik ilkelere uymaları beklenir.
1. Editörlerin Sorumlulukları ve Editoryal Bağımsızlık
Editörler, gönderilen çalışmaları bilimsel nitelik, özgünlük, yöntemsel ve kuramsal yeterlilik, araştırma dürüstlüğü ve derginin amaç ve kapsamına uygunluk temelinde adil ve tarafsız biçimde değerlendirir.
Yazarların milliyeti, etnik kökeni, cinsiyeti, dini inancı, siyasi görüşü, kurumsal aidiyeti veya benzeri kişisel özellikleri editoryal kararları etkileyemez.
Editörler:
hakem değerlendirme sürecinin bütünlüğünü ve bağımsızlığını korumak;
gönderilen çalışmaların gizliliğini sağlamak;
çıkar çatışmalarını belirlemek ve yönetmek;
araştırma veya yayın etiği ihlali iddialarını değerlendirmek;
bilimsel yayın kaydının güvenilirliğini korumak
ile sorumludur.
Yayıncı, destekleyici kurumlar, sponsorlar veya diğer dış taraflar bireysel makalelere ilişkin editoryal kararlara müdahale edemez.
Editörlerden birinin gönderilen bir çalışma ile kişisel, akademik, mali veya kurumsal çıkar çatışması bulunması hâlinde ilgili editör değerlendirme ve karar sürecinden çekilir. Çalışma, çıkar çatışması bulunmayan başka bir yetkili editör tarafından yürütülür.
2. Hakemlerin Sorumlulukları
Hakemler, uzmanlıklarına dayalı bağımsız ve nesnel değerlendirmeleriyle editoryal karar sürecine katkıda bulunurlar.
Hakemlerden:
çalışmaları adil, nesnel ve yapıcı biçimde değerlendirmeleri;
değerlendirmelerini bilimsel gerekçelere dayandırmaları;
kendilerine gönderilen materyallerin gizliliğini korumaları;
olası çıkar çatışmalarını editöre bildirmeleri ve gerektiğinde hakemlik görevinden çekilmeleri;
fark ettikleri olası intihal, veri manipülasyonu, mükerrer yayın veya diğer etik sorunları editöre bildirmeleri;
değerlendirmelerini makul süre içerisinde tamamlamaları
beklenir.
Hakemler, değerlendirme sürecinde eriştikleri yayımlanmamış bilgi, veri, fikir veya materyalleri kişisel ya da akademik çıkar sağlamak amacıyla kullanamazlar.
3. Yazarların Sorumlulukları
Yazarlar, dergiye sundukları çalışmanın özgünlüğünden, doğruluğundan ve araştırma etiğine uygunluğundan sorumludur.
Yazarlar:
gönderilen çalışmanın özgün olduğunu;
çalışmanın başka bir dergide eş zamanlı olarak değerlendirmede olmadığını;
kullanılan tüm kaynakların uygun biçimde atıflandırıldığını;
araştırma verilerinin ve bulgularının doğru biçimde sunulduğunu;
gerekli etik kurul onaylarının, katılımcı onamlarının ve kurumsal izinlerin alındığını;
tüm finansman kaynaklarının ve potansiyel çıkar çatışmalarının açıklandığını;
yazarlık bilgilerinin gerçek katkıları doğru biçimde yansıttığını
güvence altına almakla yükümlüdür.
İntihal, öz intihal, veri uydurma, veri tahrifatı, veri veya görsel manipülasyonu, mükerrer yayın, atıf manipülasyonu ve diğer araştırma veya yayın etiği ihlalleri kabul edilmez.
4. Yazarlık ve Katkı
Yazarlık, çalışmaya anlamlı akademik katkı sağlayan kişilerle sınırlı olmalıdır.
Yazar olarak listelenen tüm kişiler çalışmaya önemli katkıda bulunmuş, makalenin gönderilen son sürümünü görmüş ve onaylamış ve çalışmanın içeriğine ilişkin sorumluluğu kabul etmiş olmalıdır.
Çalışmaya katkı sağlamakla birlikte yazarlık ölçütlerini karşılamayan kişilerin katkıları uygun şekilde belirtilmelidir.
Hayalet yazarlık, fahri yazarlık ve hediye yazarlık etik dışı uygulamalardır.
Yazarlık sırası veya katkılar konusunda ortaya çıkan uyuşmazlıklarda dergi tarafların açıklamalarını ve gerektiğinde ilgili kurumların değerlendirmelerini talep edebilir. Dergi, araştırmacılar arasındaki yazarlık uyuşmazlıklarında hakem veya tahkim mercii olarak hareket etmez.
5. Çıkar Çatışmaları ve Finansman
Yazarlar, hakemler ve editörler; araştırmayı, değerlendirmeyi veya editoryal kararı etkileyebilecek ya da etkilediği izlenimini yaratabilecek mali, kurumsal, mesleki, akademik veya kişisel ilişkileri açıklamakla yükümlüdür.
Yazarlar potansiyel çıkar çatışmalarını ve araştırmayı destekleyen tüm finansman kaynaklarını gönderim sırasında beyan etmelidir.
Hakemler ve editörler tarafsızlıklarını etkileyebilecek bir çıkar çatışması bulunduğunda durumu editöre bildirmeli ve gerekli hâllerde değerlendirme sürecinden çekilmelidir.
6. Araştırma Etiği ve Etik Gözetim
İnsan katılımcıları, kişisel veriler, mülakatlar, anketler, deneyler veya etik gözetim gerektiren diğer araştırma faaliyetlerini içeren çalışmalar ilgili kurumsal, ulusal ve uluslararası etik standartlara uygun olarak yürütülmelidir.
Etik kurul onayının gerekli olduğu araştırmalarda, araştırmaya başlanmadan önce yetkili etik kurul veya kurumdan onay alınmalıdır. Etik kurulun adı, karar tarihi ve karar/başvuru numarası, uygun olduğu ölçüde makalede belirtilmelidir.
İnsan katılımcıların yer aldığı araştırmalarda, gerekli olduğu durumlarda bilgilendirilmiş onam alınmalıdır. Kişisel ve hassas veriler gizlilik ve veri koruma ilkelerine uygun biçimde işlenmelidir.
Etik kurul onayının gerekli olmadığı bir çalışma için editörler gerekçeli açıklama talep edebilir.
Dergi, değerlendirme sürecinde etik kurul belgelerini, onam bilgilerini, araştırma izinlerini veya diğer destekleyici belgeleri talep etme hakkını saklı tutar.
7. Veri Bütünlüğü, Veri Paylaşımı ve Tekrarlanabilirlik
Yazarlar araştırma verilerini, kanıtları, kaynakları, analizleri ve bulguları doğru ve dürüst biçimde sunmalıdır.
Veri uydurma, veri tahrifatı, sonuçların seçici veya yanıltıcı biçimde sunulması ve araştırma materyallerinin bilimsel kaydı bozacak şekilde manipüle edilmesi kabul edilmez.
Hukuken, etik açıdan ve uygulamada mümkün olduğu durumlarda yazarların araştırma bulgularını destekleyen veri ve materyalleri erişilebilir hâle getirmeleri teşvik edilir.
Uygun çalışmalarda yazarlar, verilerin:
kamuya açık bir arşivde bulunduğunu;
makul talep üzerine erişilebilir olduğunu;
belirli erişim kısıtlamalarına tabi olduğunu; veya
etik, hukuki, gizlilik ya da veri koruma nedenleriyle paylaşılamadığını
açıklayan bir Veri Erişilebilirliği Beyanı sunabilir.
Editörler, bir çalışmanın güvenilirliğini veya bütünlüğünü değerlendirmek amacıyla gerektiğinde temel veri veya destekleyici belgeleri talep edebilir.
8. İntihal, Mükerrer Yayın ve Atıf Uygulamaları
Dergiye gönderilen tüm çalışmalar hakem değerlendirmesinden önce intihal ve metin benzerliği açısından kontrol edilir. Dergi bu amaçla iThenticate ve/veya Turnitin gibi benzerlik tespit yazılımlarından yararlanabilir.
Benzerlik raporları yalnızca sayısal oranlara göre değil; alıntılar, kaynakça, yöntemsel ifadeler, meşru metin tekrarları ve çalışmanın genel akademik bütünlüğü dikkate alınarak editoryal olarak değerlendirilir.
İntihal, öz intihal, uygunsuz metin tekrar kullanımı, mükerrer veya örtüşen yayın, kaynak gösterilmeyen alıntılar ve atıf manipülasyonu etik dışı kabul edilir.
Yazarların ilgisiz kaynakları yalnızca atıf sayısını artırmak amacıyla kullanmaları; editör veya hakemlerin yazarlardan bilimsel gerekçe olmaksızın belirli çalışmalara atıf yapmalarını istemeleri kabul edilmez.
9. Araştırma ve Yayın Etiği İhlali İddialarının Değerlendirilmesi
Novus Orbis, gönderim öncesinde, değerlendirme sırasında veya yayımlanma sonrasında kendisine ulaşan güvenilir araştırma ve yayın etiği ihlali iddialarını ciddiyetle ele alır.
İddialar; intihal, veri uydurma veya tahrifatı, görsel veya veri manipülasyonu, mükerrer yayın, uygunsuz yazarlık, açıklanmamış çıkar çatışması, atıf manipülasyonu veya bilimsel kayıtların güvenilirliğini etkileyen diğer davranışları kapsayabilir.
Bir iddia ortaya çıktığında dergi:
iddianın kapsamını ve mevcut kanıtları ön değerlendirmeye tabi tutabilir;
ilgili yazar veya diğer taraflardan açıklama ve destekleyici belge isteyebilir;
gerekli olduğunda ham veri, etik kurul belgeleri veya diğer araştırma kayıtlarını talep edebilir;
bağımsız uzmanlardan görüş alabilir;
gerekli durumlarda ilgili kurum veya kuruluşlarla iletişim kurabilir; ve
elde edilen bulgular doğrultusunda uygun editoryal işlemi uygulayabilir.
İddialar mümkün olduğu ölçüde gizli, adil ve tarafsız biçimde değerlendirilir ve ilgili taraflara uygun durumlarda yanıt verme fırsatı tanınır.
Dergi, güvenilir bir etik ihlal iddiasını yalnızca makaleyi reddederek kapatmak yerine bilimsel yayın kaydının bütünlüğünü korumak için gerekli ek işlemleri gerçekleştirebilir.
10. Düzeltme, Geri Çekme ve Endişe Bildirimi
Dergi, yayımlanmış bilimsel kaydın doğruluğunu ve güvenilirliğini korumayı amaçlar.
Yayımlanmış bir makalede temel sonuçları geçersiz kılmayan önemli bir hata tespit edilirse düzeltme yayımlanabilir.
Bulguların ciddi hata, veri uydurma veya tahrifatı, intihal, etik dışı araştırma, mükerrer yayın veya diğer ciddi etik ihlaller nedeniyle güvenilir olmadığına ilişkin yeterli kanıt bulunması durumunda makale geri çekilebilir.
Ciddi şüphelerin bulunduğu ancak incelemenin henüz sonuçlanmadığı veya kesin sonuca ulaşılamadığı durumlarda endişe bildirimi yayımlanabilir.
Düzeltme, geri çekme ve endişe bildirimleri açıkça tanımlanır ve teknik olarak mümkün olduğu ölçüde özgün makale ile karşılıklı olarak bağlantılandırılır. Bilimsel yayın kaydı sessiz biçimde değiştirilmez veya ortadan kaldırılmaz.
11. Yayın Sonrası Tartışma
Dergi, yayımlanan çalışmalar hakkında sorumlu bilimsel tartışmayı destekler.
Okuyucular, araştırmacılar ve yazarlar; yayımlanan bir çalışmaya ilişkin önemli hataları, yöntemsel sorunları, etik kaygıları veya çalışmanın güvenilirliğini etkileyebilecek diğer hususları editörlüğe bildirebilir.
Editörler gerekli gördüklerinde yazarların açıklamasını isteyebilir, bağımsız uzman görüşüne başvurabilir veya ilgili kurumlarla iletişime geçebilir.
Yayın sonrası değerlendirmeler bilimsel kayıtta değişiklik gerektiren bir durum ortaya çıkarırsa dergi uygun şekilde yanıt, düzeltme, endişe bildirimi veya geri çekme yayımlayabilir.
12. Şikâyet ve İtirazlar
Yazarlar ve diğer ilgili taraflar editoryal süreçler, etik konular veya editoryal kararlarla ilgili şikâyetlerini dergi editörlüğüne iletebilir.
Editoryal karara yönelik bir itiraz, kararın yeniden değerlendirilmesini gerektiren somut bilimsel veya usule ilişkin gerekçeler içermelidir. Yalnızca editoryal karara katılmamak tek başına yeniden değerlendirme için yeterli değildir.
Şikâyet ve itirazlar adil, gizli ve tarafsız biçimde değerlendirilir. Mümkün olduğu durumlarda, itiraz konusu kararda doğrudan görev almamış bir editör veya uygun bir akademik yetkili değerlendirmeye dâhil edilir.
İtiraz süreci, makalenin kabul edileceği anlamına gelmez.
13. Gizlilik
Gönderilen makaleler, hakem raporları, editoryal yazışmalar ve değerlendirme sürecinde elde edilen diğer yayımlanmamış materyaller gizlidir.
Editörler ve hakemler bu bilgileri yalnızca editoryal değerlendirme amacıyla kullanabilir; izinsiz olarak açıklayamaz, çoğaltamaz, dağıtamaz veya kişisel ya da akademik çıkar amacıyla kullanamazlar.
Gizlilik yükümlülüğü, değerlendirme sürecinin tamamlanmasından sonra da devam eder.
14. Yapay Zekâ ve Otomatik Araçların Kullanımı
Yazarlar
Yazarlar, makalenin hazırlanmasında üretken yapay zekâ veya yapay zekâ destekli araçların içeriğe anlamlı katkı sağlayacak şekilde kullanılması hâlinde bu kullanımı şeffaf biçimde açıklamalıdır. Basit dil düzeltme, yazım denetimi veya biçimlendirme işlemleri için kullanılan araçlar bu kapsamın dışında değerlendirilebilir.
Yapay zekâ ve otomatik sistemler yazar veya ortak yazar olarak gösterilemez.
Yazarlar, yapay zekâ veya otomatik araçlar tarafından oluşturulan ya da değiştirilen içerikler dâhil olmak üzere çalışmalarındaki tüm ifadelerin, verilerin, kaynakların ve atıfların doğruluğunu doğrulamakla yükümlüdür. Yapay zekâ çıktıları doğrulanmadan bilimsel kanıt veya kaynak olarak kullanılamaz.
Üretken yapay zekâ araçları bilimsel kaynak yerine gösterilemez.
Hakemler ve Editörler
Hakemler ve editörler, yayımlanmamış makaleleri, hakem raporlarını, yazar yazışmalarını veya diğer gizli editoryal materyalleri gizlilik, veri koruma ve fikrî mülkiyet güvenceleri sağlanmayan kamuya açık üretken yapay zekâ sistemlerine yükleyemez.
Hakemler ve editörler, bilimsel değerlendirme ve editoryal karar verme sorumluluğunu üretken yapay zekâ sistemlerine devredemez ve bu sistemleri hakem raporu veya editoryal değerlendirme üretmek amacıyla kullanamaz.
Derginin benzerlik kontrolü veya diğer araştırma bütünlüğü kontrollerinde otomatik araçlardan yararlanması durumunda nihai değerlendirme ve karar insan editörler tarafından yapılır.
15. Fikrî Mülkiyet, Telif Hakkı ve Lisanslama
Yazarlar, yayımlanan çalışmalarının telif hakkını ellerinde tutarlar.
Telif hakkı, yayınlama hakkı ve açık erişim lisansına ilişkin ayrıntılar derginin Telif Hakkı ve Lisans Politikası ile Yazar Beyanı ve Yayın Sözleşmesi'nde açıklanmaktadır.
Derginin açık erişim lisansı, yazarların hakları ve üçüncü tarafların yeniden kullanım koşulları tüm yazarlar ve okuyucular için açık ve erişilebilir olmalıdır.
16. Politikanın Uygulanması
Bu politika, Novus Orbis: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Dergisi'nin araştırma ve yayın etiğine ilişkin temel çerçevesini oluşturur.
Politikada açıkça düzenlenmeyen veya özel değerlendirme gerektiren etik durumlarda editörler, olayın niteliğine uygun uluslararası yayın etiği ilkelerini ve özellikle COPE tarafından yayımlanan ilgili rehber ve akış şemalarını dikkate alabilir.
Dergi, bilimsel yayın kaydının güvenilirliğini korumak amacıyla etik politikalarını ve editoryal uygulamalarını gerektiğinde gözden geçirir ve günceller.