Yeşil Gümrük Girişimi Kapsamında Sınır Kapılarında Çevresel Sürdürülebilirliğin Geliştirilmesine Yönelik Politika Önerileri: Bulanık ÇKKV Tabanlı Bir Yaklaşım
Öz
Uluslararası ticaretin düzenlenmesinde ve ulusal güvenliğin sağlanmasında büyük bir öneme sahip gümrüklerde çevre dostu malların ticaretinin kolaylaştırılması ve çevreye zararlı malların yasadışı ticaretinin önlenmesi amacıyla yeşil gümrük girişimi başlatılmıştır. Bu araştırmada, yeşil gümrük girişimi kapsamında Türkiye’deki sınır kapılarında çevresel sürdürülebilirliğin geliştirilmesine yönelik politikaların belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu çerçevede, teknolojik altyapı, bölgesel iş birliği, vergi indirimi, yenilenebilir enerji kullanımı, iç çevre yönetim sisteminin kurulması ve personel eğitimi olmak üzere toplamda altı kriter belirlenmiştir. Belirlenen bu kriterlere ilişkin ikili karşılaştırma matrisleri oluşturulmuş ve alanında uzman dokuz katılımcıdan elektronik ortamda veriler toplanmıştır. Toplanan veriler, Aralık Değerli Pisagor Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, %43,58’lik ağırlık ile teknolojik altyapının en önemli kriter olarak ilk sırada yer aldığını göstermiştir. Bu kriteri %17,56’lık ağırlık ile bölgesel iş birliği takip etmiştir. Son sırada ise %5,94’lük ağırlık ile personel eğitimi kriteri yer almıştır. Araştırma kapsamındaki tüm kriterlerin belirli bir önem derecesine sahip olması, sınır kapılarında çevresel sürdürülebilirliği destekleyecek söz konusu politikaların geliştirilmesinin önemini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Yeşil Gümrük, Sürdürülebilirlik, Uluslararası Ticaret, Bulanık Karar Verme
Kaynakça
- Akargöl, İ., Karadağ, İ., & Gürcan, Ö. F. (2024). Selecting the optimal e-learning platform for universities: A pythagorean fuzzy AHP/TOPSIS evaluation. The European Journal of Research and Development, 4(2), 19-34. https://doi.org/10.56038/ejrnd.v4i2.425
- Alam, M. F. B., Bari, A. M., Tushar, S. R., & Kabir, K. A. (2025). An interval-valued Pythagorean fuzzy approach to mitigate traffic congestion in densely populated cities with implications for sustainability. Decision Analytics Journal, 15, 100558. https://doi.org/10.1016/j.dajour.2025.100558
- Atanassov, K. (1986). Intuitionistic fuzzy sets. Fuzzy Sets and Systems, 20(1), 87-96.https://doi.org/10.1016/S0165-0114(86)80034-3
- Ayyıldız, E., & Taşkın Gümüş, A. (2021). Interval-valued Pythagorean fuzzy AHP method-based supply chain performance evaluation by a new extension of SCOR model: SCOR 4.0. Complex & Intelligent Systems, 7(1), 559-576. https://doi.org/10.1007/s40747-020-00221-9
- Ayyıldız, E., Yıldız, A., Taşkın, A., & Özkan, C. (2023). An interval valued Pythagorean fuzzy AHP integrated quality function deployment methodology for hazelnut production in Turkey. Expert systems with applications, 231, 120708. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2023.120708
- Baghirov, S. (2025). Green Customs: Alignment With Environmental Objectives In The Eco Region. NeoEcon Review Journal, 1(1). https://doi.org/10.71447/fjsmbk62
- Basel Convention, 2024. History of the negotiations of the Basel Convention. Retrieved from: https://www.basel.int/TheConvention/Overview/History/Overview/tabid/3405/Default.aspx
- Bhat, S., Singh, A., & Qudaimi, A. (2021). A new Pythagorean fuzzy analytic hierarchy process based on interval-valued Pythagorean fuzzy numbers. Fuzzy Optimization and Modeling Journal (FOMJ), 2(4), 38-51. doi: 10.30495/fomj.2021.1940078.1037
- Boz, E., Çalık, A., & Canıtez, M. (2022). Akıllı ve Sürdürülebilir Depo Yönetimi. G. Akandere & F. Cura (Ed.). Uluslararası Tıcaret ve Lojıstık 4.0: Güncel Trend ve Uygulamalar (1.Baskı) içinde, (151-167). İstanbul: Eğitim Yayınevi.
- CITES, 2025. What is CITES? Retrieved from: https://cites.org/eng/disc/what.php Convention on Biological Diversity, 2025. Cartagena Protocol. Retrieved from: https://www.cbd.int/
