Öz
Bu makale, Benedictus de Spinoza’nın Etika adlı eserindeki felsefi kavramların, modern iktisadi davranış teorilerini anlamak ve eleştirmek için sunduğu zengin çerçeveyi incelemektedir. Çalışma, Spinoza’nın temel kavramları olan conatus (varlıkta sebat etme çabası), aktif ve pasif duygular ile özgün özgürlük anlayışını merkeze almaktadır. Conatus, bireyin yalnızca hayatta kalma değil, aynı zamanda etki gücünü artırma yönündeki dinamik ve zorunlu çabası olarak tanımlanabilir. Bu ilke, ana akım iktisadın statik fayda maksimizasyonu varsayımına karşı, motivasyonun etik ve varoluşsal boyutlarını öne çıkarır. Makalenin özgün katkılarından bir tanesi, Spinoza’nın aktif ve pasif duygular ayrımının iktisadi karar alma süreçleri üzerindeki etkilerini analiz etmesidir. Pasif duygular (korku, haset vb.) dışsal nedenlere bağlı olup bireyin rasyonel kapasitesini azaltırken, aktif duygular aklın rehberliğinde ortaya çıkar ve bireyin gücünü artırır. Öte yandan Spinoza’ya göre bir duygu, yaşama gücündeki bir artıştır ve başka da bir şey değildir. Birey, yaşama gücünü artırmak için aktif duygular hissetmelidir. Bu perspektif, neoklasik iktisadın duyguları dışlayan yaklaşımına karşıt bir duruş sergiler. Sonuç olarak çalışma, Spinoza’cı homo conatus modeli ile neoklasik homo ekonomikus modeli arasında köklü bir karşıtlık olduğunu savunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
İktisat Teorisi İktisat Felsefesi Homo Conatus Heterodoks İktisat
Kaynakça
- Akerlof, G. A., & Shiller, R. J. (2009). Animal spirits: How human psychology drives the economy, and why it matters for global capitalism. Princeton University Press, New Jersey: USA.
- Aksünger, A., & Albayrak, M. (2021). Spinoza felsefesinde “conatus” kavramı. Tabula Rasa: Felsefe & Teoloji, 36, 21–26.
- Balibar, É. (1998). Spinoza and politics. Verso, London: United Kingdom.
- Baraitser, L. (2017). Enduring time. Bloomsbury Publishing, London: United Kingdom.
- Baudrillard, J. (2017). Tüketim toplumu: Söylenceleri ve yapıları (H. Deliceçaylı & F. Keskin, Çev.). Ayrıntı Yayınları, İstanbul: Türkiye. (Orijinal çalışma basım yılı 1970).
- Berlin, I. (1969). Two concepts of liberty. Oxford University Press, Oxford: United Kingdom.
- Bullock, T. M. (2007). Spinoza's radical Cartesian mind. Bloomsbury Publishing, London: United Kingdom.
- Damasio, A. (2003). Looking for Spinoza: Joy, sorrow, and the feeling brain. Harcourt, California: USA.
- De Dijn, H. (1996). Spinoza: The way to wisdom. Purdue University Press, Indiana: USA.
- Deleuze, G. (1988). Spinoza: Practical philosophy. City Lights Books, San Fransisco: USA.
- Della Rocca, M. (2008). Spinoza. Routledge, Oxfordshire: United Kingdom.
- Douglas, A. (2018a). Spinoza and economics: Conatus and the spirit of capitalism. Routledge, Oxfordshire: United Kingdom.
- Douglas, A. (2018b). Spinoza, money and desire. European Journal of Philosophy, 26(4), 1317–1330.
- Elster, J. (1999). Alchemies of the mind: Rationality and the emotions. Cambridge University Press, Cambridge: United Kingdom.
- Garrett, D. (Ed.). (1996). The Cambridge companion to Spinoza. Cambridge University Press, Cambridge: United Kingdom.
- Girard, R. (2011). Things hidden since the foundation of the world. Stanford University Press, California: USA. (Orijinal çalışma basım yılı 1978).
- Hands, D. W. (2012). The positive-normative dichotomy and economics. Journal of Economic Methodology, 19(2), 135–157.
- Hayek, F. A. (2007). The road to serfdom. University of Chicago Press, Chicago: USA. (Orijinal eser yayımlandı: 1944).
- Illouz, E. (2009). Cold intimacies: The making of emotional capitalism. Polity Press, Cambridge: United Kingdom.
- Kahneman, D., & Tversky, A. (1979). Prospect theory: An analysis of decision under risk. Econometrica, 47(2), 263–291.
- LeBuffe, M. (2015, January 27). Spinoza's psychological theory. In E. N. Zalta (Ed.), The Stanford encyclopedia of philosophy (Fall 2020 Edition). Stanford University, California: USA.
- Lloyd, G. (1996). Spinoza and the ethics. Routledge, Oxfordshire: United Kingdom.
- Marshall, A. (2013). Principles of economics. Palgrave Macmillan, London:United Kingdom. (Orijinal çalışma basım yılı 1890).
- Mill, J. S. (2004). On the definition of political economy and on the method of investigation proper to it. In D. Hausman (Ed.), The philosophy of economics: An anthology. Cambridge University Press, Cambridge: United Kingdom. (Orijinal çalışma basım yılı 1836).
- Nadler, S. (2006). Spinoza's ethics: An introduction. Cambridge University Press, Cambridge: United Kingdom.
- Negri, A. (1991). The savage anomaly: The power of Spinoza’s metaphysics and politics. University of Minnesota Press, Minesota: USA.
- Nussbaum, M. C. (2001). Upheavals of thought: The intelligence of emotions. Cambridge University Press, Cambridge: United Kindgom.
- Persky, J. (1995). Retrospectives: The ethology of homo economicus. Journal of Economic Perspectives, 9(2), 221–231.
- Schabas, M. (2005). The natural origins of economics. University of Chicago Press, Cambridge: United Kindgom.
- Sen, A. (1999). Development as freedom. Knopf, New York: USA.
- Sharp, H. (2011). Spinoza and the politics of renaturalization. University of Chicago Press, Chicago: USA.
- Simon, H. A. (1955). A behavioral model of rational choice. Quarterly Journal of Economics, 69(1), 99–118.
- Spinoza, B. (2011). Etika (H. Z. Ülken, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları, Ankara: Türkiye. (Orijinal çalışma basım yılı 1677).
Öz
This article explores the rich framework offered by Benedictus de Spinoza’s Ethics for understanding and critiquing modern theories of economic behavior. The study focuses on Spinoza’s central concepts: conatus (the striving to persevere in existence), the distinction between active and passive affects, and his unique conception of freedom. Conatus can be defined as the individual’s dynamic and necessary effort not only to survive but also to enhance their power of acting. This principle highlights the ethical and existential dimensions of motivation, standing in contrast to mainstream economics’ assumption of static utility maximization. One of the article’s original contributions is its analysis of the effects of Spinoza’s distinction between active and passive affects on economic decision-making processes. Passive affects (such as fear, envy, etc.) depend on external causes and diminish an individual’s rational capacity, whereas active affects arise under the guidance of reason and enhance one’s power. On the other hand, according to Spinoza, an emotion is an increase in the power of life and nothing else. The individual must feel active emotions in order to increase their power of life. This perspective challenges the neoclassical exclusion of emotions from economic analysis. In conclusion, the study argues that there is a fundamental opposition between the Spinozist model of homo conatus and the neoclassical model of homo economicus.
Anahtar Kelimeler
Economic Theory Philosophy of Economics Homo Conatus Heterodox Economics
Kaynakça
- Akerlof, G. A., & Shiller, R. J. (2009). Animal spirits: How human psychology drives the economy, and why it matters for global capitalism. Princeton University Press, New Jersey: USA.
- Aksünger, A., & Albayrak, M. (2021). Spinoza felsefesinde “conatus” kavramı. Tabula Rasa: Felsefe & Teoloji, 36, 21–26.
- Balibar, É. (1998). Spinoza and politics. Verso, London: United Kingdom.
- Baraitser, L. (2017). Enduring time. Bloomsbury Publishing, London: United Kingdom.
- Baudrillard, J. (2017). Tüketim toplumu: Söylenceleri ve yapıları (H. Deliceçaylı & F. Keskin, Çev.). Ayrıntı Yayınları, İstanbul: Türkiye. (Orijinal çalışma basım yılı 1970).
- Berlin, I. (1969). Two concepts of liberty. Oxford University Press, Oxford: United Kingdom.
- Bullock, T. M. (2007). Spinoza's radical Cartesian mind. Bloomsbury Publishing, London: United Kingdom.
- Damasio, A. (2003). Looking for Spinoza: Joy, sorrow, and the feeling brain. Harcourt, California: USA.
- De Dijn, H. (1996). Spinoza: The way to wisdom. Purdue University Press, Indiana: USA.
- Deleuze, G. (1988). Spinoza: Practical philosophy. City Lights Books, San Fransisco: USA.
- Della Rocca, M. (2008). Spinoza. Routledge, Oxfordshire: United Kingdom.
- Douglas, A. (2018a). Spinoza and economics: Conatus and the spirit of capitalism. Routledge, Oxfordshire: United Kingdom.
- Douglas, A. (2018b). Spinoza, money and desire. European Journal of Philosophy, 26(4), 1317–1330.
- Elster, J. (1999). Alchemies of the mind: Rationality and the emotions. Cambridge University Press, Cambridge: United Kingdom.
- Garrett, D. (Ed.). (1996). The Cambridge companion to Spinoza. Cambridge University Press, Cambridge: United Kingdom.
- Girard, R. (2011). Things hidden since the foundation of the world. Stanford University Press, California: USA. (Orijinal çalışma basım yılı 1978).
- Hands, D. W. (2012). The positive-normative dichotomy and economics. Journal of Economic Methodology, 19(2), 135–157.
- Hayek, F. A. (2007). The road to serfdom. University of Chicago Press, Chicago: USA. (Orijinal eser yayımlandı: 1944).
- Illouz, E. (2009). Cold intimacies: The making of emotional capitalism. Polity Press, Cambridge: United Kingdom.
- Kahneman, D., & Tversky, A. (1979). Prospect theory: An analysis of decision under risk. Econometrica, 47(2), 263–291.
- LeBuffe, M. (2015, January 27). Spinoza's psychological theory. In E. N. Zalta (Ed.), The Stanford encyclopedia of philosophy (Fall 2020 Edition). Stanford University, California: USA.
- Lloyd, G. (1996). Spinoza and the ethics. Routledge, Oxfordshire: United Kingdom.
- Marshall, A. (2013). Principles of economics. Palgrave Macmillan, London:United Kingdom. (Orijinal çalışma basım yılı 1890).
- Mill, J. S. (2004). On the definition of political economy and on the method of investigation proper to it. In D. Hausman (Ed.), The philosophy of economics: An anthology. Cambridge University Press, Cambridge: United Kingdom. (Orijinal çalışma basım yılı 1836).
- Nadler, S. (2006). Spinoza's ethics: An introduction. Cambridge University Press, Cambridge: United Kingdom.
- Negri, A. (1991). The savage anomaly: The power of Spinoza’s metaphysics and politics. University of Minnesota Press, Minesota: USA.
- Nussbaum, M. C. (2001). Upheavals of thought: The intelligence of emotions. Cambridge University Press, Cambridge: United Kindgom.
- Persky, J. (1995). Retrospectives: The ethology of homo economicus. Journal of Economic Perspectives, 9(2), 221–231.
- Schabas, M. (2005). The natural origins of economics. University of Chicago Press, Cambridge: United Kindgom.
- Sen, A. (1999). Development as freedom. Knopf, New York: USA.
- Sharp, H. (2011). Spinoza and the politics of renaturalization. University of Chicago Press, Chicago: USA.
- Simon, H. A. (1955). A behavioral model of rational choice. Quarterly Journal of Economics, 69(1), 99–118.
- Spinoza, B. (2011). Etika (H. Z. Ülken, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları, Ankara: Türkiye. (Orijinal çalışma basım yılı 1677).
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Heterodoks İktisat |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 7 Ekim 2025 |
| Kabul Tarihi | 31 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 24 Şubat 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1796733 |
| IZ | https://izlik.org/JA65YR39MM |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 19 |
Amaç ve Kapsam
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) 2008 yılında yayın hayatına başlamış, sosyal bilimler alanında özgün araştırma makaleleri yayınlayan bir dergidir. Uluslararası bilimsel hakemli olan dergimiz süreli yayın formatında bilimsel çalışmaları yayınlamaktadır. Yayınlanmak üzere gönderilen eserlerin başka bir yerde yayınlanmamış veya yayınlanmak üzere gönderilmemiş olması gerekmektedir.
Derginin yayın dili Türkçe ve İngilizcedir. Dergide yayınlanacak eserlerin her türlü sorumluluğu yazar veya yazarlara aittir. Dergimize gönderilecek eserlerin DergiPark sistemi (https://dergipark.org.tr/ohuiibf) üzerinden gönderilmesi gerekmektedir.
Yazım Kuralları
Gönderilen Makalelerde aşağıdaki yazım kuralları aranır.
Yazım kuralları için lütfen tıklayınız. Örnek gönderi dosyasına göre çalışmanızı hazırlayabilirsiniz. Örnek dosya için lütfen tıklayınız...
Öncelikle Microsoft Office Word formatında yazılmalı ve kaydedilmelidir. Aksi takdirde makaleler kabul edilmeyecektir.
1. Yayınlanmak üzere dergiye gönderilen yazılar daha önce yayınlanmamış ya da yayınlanmak üzere başka bir yere gönderilmemiş olmalıdır. Bunun için bir copyright dilekçesi yazıp ana metinden ayrı olarak imzalanmış olarak yüklemeniz istenmektedir.
2. Dergimizde Türkçe ve İngilizce dillerinden herhangi biri ile yazılmış yazılar yayınlanmaktadır.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Yayın Etiği
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir. Bu doğrultuda uygulanan süreçler, yazarların ve yazarları destekleyen kurumların çalışmalarının kalitesine doğrudan yansımaktadır. Hakemli çalışmalar bilimsel yöntemi somutlaştıran ve destekleyen çalışmalardır. Bu noktada sürecin bütün paydaşlarının (yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar, yayıncı, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını beklenmektedir. Etik denetimi ve etik dışı girişimlerin önlenmesi için iThenticate ya da Turnitin kullanılabilir.
Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Yazarların Etik Sorumlulukları
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne çalışma gönderen yazar(lar)ın aşağıdaki etik sorumluluklara uyması beklenmektedir:
- Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması beklenmektedir. Yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir.
- Çalışmanın oluşturulmasında içeriğe entelektüel açıdan katkı sağlamayan kişiler, yazar olarak belirtilmemelidir.
- Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır.
- Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir; böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri yayın kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
- Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduklarını veya deney yapılan deneklerin rızasının alındığını gösteren belgeye sahip olmalıdır.
-Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
- Yazar(lar) aynı yıl içerisinde sadece bir çalışmada yazar olarak yer alabilirler, aynı yazarın kabul almış diğer çalışmaları bir sonraki yıl (cilt) için yayın sürecine dahil edilir. Yazarlar, aynı yıl içerisinde ikinci çalışmaları için, kabul edilseler dahi yayımlanma talebinde bulunamazlar.
- Yazar(lar) çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir. Başka bir dergide yayınlanmış çalışma Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilemez.
- Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkartma gibi) teklif edilemez.
Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors" rehberleri temelinde aşağıdaki etik görev ve sorumluluklara sahip olmalıdır:
Genel görev ve sorumluluklar
Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yayınlanan her yayından sorumludur. Bu sorumluluk bağlamında editörler, aşağıdaki rol ve yükümlülükleri taşımaktadır:
Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarfetme,
Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama,
Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçleri yürütme,
Düşünce özgürlüğünü destekleme,
Akademik açıdan bütünlüğü sağlanma,
Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.
Okuyucu ile ilişkiler
Editörler tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir. Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel literatüre katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir. Ayrıca editörler okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.
Yazarlar ile ilişkiler
Editörlerin yazarlara karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Editörler, çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine dayanarak olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
Editörler, yayın kapsamına uygun olan çalışmaları ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
"Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" mutlaka yayınlanmalı ve editörler tanımlanan süreçlerde yaşanabilecek sapmaların önüne geçmelidir.
Editörler, yazarlar tarafından kendilerinden beklenecek her konuyu ayrıntılı olarak içeren bir "Yazar Rehberi" yayınlamalıdır. Bu rehberler belirli zaman aralıklarında güncellenmelidir.
Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır.
Hakemler ile ilişkiler
Editörlerin hakemlere karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
Körleme hakemlik bağlamında hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmalıdır.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidir.
Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir.
Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikalar belirlemelidir.
Hakem havuzunun dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
Hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması için adımlar atmalıdır.
Yayın kurulu ile ilişkiler
Editörler, tüm yayın kurulu üyelerinin süreçleri yayın politikaları ve yönergelere uygun ilerletmesini sağlamalıdır. Yayın kurulu üyelerini yayın politikaları hakkında bilgilendirmeli ve gelişmelerden haberdar etmelidir. Yeni yayın kurulu üyelerini yayın politikaları konusunda eğitmeli, ihtiyaç duydukları bilgileri sağlamalıdır.
Ayrıca editörler;
Yayın kurulu üyelerinin çalışmaları tarafsız ve bağımsız olarak değerlendirmelerini sağlamalıdır.
Yeni yayın kurulu üyelerini, katkı sağlayabilir ve uygun nitelikte belirlemelidir.
Yayın kurulu üyelerinin uzmanlık alanına uygun çalışmaları değerlendirme için göndermelidir.
Yayın kurulu ile düzenli olarak etkileşim içerisinde olmalıdır.
Yayın kurulu ile belirli aralıklarla yayın politikalarının ve derginin gelişimi için toplantılar düzenlemelidir.
Dergi sahibi ve yayıncı ile ilişkiler
Editörler ve yayıncı arasındaki ilişki editöryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır.
Editöryal ve kör hakemlik süreçleri
Editörler; dergi yayın politikalarında yer alan "Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editörler her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.
Kalite güvencesi
Editörler; dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.
Kişisel verilerin korunması
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddetmekle görevlidir. Ayrıca editörler; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumaktan sorumludur.
Etik kurul, insan ve hayvan hakları
Editörler; değerlendirilen çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan deneklere ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalara ilişkin izinlerin olmadığı durumlarda çalışmayı reddetmekle sorumludur.
Olası suistimal ve görevi kötüye kullanmaya karşı önlem
Editörler; olası suistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür. Bu duruma yönelik şikayetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra, konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.
Akademik yayın bütünlüğünü sağlamak
Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır.
Fikri mülkiyet haklarının korunması
Editörler; yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür. Ayrıca editörler yayınlanan tüm makalelerdeki içeriklerin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi adına gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.
Yapıcılık ve tartışmaya açıklık
Editörler;
Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir.
Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır.
Olumsuz sonuçlar içeren çalışmaları göz ardı etmemeli ya da dışlamamalıdır.
Şikayetler
Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.
Politik ve Ticari kaygılar
Dergi sahibi, yayıncı ve diğer hiçbir politik ve ticari unsur, editörlerin bağımsız karar almalarını etkilemez.
Çıkar çatışmaları
Editörler; yazar(lar), hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder.
Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Tüm çalışmaların "Körleme Hakemlik" ile değerlendirilmesi yayın kalitesini doğrudan etkilemektedir. Bu süreç yayının nesnel ve bağımsız değerlendirilmesi ile güven sağlar. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) değerlendirme süreci çift taraflı kör hakemlik ilkesiyle yürütülür. Hakemler yazarlar ile doğrudan iletişime geçemez, değerlendirme ve yorumlar dergi yönetim sistemi aracılığıyla iletilir. Bu süreçte değerlendirme formları ve tam metinler üzerindeki hakem yorumları editör aracılığıyla yazar(lar)a iletilir. Bu bağlamda Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) için çalışma değerlendiren hakemlerin aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olması beklenmektedir:
-Sadece uzmanlık alanı ile ilgili çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmelidir.
-Tarafsızlık ve gizlilik içerisinde değerlendirme yapmalıdır.
-Değerlendirme sürecinde çıkar çatışması ile karşı karşıya olduğunu düşünürse, çalışmayı incelemeyi reddederek, dergi editörünü bilgilendirmelidir.
-Gizlilik ilkesi gereği inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir. İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir.
-Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır. Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
-Değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır.
-Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.
Yayıncının Etik Sorumlukları
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayıncısı olan Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, kâr amacı gütmeyen bir devlet üniversitesidir. Bu bağlamda Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) ile ilgili aşağıdaki etik sorumlulukların bilinciyle hareket etmektedir:
Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilen çalışmaların tüm süreçlerinden sorumludur. Bu çerçevede ekonomik ya da politik kazançlar göz önüne alınmaksızın karar verici kişiler editörlerdir.
Bağımsız editör kararı oluşturulmasını taahhüt eder.
Editörlere ilişkin her türlü bilimsel suistimal, atıf çeteciliği ve intihalle ilgili önlemleri alma sorumluluğuna sahiptir.
Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşırsanız
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yukarıda bahsedilen etik sorumluluklar ve dışında etik olmayan bir davranış veya içerikle karşılaşırsanız lütfen ohuiibfdergisi@gmail.com adresine e-posta yoluyla bildiriniz.
Ücret Politikası
Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUIIBFD), makale sunumlarını memnuniyetle karşılamakta ve bir yayın ücreti talep etmemektedir.
Dizinler
Atıf Dizinleri
Dergi Kurulları
Baş Editör
Editör
Sekreterya
