Araştırma Makalesi

N-11 ÜLKELERİNDE EKOLOJİK AYAK İZİ VE BİLEŞENLERİNDE ŞOKLARIN KALICILIĞININ İNCELENMESİ

Sayı: 73 2 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

N-11 ÜLKELERİNDE EKOLOJİK AYAK İZİ VE BİLEŞENLERİNDE ŞOKLARIN KALICILIĞININ İNCELENMESİ

Öz

Bu çalışmada, N-11 ülkelerinde ekolojik ayak izi ve alt bileşenleri olan yerleşim alanları ayak izi, karbon ayak izi, tarım alanı ayak izi, balıkçılık alanları ayak izi, orman alanları ayak izi, otlak alan ayak izi serilerinin durağanlık yapıları 1971–2022 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak araştırılmıştır. Öncelikle Harvey ve Leybourne (2007) ile Harvey, Leybourne ve Xiao (2008) testleri ile serilerin doğrusal olup olmadıkları tespit edilmiştir. Doğrusal seriler için Schmidt ve Phillips (1992) geleneksel LM testi, doğrusal olmayan seriler için ise Kapetanios, Shin ve Snell (KSS) (2003) doğrusal olmayan birim kök testi kullanılarak şokların kalıcılığı araştırılmıştır. Schmidt ve Phillips (1992) LM birim kök testi sonuçlarına göre Endonezya için balıkçılık alanları ayak izi, Nijerya için otlak alan ayak izi, Filipinler ve Güney Kore için yerleşim alanları ayak izi, Türkiye için ise ekolojik ayak izi ve balıkçılık alanları ayak izi serilerinin durağan olduğu belirlenmiştir. KSS (2003) tarafından geliştirilen doğrusal olmayan birim kök testi sonuçlarına göre ise Pakistan, Filipinler ve Endonezya’da karbon ayak izi, Meksika’da ekolojik ayak izi ve yerleşim alanları ayak izi, karbon ayak izi, tarım alanı ayak izi serisi, Nijerya’da tarım alanı ayak izi, Güney Kore’de tarım alanı ayak izi ve otlak alan ayak izi, Vietnam’da ise ekolojik ayak izi ve balıkçılık alanları ayak izi, orman alanları ayak izi, otlak alan ayak izi serilerinin durağan bir süreç sergilediği saptanmıştır. Serilerin büyük kısmının birim köklü olması, çevresel bozulmaların kendiliğinden düzelmeyeceğini ve bu süreçlerin zaman içinde ortalamaya dönme eğiliminde olmayacağını işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alper, A. E., & Alper, F. Ö. (2021). Persistence of Policy Shocks to the Ecological Footprint of MINT Countries. Ege Akademik Bakış, 21(4), 427-440. https://doi.org/10.21121/eab.1015635
  2. Akçayır, Ö., & Akın, F. (2024). Sürdürülebilir Çevre Perspektifinde Türkiye’nin Ekolojik Açığı ve Yakınsama Analizi: Fourier KSS Birim Kök Testi. Politik Ekonomik Kuram, 8(4), 1188 - 1202. https://doi.org/10.30586/pek.1560723
  3. Arogundade, S., Hassan, A., Akpa, E., & Mduduzi, B. (2022). Closer together or farther apart: are there club convergence in ecological footprint? Environmental Science and Pollution Research, 30, 15293–15310. https://doi.org/10.1007/s11356-022-23203-5
  4. Bayraktar, Y., Koc, K., Toprak, M., Ozyılmaz, A., Olgun, M. F., Balsalobre-Lorente, D., & Soylu, O. B. (2023). Convergence of per capita ecological footprint among BRICS-T countries: evidence from Fourier unit root test. Environmental Science and Pollution Research, 63022–63035. https://doi.org/10.1007/s11356-023-26532-1
  5. Belloc, I., & Molina, J. A. (2023). The ecological footprint in Africa: identifying convergence clubs from 1970 to 2018. Applied Economics Letters, 19, 2808-2813. https://doi.org/10.1080/13504851.2022.2107984
  6. Bilgili, F., & Ulucak, R. (2018). Is there deterministic, stochastic, and/or club convergence in ecological footprint indicator among G20 countries? Environmental Science and Pollution Research, 25, 35404–35419. https://doi.org/10.1007/s11356-018-3457-1
  7. Çelik, O., Adali, Z., & Bari, B. (2022). Does ecological footprint in ECCAS and ECOWAS converge? Empirical evidence from a panel unit root test with sharp and smooth breaks. Environmental Science and Pollution Research, 30, 16253–16265. https://doi.org/10.1007/s11356-022-23178-3
  8. Danish, Hassan, S. T., Baloch, M. A., Mahmood, N., & Zhang, J. (2019). Linking economic growth and ecological footprint through human capital and biocapacity. Sustainable Cities and Society, 47, 101516. https://doi.org/10.1016/j.scs.2019.101516

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ekonometri Teorisi, Zaman Serileri Analizi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

2 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

1 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

31 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 73

Kaynak Göster

APA
İmre Bıyıklı, S. (2026). N-11 ÜLKELERİNDE EKOLOJİK AYAK İZİ VE BİLEŞENLERİNDE ŞOKLARIN KALICILIĞININ İNCELENMESİ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 73, 400-414. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756203
AMA
1.İmre Bıyıklı S. N-11 ÜLKELERİNDE EKOLOJİK AYAK İZİ VE BİLEŞENLERİNDE ŞOKLARIN KALICILIĞININ İNCELENMESİ. PAUSBED. 2026;(73):400-414. doi:10.30794/pausbed.1756203
Chicago
İmre Bıyıklı, Süreyya. 2026. “N-11 ÜLKELERİNDE EKOLOJİK AYAK İZİ VE BİLEŞENLERİNDE ŞOKLARIN KALICILIĞININ İNCELENMESİ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 73: 400-414. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756203.
EndNote
İmre Bıyıklı S (01 Mart 2026) N-11 ÜLKELERİNDE EKOLOJİK AYAK İZİ VE BİLEŞENLERİNDE ŞOKLARIN KALICILIĞININ İNCELENMESİ. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 73 400–414.
IEEE
[1]S. İmre Bıyıklı, “N-11 ÜLKELERİNDE EKOLOJİK AYAK İZİ VE BİLEŞENLERİNDE ŞOKLARIN KALICILIĞININ İNCELENMESİ”, PAUSBED, sy 73, ss. 400–414, Mar. 2026, doi: 10.30794/pausbed.1756203.
ISNAD
İmre Bıyıklı, Süreyya. “N-11 ÜLKELERİNDE EKOLOJİK AYAK İZİ VE BİLEŞENLERİNDE ŞOKLARIN KALICILIĞININ İNCELENMESİ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 73 (01 Mart 2026): 400-414. https://doi.org/10.30794/pausbed.1756203.
JAMA
1.İmre Bıyıklı S. N-11 ÜLKELERİNDE EKOLOJİK AYAK İZİ VE BİLEŞENLERİNDE ŞOKLARIN KALICILIĞININ İNCELENMESİ. PAUSBED. 2026;:400–414.
MLA
İmre Bıyıklı, Süreyya. “N-11 ÜLKELERİNDE EKOLOJİK AYAK İZİ VE BİLEŞENLERİNDE ŞOKLARIN KALICILIĞININ İNCELENMESİ”. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 73, Mart 2026, ss. 400-14, doi:10.30794/pausbed.1756203.
Vancouver
1.Süreyya İmre Bıyıklı. N-11 ÜLKELERİNDE EKOLOJİK AYAK İZİ VE BİLEŞENLERİNDE ŞOKLARIN KALICILIĞININ İNCELENMESİ. PAUSBED. 01 Mart 2026;(73):400-14. doi:10.30794/pausbed.1756203


by-nc-nd.eu.svg  Bu dergide yer alan çalışmalar Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.