Çeviri eleştirisi kapsamında Küçük Prens romanının Cemal Süreya&Tomris Uyar ve İpek Ortaer Montanari çevirilerinin karşılaştırmalı çözümlenmesi

Nurhayat Atan; Edanur Çoban

doi:10.29000/rumelide.1342162

Çeviri eleştirisi kapsamında Küçük Prens romanının Cemal Süreya&Tomris Uyar ve İpek Ortaer Montanari çevirilerinin karşılaştırmalı çözümlenmesi

Öz

Çeviri çözümlemesi, kaynak ve hedef metnin karşılaştırmalı olarak çözümlenmesi sürecinde kaynak ve hedef metin olduğu kadar, bu metinlerin ait olduğu dizgelerin de göz önüne alınmasını gerektirmektedir. Karşılaştırmalı çözümlemede amaç, hedef metnin hangi etkenlerden etkilenerek dilsel göstergelerce hedef dile çevrildiğini ve kaynak metinden neden ve ne ölçüde saptığını araştırmaktır. Bu bağlamda, bu çalışmada Antoine de Saint-Exupéry’nin “Le Petit Prince” adlı romanından Cemal Süreya & Tomris Uyar ve İpek Ortaer Montanari tarafından dilimize yapılan iki farklı çevirisi karşılaştırmalı olarak ele alınıp incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı, “Küçük Prens” başlıklı çeviri eserin farklı çevirmenler tarafından yapılmış olan çevirilerini, Gideon Toury’nin erek odaklı kuramı bağlamında inceleyerek ortaya bir çeviri eleştirisi çıkarmaktır. Bu amaçla, ilk olarak, yazarın yaşadığı dönem, kişiliği, edebi kişiliği, biçemi ve iletisi incelenmiştir. Ardından, eserin tarihi, türü, içeriği, dili, sözcük seçimi, yazılış amacı açıklanmıştır. Daha sonra, çeviri metinde çevirmenlerin başvurduğu yerlileştirme, yabancılaştırma, eksiltme, yorumlama, açımlama, vb. stratejiler incelenmiş ve karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Son olarak da çevirmenler eğitim düzeyleri, alan bilgileri, algılamaları, notları, kararları, uyarlama yapmaları ve yeniden yazmaları bakımından değerlendirilmiştir. Bu şekilde yazar, eser, çeviri metin ve çevirmen bütününden yola çıkarak çeviri eleştirisi açısından bir çeviri metin incelemesi yapılmıştır. Yapılan bu incelemenin sonuçları, çeviri farklılıklarını görebilmek, çevirmen kararlarını gözetebilmek, farklı çevirilerdeki anlam sapmalarını görebilmek açısından oldukça önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aycan, A. ve Günday, R. (2018). Orhan Pamuk’un Kar Adlı Romanında Yer Alan Kültürel Ögelerin Fransızcaya Aktarımının Çeviri Stratejileri Açısından İncelenmesi, I. Karaman Uluslararası Dil ve Edebiyat Kongresi
Baker, M. (2011). In Other Words: A Course Book on Translation. London: Routledge
Bengi, I. (1993). Çeviri Eleştirisi Bağlamında Eleştirel Bilincin Oluşması ve Eleştiri
Catford, J.C. (1965). A Linguistic Theory of Translation; an Essay in Applied Linguistics: London: O.U.P.
Delisle, J. (1982). Analyse du Discours Comme Méthode de Traduction. Initiation à la Traduction Française de Texte Pragmatiques Anglais, Théorie et Pratique (2ème édition). Ottawa: Ed. De l’Université d’Ottawa Dil Derneği (2005). Türkçe Sözlük (2 b.). Ankara: Dil Derneği.
Doğan, D. M. (1982). Büyük Türkçe Sözlük-Türkçe/Osmanlıca/Yabancı Dillerden Türkçeye Geçen ve En Çok Kullanılan Kelimeler (2 b.). Ankara: Birlik.
Göktürk, A. (2010). Çeviri: Dillerin Dili. İstanbul: YKY Yayınları.
Guidère, M. (2008). Introduction à la Traduction. Bruxelle: De Boeck

Holmes, J. (1970). The Nature of Translation, Approches to Translation Studies, Mouton, The Hague, Paris: Publishing House of the Slovak Akademy of Science
Hürriyet, Kelebek. (2015). Küçük Prens Büyük Aşk (akt. http://hurriyet.com.tr/kelebek/hayat/27882490.asp.)
Jakobson,R. (1959). On Linguistic Aspects of Translation. On Translation, R. Bower, ed. Cambridge: Harward University Press.
Lederer, M. (1994). La Traduction Aujourd’hui. Le Modèle Interprétatif, Paris: Hachette.
Nida, E. (1964). Towards a Science of Translating, E. J. Brill, Leiden
Odacıoğlu, M. C. ve Barut, E. (2018). Çeviri Usul, Strateji ve Yöntemleri Üzerine Bir Derleme. Tarih Okulu Dergisi (TOD). 11, Sayı XXXIV, 1363-1392, http://dx.doi.org/10.14225/Joh1184
Saraç,T. (2009). Büyük Fransızca-Türkçe Sözlük. Can Yayınları
Savory, T. (1961). Tercüme Sanatı. (H. Dereli, Çev.). Ankara: MEB Basımevi. (Orijinal çalışma basım tarihi 1961)
Tahir, G. Ş. (2011). Çevirinin ABC’si, İstanbul: Say Yayınları.
TDK. (2011). Türkçe Sözlük. Ankara: TDK.
Toury, G. (1995). Descriptive Translation Studies and Beyond, Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins.
Ünsal, G. (2017). Çeviri Eleştirisi Açısından Çeviri Metin İnceleme Çalışması. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (ASEAD).4. 243-253
Venuti, L. (2008). The Translator’s İnvisibility: A History of Translation. London and New York: Routledge.
Vinay, J. P. ve Darbelnet, J. (1995). Comparative Stylistics of French and English: A Methodology for Translation. Amsterdam: John Benjamins. Yalçın, P. (2015). Çeviri Stratejileri Kuram ve Uygulama. Ankara: Grafiker Yayınları
Yılmaz, T. (2012). Michel Ende’nin “Momo” Adlı Eserinin Türkçe Çevirisine Eleştiren Yaklaşım. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara
Yücel, T. (2012). Eleştiri Kuramları, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Zeytinkaya, D. (2016). Gideon Toury’nin Erek Odaklı Kuramı Işığında Bedrettin Tuncel’in İnsandan Kaçan Başlıklı Çevirisi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (4), 35-47.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çeviri ve Yorum Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Nurhayat Atan ^* Bu kişi benim
0000-0002-3430-8316
Türkiye

Edanur Çoban
0009-0003-8408-9355
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

21 Ağustos 2023

Gönderilme Tarihi

4 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

20 Ağustos 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 35

DOI

https://doi.org/10.29000/rumelide.1342162

IZ

https://izlik.org/JA27YH47UF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Atan, N., & Çoban, E. (2023). Çeviri eleştirisi kapsamında Küçük Prens romanının Cemal Süreya&Tomris Uyar ve İpek Ortaer Montanari çevirilerinin karşılaştırmalı çözümlenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 35, 1531-1544. https://doi.org/10.29000/rumelide.1342162

Cited By

“Küçük Prens” Adlı Hikayenin Türkçe Çevirilerinde Geçen Kültürel Unsurların Erek Odaklı Çeviri Kuramı Açısından İncelenmesi

International Journal of Languages' Education and Teaching

https://doi.org/10.71084/ijlet.1578818