Tüketicilerin Entomofaji (Yenilebilir Böcekler) Kavramına Yönelik Bakış Açılarının Değerlendirilmesi

Gökhan Şallı; Betül Çetin; Emrah Keskin

doi:10.24010/soid.1831469

TR EN

Tüketicilerin Entomofaji (Yenilebilir Böcekler) Kavramına Yönelik Bakış Açılarının Değerlendirilmesi

Öz

Bu araştırmada, Türkiye’de yaşayan bireylerin entomofajiye yönelik tutumları incelenmiş ve demografik ve bireysel değişkenlerin bu tutumlar üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bu çalışma nicel araştırma yöntemiyle 406 katılımcıdan elde edilen verilerle yürütülmüştür. Bulgular, entomofajinin Türkiye’de büyük ölçüde alışılmadık ve kültürel bariyerlerle çevrili bir beslenme biçimi olarak algılandığını göstermektedir. Cinsiyet ve yaş değişkenlerinde anlamlı farklılıklar belirlenmiş; ancak gelir düzeyinin tutumlar üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı görülmüştür. Eğitim düzeyi açısından ise lise ve altı eğitim grubunun entomofajiye daha olumlu yaklaştığı belirlenmiştir. Çalışma bulguları, entomofajinin Türkiye’de kabulünün sosyokültürel normlar ve bilgi eksikliği tarafından şekillendiğini göstermektedir. Bu kapsamda tüketici farkındalığının arttırılması ve kültürel bariyerlerin azaltılmasına yönelik stratejiler geliştirilmesi önemli görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Entomofaji, Sürdürülebilir Beslenme, Tüketici Kabülü

Destekleyen Kurum

Herhangi bir kurum ve/veya kuruluştan destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Gerekli olan etik kurul izinleri Anadolu Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’nun 03.10.2025 tarih ve 938112 sayılı kararla alınmıştır.

Kaynakça

Ajzen, I. (1991), “The Theory of Planned Behavior”, Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), ss. 179–211.
Alejandro Ruiz, F. E., Ortega Jácome, J. F., Tejera, E., ve Alvarez-Suarez, J. M. (2025), “Edible Insects as Functional Foods: Bioactive Compounds, Health Benefits, Safety Concerns, Allergenicity, and Regulatory Considerations”, Frontiers in Nutrition, 12, doi: 10.3389/fnut.2025.1571084fegeli
Barclays (2019), “I can’t believe it’s not meat. Barclays Research Highlights: Sustainable & Thematic Investing, Food Revolution”, www.investmentbank.barclays.com/content/dam/barclaysmicrosites/ibpublic/documents/our-insights/FoodWaste/Leaflet%20Food%20Revolution.pdf (10.09.2025).
Büyüköztürk, Ş. (2002). Veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Yayıncılık.
Castro, M. ve Chambers IV, E. (2018), “Willingness to Eat An Insect Based Product and Impact on Brand Equity: A Global Perspective”, J. Sens. Stud, 34, e12486.
Cicatiello, C., De Rosa, B., Franco, S., ve Lacetera, N. (2016), “Consumer Approach to Insects as Food: Barriers and Potential for Consumption in Italy. Br. Food J, 118, ss. 2271-2286.
DeFoliart, G. R. (1999), “Insects as Food: Why the Western Attitude is Important”, Annual Review of Entomology, 44, ss. 21-50.
EFSA. (2021), “Safety of frozen and dried formulations from whole yellow mealworm (Tenebrio molitor larva) as a novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283”, EFSA Journal, Scientific Opinion, 19(8). doi: 10.2903/j.efsa.2021.6778
Egeli, S., Kızıldemir, Ö., ve Hülağa Kaderoğlu, G. (2022), “Sürdürülebilir Gastronomi Turizmi Kapsamında Yenilebilir Böcekler”, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(3), ss. 2638-2664.
FAO. (2013), “Edible insects: Future prospects for food and feed security. Rome, Italy: Food and Agriculture Organization of the United Nations”, https://www.fao.org/4/i3253e/i3253e.pdf

FAO. (2021), “Looking at edible insects from a food safety perspective. Challenges and opportunities for the sector. Rome, Italy: Food and Agriculture Organization of the United Nations”, https://doi.org/10.4060/cb4094en
Fischer, A. R. H. (2021), “Eating Insects – from Acceptable to Desirable Consumer Products”, In Advances in Insect Physiology, 61, ss. 287-314 https://doi.org/10.1016/bs.aiip.2021.02.009
Florença, S.G., Guiné, R.P.F., Gonçalves, F.J.A., Barroca, M.J., Ferreira, M., Costa, C.A., Correia, P.M.R., Cardoso, A.P., Campos, S., Anjos, O., ve Cunha, L. M. (2022), “The Motivations for Consumption of Edible Insects: A Systematic Review”, Foods, 11, 3643, https://doi.org/10.3390/ foods11223643
Giampieri, F., Alvarez-Suarez, J. M., Machì, M., Cianciosi, D., Navarro-Hortal, M. D., ve Battino, M. (2022), “Edible Insects: A Novel Nutritious, Functional, and Safe Food Alternative”, Food Frontiers, 3, ss. 358-365.
Gmuer, A., Nuessli Guth, J., Hartmann, C., ve Siegrist, M. (2016), “Effects of the Degree of Processing of Insect Ingredients in Snacks on Expected Emotional Experiences and Willingness to Eat”, Food Quality and Preference, 54, ss. 117-127, https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2016.07.003
Gülay Ogelman, G., ve Güngör, H. (2021), “Türkiye’de Entomofajiye Yönelik Tüketici Tutumları, Gıda Bilimi ve Teknolojisi Dergisi, 19(2), ss. 45-53.
Hartmann, C., ve Siegrist, M. (2016), “Consumer Perception and Acceptance of Insect-based Food in Western Societies”, Trends in Food Science & Technology, 61, ss. 144-153.
Hartmann, C., ve Siegrist, M. (2017), “Insects as Food: Perception and Acceptance- Findings from Current Research, Ernahrungs Umschau International, 64(3), ss. 44-50.
House, J. (2016), “Consumer Acceptance of Insect-Based Foods in the Netherlands: Academic and Commercial Implications”, Appetite, 107, ss. 47-58.
Kaldırım, Ş. N., ve Keser, A. (2023), “Besin Kaynağı Olarak Yenilebilir Böcekler”, CBU-SBED, 10(1), ss. 54-59.
Karakaş, D., Semint, S., ve Aydınlı, S. (2024), “Yenilebilir Böcekler”, İçinde H. Yazıt, K. Gençer (Editörler), Gastronomi ve Güncel Araştırmalar III, ss. 153-170, Gaziantep: Özgür Yayınları.
Kaymaz, E., ve Ulema, Ş. (2020), “Yenilebilir Böceklerin Menülerde Kullanılması Üzerine Bir Araştırma: Kapadokya Örneği”, Journal of Travel and Tourism Research, 16, ss. 46-64.
Kline, P. (1994). An easy guide to factor analysis. Routledge.
Koyun, A., ve Yağlı, H. (2022), “Demografik Faktörlerin Entomofajiye Yönelik Tutumlara Etkisi: Türkiye Örneği”, Journal of Sustainable Nutrition Studies, 4(1), ss. 23-35.
Kröger, T., Dupont , J., Büsing, L., ve Fiebelkorn, F. (2022), “Acceptance of Insect-Based Food Products in Western Societies: A Systematic Review”, Frontiers in Nutrition, Systematic Review, doi: 10.3389/fnut.2021.759885
Kudret, M., ve Demir, G. (2023), “Yenilebilir Böceklerin Sürdürülebilir Beslenme ve Sağlık Açısından Değerlendirilmesi”, OKU Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(1), ss.1030-1051.
La Barbera, F., Grunert, K. G., Amato, M., ve Verneau, F. (2018), “Understanding Westerners' Disgust for the Eating of Insects: The Role of Food Neophobia and Implicit Associations”, Food Quality and Preference, 64, ss. 120-125. https://doi.org/10.1016/j.foodqual.2017.10.002
Lammers, P., Ullmann, L. M., ve Fiebelkorna, F. (2019), “Acceptance of Insects as Food in Germany: Is it about Sensation Seeking, Sustainability Consciousness, or Food Disgust?”, Food Quality and Preference, 77, ss. 78-88.
Lange, K. W., ve Nakamura, Y. (2021), “Edible Insects as Future Food: Chances and Challenges”, Journal of Future Foods, 1(1), ss. 38-46.
Liu, A., Li, J., ve Gómez, M. I. (2020), “Factors Influencing Consumption of Edible Insects for Chinese Consumers”, Insects, 11, 10, doi:10.3390/insects11010010.
Melgar-Lalanne, G., Hernández-Álvarez, A.-J., ve Salinas-Castro, A. (2019), “Edible Insects Processing: Traditional and Innovative Technologies”, Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 18(4), ss. 1166-1191.
Oonincx, D. G. A. B., ve de Boer, I. J. M. (2012), “Environmental Impact of Mealworm Production”, Journal of Cleaner Production, 59, ss. 277-282.
Pal, P., ve Roy, S. (2014), “Edible Insects: Future of Human Food a Review”, International Letters of Natural Sciences, 21, ss. 1- 11.
Pambo, K.O., Mbeche, R.M., Okello, J.J., Mose, G.N., ve Kinyuru, J.N. (2018), “Intentions to Consume Foods from Edible Insects and The Prospects for Transforming the Ubiquitous Biomass Into Food”, Agriculture and Human Values, 35, ss. 885-898.
Payne, C. L. R., Scarborough, P., Rayner, M., ve Nonaka, K. (2016), “A Systematic Review of Nutrient Composition Data Available for Twelve Commercially Available Edible Insects, and Comparison with Reference Values”, Trends in Food Science & Technology, 47, ss. 69-77.
Ponce Reyes, R. ve Lessard, B. D. (2021), Edible Insects- A Roadmap for The Strategic Growth of an Emerging Australian Industry, Canberra, Australia: CSIRO. https://research.csiro.au/edibleinsects/wp-content/uploads/sites/347/2021/04/CSIRO-Edible-Insect-Roadmap.pdf
Sarı, D., ve İnce Karaçeper, E. İ. (2024), “Z Kuşağının Yenilebilir Böceklere Yönelik Tutum ve Tercihleri: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Öğrencileri Üzerine Bir İnceleme”, International Journal of Social and Humanities Sciences, 8(2), ss .215-245.
Shelomi, M. (2015), “Why We Don’t Eat Insects: Assessing Entomophagy Promotion Through a Psychological Lens”, Trends in Food Science & Technology, 45(2), ss. 118-122.
Szendro, K., Toth, K., ve Nagy, M.Z. (2020), “Opinions on Insect Consumption in Hungary”, Foods, 9, 1829, doi:10.3390/foods9121829.
Tabachnick, B. G. Fidell, L. S. & Ullman, J. B. (2007). Using multivariate statistics (Vol. 5). Boston, MA: Pearson. Van Huis, A., Van Itterbeeck, J., Klunder, H., Mertens, E., Halloran, A., Muir, G., ve Vantomme, P. (2013), Edible insects: Future prospects for food and feed security. FAO Forestry Paper 171. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
Van Huis, A. (2015), “Edible Insects Contributing to Food Security?”, Agriculture & Food Security, 4(20), DOI 10.1186/s40066-015-0041-5
Van Huis, A. (2020), “Nutrition and Health of Edible Insects”, Current Opinion in Clinical Nutrition & Metabolic Care, 23(3), ss. 228-231.
Van Huis, A., Rumpold, B., Maya, C., ve Roos, N. (2021), “Nutritional Qualities and Enhancement of Edible Insects”, The Annual Review of Nutrition, 41, ss. 551-576.
Van Huis, A. (2022), “Edible Insects: Challenges and Prospects”, Entomological Research, 52, ss.161-177. Van Huis, A., ve Rumpold, B. (2023), “Strategies to Convince Consumers to Eat Insects? A Review”, Food Quality and Preference, 110, https://doi.org/10.1016/ j.foodqual.2023.104927
Verbeke, W. (2015), “Profiling Consumers Who Are Ready to Adopt Insects as a Meat Substitute”, Food Quality and Preference, 39, ss. 147-155.
Yılmaz, İ., ve Yalçın, E. (2022), “Evaluation of Individuals' Perspectives and Preferences for Entomophagy”, Journal of Food and Feed Science - Technology, 28(2), ss. 38-46.
Yüksel, E., ve Canhilal, R. (2018), “A Survey of Public Opinion about Entomophagy in Erciyes University”, Uluslararası Tarım ve Yaban Hayatı Bilimleri Dergisi (UTYHBD), 4(2), ss. 203-208.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Turizm (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Gökhan Şallı
0000-0003-3728-1398
Türkiye

Betül Çetin ^*
0000-0002-0145-1570
Türkiye

Emrah Keskin
0000-0001-6565-4265
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

16 Temmuz 2026

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

27 Kasım 2025

Kabul Tarihi

16 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

DOI

https://doi.org/10.24010/soid.1831469

IZ

https://izlik.org/JA69AD35YA

APA

Şallı, G., Çetin, B., & Keskin, E. (2026). Tüketicilerin Entomofaji (Yenilebilir Böcekler) Kavramına Yönelik Bakış Açılarının Değerlendirilmesi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, Advanced Online Publication, 633-649. https://doi.org/10.24010/soid.1831469

AMA

1.Şallı G, Çetin B, Keskin E. Tüketicilerin Entomofaji (Yenilebilir Böcekler) Kavramına Yönelik Bakış Açılarının Değerlendirilmesi. SOİD. 2026;(Advanced Online Publication):633-649. doi:10.24010/soid.1831469

Chicago

Şallı, Gökhan, Betül Çetin, ve Emrah Keskin. 2026. “Tüketicilerin Entomofaji (Yenilebilir Böcekler) Kavramına Yönelik Bakış Açılarının Değerlendirilmesi”. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, sy Advanced Online Publication: 633-49. https://doi.org/10.24010/soid.1831469.

EndNote

Şallı G, Çetin B, Keskin E (01 Temmuz 2026) Tüketicilerin Entomofaji (Yenilebilir Böcekler) Kavramına Yönelik Bakış Açılarının Değerlendirilmesi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi Advanced Online Publication 633–649.

IEEE

[1]G. Şallı, B. Çetin, ve E. Keskin, “Tüketicilerin Entomofaji (Yenilebilir Böcekler) Kavramına Yönelik Bakış Açılarının Değerlendirilmesi”, SOİD, sy Advanced Online Publication, ss. 633–649, Tem. 2026, doi: 10.24010/soid.1831469.

ISNAD

Şallı, Gökhan - Çetin, Betül - Keskin, Emrah. “Tüketicilerin Entomofaji (Yenilebilir Böcekler) Kavramına Yönelik Bakış Açılarının Değerlendirilmesi”. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi. Advanced Online Publication (01 Temmuz 2026): 633-649. https://doi.org/10.24010/soid.1831469.

JAMA

1.Şallı G, Çetin B, Keskin E. Tüketicilerin Entomofaji (Yenilebilir Böcekler) Kavramına Yönelik Bakış Açılarının Değerlendirilmesi. SOİD. 2026;:633–649.

MLA

Şallı, Gökhan, vd. “Tüketicilerin Entomofaji (Yenilebilir Böcekler) Kavramına Yönelik Bakış Açılarının Değerlendirilmesi”. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, sy Advanced Online Publication, Temmuz 2026, ss. 633-49, doi:10.24010/soid.1831469.

Vancouver

1.Gökhan Şallı, Betül Çetin, Emrah Keskin. Tüketicilerin Entomofaji (Yenilebilir Böcekler) Kavramına Yönelik Bakış Açılarının Değerlendirilmesi. SOİD. 01 Temmuz 2026;(Advanced Online Publication):633-49. doi:10.24010/soid.1831469

Seyahat ve Otel İşletmeciliği (Journal of Travel and Hotel Business) is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0).

Dergimiz EBSCOhost, Index Copernicus, Ulakbim, DRJI, Research Bible, SOBİAD ve ASOS tarafından indekslenmektedir.

Tüketicilerin Entomofaji (Yenilebilir Böcekler) Kavramına Yönelik Bakış Açılarının Değerlendirilmesi

Tüketicilerin Entomofaji (Yenilebilir Böcekler) Kavramına Yönelik Bakış Açılarının Değerlendirilmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Etik Beyan

Evaluation of Consumers' Perspectives Towards the Concept of Entomophagy (The Edible Insects)

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Erken Görünüm Tarihi

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster