Erek Kültür Çeviri Normları Bağlamında Çevirmen Duruşu

Literary works that become bestsellers in the global translation market soon find Turkish readers, but there is an imbalance in the extent to which Turkish works find a place in the international market. Very few authors and poets who produce works in Turkish have their works translated into English. Lawrence Venuti states that one of the reasons for the lack of demand for translated texts, especially in Anglo-American cultures, is reader expectations. Publishers and readers prefer easy to read texts. Therefore, the accepted translation norm is to translate fluently. This situation restricts translators’ visibility. Based on this problem, the aim of this study is to investigate the extent to which the translators of Ahmet Altan's novel Kılıç Yarası Gibi comply with the translation norms inherent to the target culture. The novel was translated into English by Brendan Freely and Yelda Türedi under the title Like a Sword Wound. The work was analyzed based on Antoine Berman's hermeneutic translation criticism method. In the light of the findings, Venuti's concepts such as resistance and foreignized translation were used to determine the extent to which translators resist the existing translation norms. As a result of the analysis, it was concluded that translators were able to resist the existing translation norms. It is thought that when a consistent and detailed project is determined and there is no time constraint, translators have a high chance of resisting the existing translation norms and can produce a text that can reflect the differences of the original text.

Global çeviri piyasasında çok satanlar listesine giren edebi eserler kısa sürede Türk okurlarla da buluşmaktadır ancak Türkçe eserlerin uluslararası pazarda kendilerine aynı oranda yer bulamadıkları görülmektedir. Türkçeye İngilizceden çok fazla çeviri yapılıyor olmasına karşın Türkçe eser üreten çok az yazar ve şairin eserleri İngilizceye çevrilmektedir. Çevirmen görünürlüğü çalışmaları ile öne çıkan kuramcı Lawrence Venuti kendi çeviri tecrübeleri ve araştırmaları sonucunda özellikle Anglo-Amerikan kültürlerde çeviri metinlere talep olmamasının bir sebebinin de okur beklentileri olduğunu belirtir. Yayınevleri ve okurlar kolay okunan, yerlileştirici çeviri stratejileriyle çevrilmiş metinleri okumayı tercih etmektedir. Dolayısıyla yapılan çevirilerde kabul gören çeviri normu akıcı çeviri yapmaktır. Bu durum çevirmenleri kısıtlamakta ve görünmez kılmaktadır. Bu sorunsalı dikkate alarak bu çalışmanın amacı erek kültüre içrek çeviri normlarına, Ahmet Altan’ın Kılıç Yarası Gibi adlı romanının İngilizce çevirisini gerçekleştiren çevirmenlerin ne oranda uyum gösterdiklerinin araştırılmasıdır. Roman Brendan Freely ve Yelda Türedi tarafından İngilizceye çevrilmiş ve 2018 yılında Like a Sword Wound başlığıyla Amerika’da satışa sunulmuştur. Eser Antoine Berman’ın yorumbilgisel çeviri eleştirisi yöntemi baz alınarak incelenmiştir. Elde edilen bulgular ışığında Venuti’nin direnç, yabancılaştırıcı çeviri gibi kavramlarından yararlanılarak çevirmenlerin mevcut çeviri normlarına ne derece direndikleri ve muhalif bir tavır gösterip göstermedikleri saptanmaya çalışılmıştır. İncelemenin sonucunda çevirmenlerin incelenen metin bağlamında mevcut çeviri normlarına direnç gösterebildikleri sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak çevrilecek eser detaylı bir ön analize tabi tutularak tutarlı ve detaylı bir proje belirlendiğinde ve zaman kısıtı bulunmadığında çevirmenlerin mevcut çeviri normlarına karşı gelme şanslarını yüksek olduğu, özgün metnin farklılıklarını yansıtabilen ve özgün metinle örtüşebilen bir metin ortaya koyabilecekleri düşünülmektedir.