Kırılganlıktan Güçlenmeye: Kadınların Güçlendirilmesinde Sosyal Politika Ve Sosyal Hizmetin Etkileşimi Üzerine Analitik Bir İnceleme

Öz

Geçmişten günümüze toplumsal gelişmelere bakıldığında gerçekleştirilen faaliyetlerin bir kısmında erkekler yer alırken bir kısmında ise kadınlar yer almıştır. Dolayısıyla kadın toplum denilen dinamik yapının ana aktörlerinden birisidir. Ancak kadına dair söylemler, aktarılan görüşler ve gerçekleştirilen uygulamalar yllar içerisinde kadını dezavantajlı bir konuma sürüklemiştir. Bazı gelişmeler kadını güçlendirme adına olumlu gelişmeler olsa da bazıları dezavantajlı bir konuma getirmiştir. Bu dezavantajlılık hali sosyal, ekonomik, siyasi vd. aslında toplumu oluşturan tüm etmenler içerisinde devam ettiği ifade edilebilir. Ancak sanayi devrimi sonrası sosyal devlet kavramının doğuşu ve gelişimi sonrası kadınlara dair ortaya koyulan sosyal politikalar bu dezavantajlılık halini ortadan kaldırmak veya bir nebze azaltmak için çeşitli çabalar içermiştir. Bu çabaların bazıları geçici pansumanlar şeklinde iken bazıları gelecek projeksiyonda kadınları daha güçlü bir konuma getirecek uygulamalardır. Günümüz kadınlara yönelik sosyal politika ve sosyal hizmet uygulamaların temel hedefine bakıldığında kadınların potansiyellerini gerçekleştirebilmeleri ve toplumsal yaşamda eşit ve etkili bir konumda bulunabilmeleri şeklindedir. Gerçekleştirilen bu çalışmada kadın güçlendirmesinin ne olduğu ve temel bileşenleri ele alınarak sosyal politika ve sosyal hizmet perpektifinden mevcut süreç değerlendirilecektir

Anahtar Kelimeler

• : Kadın güçlendirmesi
• sosyal hizmet
• sosyal politika

From Vulnerability to Empowerment: An Analytical Study on the Interaction of Social Policy and Social Services in Women's Empowerment

Öz

Looking at social developments from the past to the present, men have participated in some activities, while women have participated in others. Therefore, women are one of the main actors in the dynamic structure called society. However, over the years, discourses about women, the views conveyed, and the practices implemented have pushed women into a disadvantaged position. While some developments have been positive in terms of empowering women, others have placed them at a disadvantage. This disadvantage can be said to persist in all elements that make up society, including social, economic, and political factors. However, following the birth and development of the concept of the welfare state after the industrial revolution, social policies regarding women have included various efforts to eliminate or at least reduce this disadvantage. While some of these efforts are temporary band-aid solutions, others are practices that will put women in a stronger position in the future. Looking at the fundamental goal of today's social policy and social service practices for women, it is to enable women to realize their potential and occupy an equal and effective position in social life. This study will evaluate the current process from a social policy and social service perspective by addressing what women's empowerment is and its fundamental components.

Anahtar Kelimeler

• Women's empowerment
• social services
• social policy.

Kaynakça

1. Acar Balaylar, N., Üçdoğruk, Ş., & Emeç, H. (2024). Türkiye’de cinsiyetler arası ücret açığının sektörel perspektiften koşulsuz kantil regresyonla incelenmesi: Yapışkan zemin ve cam tavan. İzmir İktisat Dergisi, 39(4), 872–892. https://doi.org/10.24988/ije.1509747
2. Anderson, S., & Sviatschi, M. M. (2025). Cinsiyet ve silahlı çatışma. Ekonomi Politikası, 40(124), 807–842. https://doi.org/10.1093/epolic/eiaf010
3. Arı, S. (2023). Kadın emeğinin örgütlenmesini feminist bir mesele olarak yeniden düşünmek. Mülkiye Dergisi, 47(1), 325–360. https://doi.org/10.25064/mulkiye.1182070
4. Arslan, A., & Türkmen, A. (2023). Türkiye’de kalkınma politikaları ve bölgesel kalkınma planlarının dönüşümü. Toplum Ekonomi ve Yönetim Dergisi, 4(Özel Sayı), 254–272. https://doi.org/10.58702/teyd.1354976
5. Arslan, B., Tanrıkulu, E., & Aksöz, F. (2022). Kadınların toplumsal tükenmişlik düzeylerinin rasyonel olmayan satın alma davranışlarına etkisi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 57(2), 868–894.
6. Atasever, E., & Istar Isıklı, E. (2024). Kadın yoksulluğuyla mücadelede sosyal yardımların rolü: Düzce Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı üzerine bir araştırma. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (61), 91–106. https://doi.org/10.30794/pausbed.1385335
7. Aydın, S. (2016). Türkiye’de kadının istihdamı ve kadına dair sosyal güvenlik uygulamaları. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 243–258.
8. Damgacı, T. (2024). Kadın ve kalkınma yaklaşımı çerçevesinde Türkiye’de kadınların kalkınma planlarındaki yeri (Bilim Kurulu Yayınları No. 81).

9. Danış, M. Z. (2007). Sosyal hizmet mesleği ve disiplininde sosyal politikanın yeri ve önemi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 18(2), 51–64.
10. Demirel, Z. H., & Bakırtaş, H. (2022). İş hayatında kadınların güçlendirilmesi ve aile ilişkisine etkisi. Alanya Akademik Bakış, 6(3), 3129–3158.
11. Doğan, T. (2015). Kısa psikolojik sağlamlık ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 3(1), 93–102.
12. Erbay, H. (2019). Tarihsel süreçte dünyada ve Türk toplumunda kadın algısı ve haklarının gelişimi üzerine bir değerlendirme. Ege Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 1–25.
13. Erükçü Erbaş, G., & Orbay, İ. (2020). Toplumsal cinsiyet ve sosyal sorunların kesişiminde Türkiye’de kadın olmak. R. Akgün & G. Demir (Ed.), Literatürden vaka örneklerine sosyal sorunlar içinde (1. baskı, ss. 62–64). Nobel Akademik Yayıncılık.
14. European Institute for Gender Equality. (2025). Gender mainstreaming. https://eige.europa.eu/gender-mainstreaming
15. European Institute of the Mediterranean. (2025). Legal policies for advancing gender equality in Turkey. https://www.iemed.org/publication/legal-policies-for-advancing-gender-equality-in-turkey
16. Günay, G., & Demirci Aksoy, A. (2018). Türkiye’de kadın kooperatifçiliği. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 53(1), 77–90. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.18.02.865 İleri, Ü. (2016). Sosyal politikalarda kadın ve cinsiyet ayrımcılığı ile ilgili başlıca uluslararası ve ulusal hukuki düzenlemeler. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 5(12), 128–153.
17. İnce Yenilmez, M. (2017). Kadın güçlendirmesi ve toplumsal cinsiyet eşitliği’nin ölçülmesi: Türkiye örneği. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 24(2), 485–503.
18. KADAV – Kadınlarla Dayanışma Vakfı. (2025). Ana sayfa. https://kadav.org.tr/
19. KADEM – Kadın ve Demokrasi Derneği. (2025). Ana sayfa. https://kadem.org.tr/
20. KADEM – Kadın ve Demokrasi Vakfı. (2025). Ana sayfa. https://www.kahdem.org.tr/
21. Kadın Girişimciler Dairesi Başkanlığı. (2024). 2024-2028 KSGM eylem planı. https://kadingirisimci.gov.tr/media/1vzpdrdc/2024-2028-ksgm-eylem-plan%C4%B1.pdf
22. Kaya, N. Ç. (2010). Farkındalık yaratarak kadını güçlendirme: Güneydoğu Anadolu bölgesinde bir kalkınma modeli. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 13(2), 117–143.
23. Mor Çatı Kadın Sığınağı Vakfı. (2025). Biz kimiz? https://morcati.org.tr/neler-yapiyoruz/biz-kimiz/
24. Mosedale, S. (2005). Policy arena assessing women’s empowerment: Towards a conceptual framework. Journal of International Development, 17(2), 243–257. https://doi.org/10.1002/jid.1212
25. Özateş, Ö. S. (2007). Sosyal hizmet bakış açısıyla toplumsal cinsiyet ayrımcılığı nedeniyle temel eğitimden kopan kız çocukları sorunu. Toplum ve Sosyal Hizmet, 18(2), 77–88.
26. Özaydınlık, K. (2014). Toplumsal cinsiyet temelinde Türkiye’de kadın ve eğitim. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, (33), 93–112. https://doi.org/10.21560/spcd.03093 Sancar, S. (2008). Türkiye'de kadınların siyasal kararlara eşit katılımı. Toplum ve Demokrasi Dergisi, 2(4), 173–184.
27. Saraç, S. (2013). Toplumsal cinsiyet. Toplumsal Cinsiyet ve Yansımaları, 27–32.
28. Serdaroğlu, U., & Yavuz, G. (2008). Kalkınma ve kadın (veya toplumsal cinsiyet) ilişkilendirilenişinin değişimindeki kavşaklar. Ekonomik Yaklaşım, 19(66), 121–164.
29. Şen, M. (2018). Cinsiyete dayalı ücret eşitsizliğinin Avrupa Birliği ve Türkiye kapsamında değerlendirilmesi. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 18(41), 295–324. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.455488
30. Şentürk, İ., & Demir, Ö. (2022). Türkiye’de cinsiyete dayalı ücret eşitsizliği: Üç-parçalı Blinder-Oaxaca ayrıştırması. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 18(1), 153–181.
31. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2022). Türkiye'de kadın 2022 raporu. https://www.aile.gov.tr/media/97652/tu-rkiye-de-kadin_20220214.pdf
32. T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri (ŞÖNİM). https://aile.gov.tr/a/169993/4-1-1-siddet-onleme-ve-izleme-merkezleri-sonim.pdf
33. T.C. Resmî Gazete. (2012). 6284 Sayılı Kanun: Ailenin korunması ve kadına karşı şiddetin önlenmesine dair kanun. https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6284.pdf
34. Tarhan, N. (2018). Kadın psikolojisi (87. baskı). Nesil Yayınevi.
35. Tarhan, N. (2022). Kadın psikolojisi ve toplumsal cinsiyet bağlamında rol kalıpları. Sakarya Üniversitesi Kadın Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1–18.
36. Taşdemir Afşar, S. (2018). Sığınmaevinde kalan kadınlara sunulan hizmetler ve kadınların sığınmaevi sonrası yaşam planları. Toplum ve Sosyal Hizmet, 29(2), 190–225.
37. Tekdere, M., & Polat, T. (2022). Kadına şiddetle mücadelede kadın konukevi hizmeti ve belediyeler. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(2), 683–701. https://doi.org/10.33206/mjss.923394
38. Tekindal, M., Özlem, Ş. Ö., & Emre, M. (2018). Şiddet mağduru kadına yönelik sosyal hizmet müdahalesi: Ayşen ve Zehra vakası. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 18(1), 45–72.
39. Tolay, E., Sürgevil, O., & Topoyan, M. (2012). Akademik çalışma ortamında yapısal ve psikolojik güçlendirmenin duygusal bağlılık ve iş doyumu üzerindeki etkileri. Ege Akademik Bakış, 12(4), 449–465. Topgül, S. (2012). Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda kadının durumu. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 19(2), 301–319.
40. Trabzon Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi. (2025). Sosyal Camadan E-Dergisi (Sayı 3).
41. Uçan, G. (2017). Kadınların medya kullanım tercihleri ile toplumsal cinsiyet eşitliği tutumları arasındaki ilişki: Manisa kent merkezi örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16(63), 1297–1319.
42. UN Women. (2013). Economic empowerment thematic brief. https://www.unwomen.org/sites/default/files/Headquarters/Attachments/Sections/Library/Publications/2013/12/UN%20Women_EE-Thematic-Brief_US-web%20pdf.pdf
43. Yalçın, M. (2021). Şiddete maruz bırakılan kadınlara yönelik vaka yönetimi temelli sosyal hizmet uygulamaları. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(3), 1103–1124. https://doi.org/10.33417/tsh.855762
44. Yavuz, K., & Okur Çakıcı, F. (2021). Şiddet mağduru kadına verilen sosyal hizmetler: Trabzon ili örneği. Global Journal of Economics and Business Studies, 10(19), 36–60.
45. Yıldırım, B., & Şahin, F. (2019). Esping-Andersen’in refah devleti sınıflandırması ve makro sosyal hizmet uygulamaları temelinde Türkiye’nin konumu. OPUS International Journal of Society Researches, 11(18), 2525–2554. https://doi.org/10.26466/opus.542395
46. Yıldırım, F., & Gül, H. (2021). Uluslararası kalkınma politikaları ve kadınların güçlendirilmesi üzerine bir değerlendirme. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(1), 679–695.
47. Yılmaz, M. (2024). Kadınlarda psikolojik güçlülük ve güçlenmesi gereken alanların belirlenmesi [Yüksek lisans tezi, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi].