Wooden Decorated Doors in Yozgat Village Rooms

Öz

The concept of the door is an important cultural and architectural element that not only provides entrance and exit to a building or a space but also adds meaning to the place where it is located. In Turkish culture, various meanings have been attributed to the door and its threshold. The direction of the door and the decorations on it have also become significant elements. Village rooms, which are examples of late-period Ottoman traditional residential architecture, hold an important place in Turkish culture. The wooden elements found in village rooms, such as built-in cupboards, sherbet shelves, ceilings, doors and windows, and the ornaments on them are important in terms of Turkish art. In village rooms, wooden decorated doors are generally located in the section that forms the main room space. In this scientific research, ten village room doors were examined. These doors are located in the main room spaces of village rooms in different villages connected to Yozgat province. The doors were designed as single pieces using pine wood. Among the doors decorated with wood carving technique, two include a cross motif, while the others contain vegetal and geometric ornaments. These doors will be introduced to the academic world through this study.

Anahtar Kelimeler

• : Yozgat
• Decoration
• Wood
• Door

Yozgat Köy Odalarında Ahşap Süslemeli Kapılar

Öz

Kapı kavramı, bir binaya ya da bir mekâna giriş ve çıkışın yanı sıra bulunduğu mekâna anlam katan önemli bir kültürel ve mimari değerdir. Türk kültüründe kapı ve kapı eşiğine birtakım anlamlar yüklenmiştir. Kapının bulunduğu yön ve üzerindeki bezemelere kadar önemli bir unsure olmuştur. Geç dönem Osmanlı geleneksel konut mimarisi örneklerinden olan köy odaları Türk kültürü açısından önemli yer tutmaktadır. Köy odaları içerisinde yer alan ahşap unsurlar (gömme dolaplar, şerbetlik, tavan, kapı ve pencereler) üzerinde yer alan süslemeler Türk sanatı açısından önem arz etmektedir. Köy odalarında ahşap süslemeli kapılar genellikle esas oda mekânını oluşturan bölümde yer almaktadır. Bu bilimsel araştırma yazısında 10 adet köy odası kapısı incelenmiştir. Yozgat İline bağlı farklı köylerde yer alan kapılar, köy odalarının giriş kapılardır. Kapılar, çam ağacından elde edilen malzeme ile tek kanatlı olarak tasarlanmıştır. Ağaç oyma tekniği ile bezenen kapılardan iki tanesi üzerinde haç motifi yer almakta olup diğer kapılar üzerinde bitkisel ve geometric bezemeler hâkimdir. Bahse konu bu kapılar daha önce herhangi bir bilimsel çalışma içerisinde detaylı ele alınmamış olup bu çalışma ile bilim dünyasına tanıtılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Yozgat
• Bezeme
• Ahşap
• Kapı

Destekleyen Kurum

Çalışma Erciyes Üniversitesi BAP tarafından SDK-2021-11271 kodlu bilimsel araştırma projesi ile desteklenmiştir.

Kaynakça

1. Akok, M. (1976). Konya Beyşehirinde Eşrefoğlu camii ve türbesi. Türk Etnografya Dergisi, XV, 5-34.
2. Aksoy E. & Koyuncu Ö. (2021). Geleneksel Karacasu evlerine ait ahşap kapıların analizi. İnternational, Journal Of İnterdisciplinary and İntercultural Art, 6(12), 113-135.
3. Ana Britanicca (2004). Kapı Maddesi. Genel Kültür Ansiklopedisi, 12, 551.
4. Bağbaşı, T. & Sağıroğlu, A. A. (2022). Yozgat Çayıralan ilçesi Yukarıyahyasaray köyü köy odaları. İçinde Ahmet Çaycı (Ed.). 25. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Kitabı (s.1033-1058). Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Yayınları.
5. Bağbaşı, T. (2025). Yozgat Köy Odaları (Mimari ve Gelenek). (Doktora Tezi). Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.
6. Bahargülü, N. (2025), Zeytinköy Evlerinde Ahşap Süsleme. Sanat Tarihi Dergisi, 34(1), 297-239.https://doi.org/10.29135/std.1612537.
7. Bahargülü, N. (2026). Gökbel Köy Evlerinden Süslemeli Ahşap Kapılar. Art-Sanat, 25 (2026): 340-363. https://doi.org/10.26650/artsanat.2026.25.0013.
8. Bozer, R. (2000). Amasya ve çevresinde Erken Osmanlı Dönemine ait Üç Ahşap Kapı. Osmanlı Ansiklopedisi, 11,285.

9. Dayı, Ö (2023). Azerbaycan’ın Kadim Şehri Tebriz’in kapıları. İçinde Kabak T. & Güzel F. (Ed.), Kapı ve eşik kitabı.(s. 299-316), Çanakkale: Paradigma Akademi Yayınları.
10. Denknalbant Çobanoğlu, A. (2012). Konya Sahip Ata Camii Taçkapısı üzerine yeni bir tespit. TÜBA-KED, 14, 11-25. Erikoğlu, B. (2024), Ermenek ilçesinde bulunan Karamanoğulları Beyliği dönemine ait kitabelerin yazı hususiyetleri. İstem, 44, 483-520.
11. Gündoğan Baldık, E. (2024). Sivas- İlbeyli kazası müdürü (1862-?) Şekerzade Osman Ağa’nın Menşurlu’daki köy odası. Arış, 25, 105-126.
12. Gündoğan, B. E. (2025). Kültürel süreklilik ve mimari sadelik: Kurtoğlu Köyü’nde (Sivas/Ulaş) Üç Köy Odası. Premium Sosyal Bilimler E-Dergisi, 1194-1210.
13. Gündüz, S. (2011), “Mimariye yansıyan imgeler: önemli bir siyasi kimlik ve sanatsal kişilik olarak I. Mehmed (1413–1421) ve eserleri”. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 14, 149-172.
14. Hasol, D. (1995). Ansiklopedik mimarlık sözlüğü. Yapı-Endüstri Merkezi Yayınları. 258.
15. Kunduracı O. (1999). Muğla Yatağan çevresindeki ahşap süslemeli kapılar. 2000’li Yıllarda Türkiye’de Geleneksel Türk El Sanatlarının Sanatsal, Tarımsal ve Ekonomik Boyutu Sempozyumu Bildirileri. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
16. Naldan, F. (2020). Erzincan-Çayırlı ilçesi Başköy köy odaları. Millî Folklor, 16 (126), 249-263.
17. Ögey, B. (1979). Türklerde ev kültürü. (Türk kültür tarihine giriş 3). Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
18. Öney, G. (1970). Anadolu’da Selçuklu ve Beylikler devri ahşap teknikleri. Sanat Tarihi Yıllığı Dergisi, 3, 135-149.
19. Öney, G. (1971). Anadolu’da Türk devri yapıları. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Yayınları.
20. Özkan, A. (2012). Geçmişten günümüze Konya ili Akören ilçesinde bulunan köy odaları. KMÜ Sosyal ve Ekonomı̇k Araştırmalar Dergı̇si, 14 (22), 1-4.
21. Radloff, W. (1956). Sibirya’dan, (çev.: Temir A), İstanbul: Maarif Basımevi.
22. Sağıroğlu, A. (2024). Kayseri Felahiye ilçesi İsabey Köyü Salih Kahya köy odası, Jasss Çalışmalar Akademik Sosyal Bilim Çalışmaları, 17/99, 375-388.
23. Sarı, D. (2024). Anadolu tarih öncesi dönemlerine yeni katkılar: İnhisar Gedikkaya Mağarası (MÖ 14500-4500), Belleten, 88/311, 1-43. DOI: 10.37879/belleten.2024.001.
24. Sözen, M. & Tanyeli, U. (2007). Sanat kavram ve terimleri sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitapevi.
25. Tanman M. B. (2012). Hacı Bayrâm-ı Velî Külliyesi'nin mimari özellikleri. Hacı Bayram-ı Veli Uluslararası Sempozyumu, 41-69.
26. Tay, L. (2019). Korkuteli-Akyar köy odaları. İçinde Koçoğlu. B. (Ed.). Antalya Kitabı Antalya’da Türk-İslam Medeniyetlerinin İzleri. Antalya: Palet Yayınları, (s.600-615).