Textbooks serve as a guiding instructional material for teachers while being a primary source of knowledge for students. They are educational tools that must be meticulously examined in terms of scientific accuracy, the supportive nature of visual materials, and their alignment with learning outcomes and objectives. The study aims to examine one of the 12th-grade biology textbooks used in Türkiye during the 2023–2024 academic year in terms of the appropriateness of its scientific content, visuals, and learning outcomes. A descriptive research model was employed in the study. The document analysis method was utilized to evaluate the textbook's units and visual elements. The findings revealed that the information provided in the topics “From Gene to Protein”, “Energy Transformations in Living Organisms”, and “Plant Biology” contained some scientific errors. Additionally, certain expressions in the textbook were found to potentially lead to misconceptions among students. Furthermore, the textbook's content and assessment activities were evaluated in relation to the learning outcomes specified in the 2018 Biology Curriculum. The findings indicated that the overall content was generally aligned with the specified learning outcomes. This study is expected to contribute to the field by identifying and correcting scientific inaccuracies in the 12th-grade biology textbook, providing valuable insights for educators, students, and the literature.
Biology education Textbooks Misconceptions Document analysis
Ders kitapları, öğretmenler için rehber bir öğretim materyali iken öğrencilerin başlıca bilgi kaynaklarından biridir. Ders kitaplarının bilimsel doğruluğu ve görsellerin destekleyici niteliği, kazanımlara ve öğretim hedeflerine uygunluğu açısından titizlikle incelenmesi gereken eğitim araçlarıdır. Bu bağlamda araştırmada 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Türkiye’de okutulan 12. sınıf biyoloji ders kitaplarından biri bilimsel içerik ve görsellerin uygunluğu açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada betimsel model kullanılmıştır. Ünitelerin ve görsellerin değerlendirilmesinde doküman analizi yönteminden yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda “Genden Proteine” ve “Canlılarda Enerji Dönüşümleri”, “Bitki Biyolojisi” konuları kapsamında verilen bilgilerde bilimsel olarak bazı hatalar olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmada ders kitabında öğrencilerde kavram yanılgılarına yol açabilecek bazı ifadeler olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte ders kitabının içeriği, ölçme değerlendirme etkinlikleri 2018 yılında yayımlanan Biyoloji Dersi Öğretim Programı’nda yer alan kazanımlara göre değerlendirilmiştir. Buna göre verilen içeriğin kazanımlara göre genel olarak uygun olduğu tespit edilmiştir. Araştırmanın 12. sınıf biyoloji ders kitabındaki bilimsel yanlışların belirlenmesi ve bunların düzeltilmesi bağlamlarında alanyazına, öğretmenlere ve öğrencilere katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Biyoloji eğitimi Ders kitapları Kavram yanılgıları Doküman analizi
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Biyoloji Eğitimi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 5 Mart 2025 |
| Kabul Tarihi | 1 Eylül 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 30 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Aralık 2025 |
| DOI | https://doi.org/10.37217/tebd.1651918 |
| IZ | https://izlik.org/JA62KN73ZU |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 23 Sayı: 3 |
Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, bilimsel çalışmaların ilerletilebilmesi için bilgiye kolay ulaşılabilir olması gerektiğinin bilincinde bir dergi olarak, hakemli dergi literatürünün açık erişimli olması girişimini destekler ve yayınlanan tüm yazıları herkesin okuyabileceği ve indirebileceği çevrim içi bir ortamda ücretsiz olarak sunar.
Galip Yüksel, Gazi Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışma Anabilim Dalından mezun oldu (1987). Aynı üniversitede Psikolojik Danışma ve Rehberlik alanında Yüksek Lisans (1990) ve doktora eğitimlerini (1997) tamamladı.
Yüksel, akademik iş yaşamına 1992 yılında Gazi Üniversitesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Anabilim Dalında öğretim görevlisi olarak başladı, daha sonra yardımcı doçent (2000-2005) ve doçent (2005-2010) olarak çalıştı. 2010 yılından bu yana da profesör olarak aynı anabilim dalında çalışmaktadır.
Yedek Subay olarak vatani görevini yapan Yüksel, G.Ü. Tıp Fakültesi Sigara Bıraktırma Ünitesi kuruluşunda gönüllü olarak çalıştı (2001), Michigan State Üniversitesi (2003) ve Florida Üniversitesi’nde (2016) misafir öğretim üyesi olarak bulundu.
Bölüm başkan yardımcılığı (2005-2013), Göç Araştırma ve Uygulama Merkezi müdür yardımcılığı (2003–2008) ve Psikolojik Danışma ve Rehberlik anabilim dalı başkanlığı yaptı.
Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisinde editör yardımcısı olarak çalışan Yüksel, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi editörler kurulu ve Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği (TPDR) üyesidir.
Gazi Üniversitesi Öğretim Elemanları Profili (2003) ve Türkiye Üniversiteleri Araştırmalarında (2006) proje başkan yardımcısı, Dezavantajlı Çocukların Eğitime Etkin Katılımı (2006) ve Ergenlerin Çalışma Anlayışının İncelenmesi projelerinde proje yürütücüsü olarak çalıştı.
Akademik Değerlendirme ve Kalite Geliştirme Kurulu Üyesi olarak görev yaptı (2005-2010; 2019-2020).
Yüksel, makale ile kitap bölümlerinin yanında Yaşam Boyu Gelişim: Gelişim Psikolojisi (13. Baskı) (Santrock, 2021), Yaşam Boyu Gelişim: Gelişim Psikolojisi (19.Baskı)(Santrock, 2025) Eğitim Psikolojisi: Kuram ve Uygulama (Slavin, 2019) ve Yardım sanatını öğrenme: Temel yardım becerileri ve teknikleri (Young, 2021) kitaplarının çeviri editörüdür. Psikolojik danışma ve rehberlik anabilim dalında lisans ve lisansüstü düzeyinde dersler yürütmekte ve danışmanlıklar yapmakladır.
Halen, Gazi Eğitim Fakültesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik Anabilim Dalı öğretim üyesi olarak; psikolojik danışman eğitimi ve yetkinlikleri, çevrimiçi psikolojik danışma, sosyo-duygusal gelişim, öğrenme ve gelişimde kültürel perspektifler üzerine araştırmalarını sürdürüyor.
Prof. Dr. Necati CEMALOĞLU, 1965 yılında Kastamonu’da doğdu. 1983–1984 eğitim – öğretim yılında Gazi Üniversitesi, Kastamonu Eğitim Yüksekokulu’ndan mezun oldu. Trabzon ve Ankara’da öğretmenlik ve okul müdürlüğü yaptı. Öğretmenlik yaptığı dönemlerde, Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi anabilim dalından 1992-1993 eğitim-öğretim yılında mezun oldu. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı'nda, matematik komisyonu üyeliği ve maarif müfettişliği yaptı. Ankara ve Gazi Üniversitesi’nde "Eğitim Yönetimi" alanında master yapan Cemaloğlu, Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi’ne araştırma görevlisi olarak göreve başladı. Doktora eğitiminden sonra 2004 yılında yardımcı doçent, 2008 yılında doçent ve 2014 yılında profesör olarak atandı.
Amerika Birleşik Devleti'nde "Michigan State University" ve University of Florida’ya misafir öğretim üyesi statüsüyle gitti. MEB - Dünya Bankası - Kurumsal Performans Yönetimi Ulusal Danışmanı, MEB - TÜBİTAK, e-denetim - e-performans Ulusal Danışmanı, değişik bakanlıklarda ve üniversitelerde stratejik plan danışmanlığı yaptı. Cemaloğlu, yılda 100'ün üzerinde eğitim, yönetim, liderlik ve denetim üzerine konferans vermektedir.
Yayımlanmış 32 kitabı, kitaplarda bölümü, 500’ün üzerinde ulusal gazete makalesi, SSCI ve diğer indexlerde taranan 112 makalesi, katıldığı ulusal ve uluslar arası kongre - sempozyum bulunmaktadır. Evli ve iki çocuk babası olan Cemaloğlu, İngilizce bilmekte ve halen Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi'nde, Eğitim Yönetimi anabilim dalında görev yapmaktadır. Cemaloğlu, 2019 yılında “Başöğretmen Onur Ödülü”, “2020 Yılında Bilge Tonyukuk Eğitime Hizmet Ödülü” almıştır.