Social Media Addictions of Social Studies Teacher Candidates

Öz

Intensive use of social media may lead individuals to gradually lose control and result in addiction-level behavioral patterns. Social media addiction can be described as a behavioral problem that can negatively affect an individual’s entire life. This situation can be more common among young people, and the academic and personal development of university students can be directly affected. In this context, examining the effects of social media addiction on individuals such as teacher candidates, who have a key mission in shaping future generations, carries particular importance. In this regard, determining the social media addiction levels of future social studies teachers, given that one of the core objectives of the social studies curriculum is to cultivate “active and responsible citizens.” This is because the level of social media addiction among social studies teacher candidates plays a key role in whether their students will acquire the fundamental skills—such as digital literacy and media literacy that enable them to use social media responsibly. In this study, it is aimed to determine the social media addiction of social studies teacher candidates. In the study, the survey design, one of the quantitative research methods, was used. The research was conducted with a total of 255 social studies teacher candidates studying at faculties of education at state universities in Türkiye. The data of the research were obtained using the “Social Media Addiction Scale.” The data were analyzed using the SPSS 24 program. As a result of the research, it was determined that the social media addiction levels of social studies teacher candidates were high. It was determined that gender, the number of social media accounts owned, and the duration of social media use were effective in the affective dependence dimension of social media addiction of teacher candidates.

Anahtar Kelimeler

• Addiction
• Social media
• Social studies education
• Teacher candidates

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Sosyal Medya Bağımlılıkları

Öz

Sosyal medyanın yoğun kullanımı, bireyin kontrolünü zamanla kaybetmesine ve bireylerde bağımlılık düzeyinde davranış biçimlerine yol açabilmektedir. Sosyal medya bağımlılığı, bireyim tüm yaşamını olumsuz etkileyebilen davranış problemleri olarak nitelendirilebilir. Bu durum gençler arasında daha yaygın görülebilmekte, üniversite öğrencilerinin akademik ve kişisel gelişimleri doğrudan etkilenebilmektedir. Bu bağlamda sosyal medya bağımlılığının, öğretmen adayları gibi gelecek nesillerin şekillenmesinde önemli bir misyonu olan bireyler üzerindeki etkilerini incelemek ayrı bir önem taşımaktadır. Bu bağlamda ise en temel amaçları arasında “aktif ve sorumlu vatandaş” yetiştirme olan sosyal bilgiler dersinin gelecekteki öğretmenlerinin sosyal medya bağımlılıkları belirlenmesi faydalı olacaktır. Çünkü sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sosyal medya bağımlılık düzeyi yetiştirecekleri öğrencilerin dijital okuryazarlık ve medya okuryazarlığı gibi sosyal medyayı bilinçli kullanmasına yol açabilecek temel becerileri kazanması üzerinde kilit role sahiptir. Bu araştırmada, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sosyal medya bağımlıklarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada, nicel araştırma yöntemlerinden tarama deseni kullanılmıştır. Araştırma Türkiye’deki devlet üniversitelerinin eğitim fakültelerinde öğrenim gören toplam 255 sosyal bilgiler öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri “Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği” ile elde edilmiştir. Veriler SPSS 24 programından yararlanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sosyal medya bağımlılıklarının yüksek düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının sosyal medya bağımlılıklarında duyuşsal bağımlılık boyutunda cinsiyetin, sahip oldukları sosyal medya sayısının ve sosyal medya kullanım süresinin etkili olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Bağımlılık
• Sosyal medya
• Sosyal bilgiler eğitimi
• Öğretmen adayları

Kaynakça

1. Akbaş-Coşar, H. & Gedik, H. (2021). Öğretmen adaylarının sosyal medya bağımlılığı ve akademik erteleme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Bayterek Uluslararası Akademik Araştırmalar Dergisi, 4(1), 32-65. https://doi.org/10.48174/buaad.932899
2. Aktan, E. (2018). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 405-421. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.379886
3. Alalwan, N. (2022). Actual use of social media for engagement to enhance students' learning. Education and Information Technologies, 27(7), 9767-9789. https://doi.org/10.1007/s10639-022-11014-7
4. Arıkan, Y. D. & Karasu, M. (2016). Öğretmen adaylarının sosyal medya kullanım durumları ve medya okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 17(2), 549-566. https://doi.org/10.12984/egeefd.280757
5. Aydın, M. & Çelik, T. (2017). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sosyal medya kullanım ve doyumlarının incelenmesi. Eğitim, Kuram ve Pratik Araştırma Dergisi, 3(2), 82-97. https://izlik.org/JA65ZK49NK
6. Balcı, Ş. & Gölcü, A. (2013). Türkiye’de üniversite öğrencileri arasında Facebook bağımlılığı: “Selçuk Üniversitesi Örneği”. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 34, 255-278. https://izlik.org/JA69CJ49PR
7. Baş, K. & Diktaş, A. (2020). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sosyal medya bağımlılığı. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 193-207. https://doi.org/10.17679/inuefd.563544
8. Brand, C., Fochesatto, C. F., Gaya, A. R., Schuch, F. B., & López-Gil, J. F. (2024). Scrolling through adolescence: unveiling the relationship of the use of social networks and its addictive behavior with psychosocial health. Child and Adolescent Psychiatry and Mental Health, 18(107), 1-11. https://doi.org/10.1186/s13034-024-00805-0

9. Can, A. (2014). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi (3. b.). Pegem.
10. Çakır-Balta, Ö. & Horzum, M. B. (2008). The factors that affect internet addiction of students in a web based learning environment. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 41(1), 187-205. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000000214
11. Çalışkan, M. & Mencik, Y. (2015). Değişen dünyanın yeni yüzü: Sosyal medya. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi(50), 254-277. https://izlik.org/JA85ZL57PK
12. DataReportal. (2025). Digital 2025: Turkey: Social Media Users By Gender. DataReportal – Global Digital Insights. https://datareportal.com/reports/digital-2025-turkey sayfasından erişilmiştir.
13. Deveci, H. & Çengelci, A. G. T. (2008). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarından medya okuryazarlığına bir bakış. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 25-43. https://izlik.org/JA86SM98PZ
14. Faiz, M. & Karasu-Avcı, E. (2019). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının sosyal medyaya yönelik tutumlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 3(2), 146-166. https://izlik.org/JA62UY95LY
15. Gül, Ş. & Diken, E. H. (2018). Fen bilimleri öğretmen adaylarının sosyal medya bağımlılıklarının incelenmesi. e-Kafkas Journal of Educational Research, 5(1), 41-50. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.386531
16. Güleç, S. & Hüdavendigar, M. N. (2020). Sosyal bilgiler eğitimi alanında okuryazarlık becerisi başlığında yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi. Uluslararası İnsan ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 3(3), 24-36. https://izlik.org/JA58BZ22ZT
17. Güler, E. Ö., Veysikarani, D., & Keskin, D. (2019). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya bağımlılığı üzerine bir araştırma. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), 1-13. https://izlik.org/JA69LN23PB
18. Hazar, Ç. M. & Avcı, Ö. (2024). Sosyal medya bağımlılığı ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi(13), 16-39. https://doi.org/10.56676/kiad.1535377
19. Karaevli, H. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin Covid-19 salgını öncesi ve salgın döneminde internet ve sosyal medya bağımlılığı düzeylerinin incelenmesi. Atlas Sosyal Bilimler Dergisi, 1(12), 62-81. https://izlik.org/JA22RL87FD
20. Karaman, M. K. & Karataş, A. (2009). Öğretmen adaylarının medya okuryazarlık düzeyleri. İlköğretim Online, 8(3), 798-808. https://izlik.org/JA93AA46XH
21. Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi (23. b.). Nobel.
22. Kır, İ. & Sulak, Ş. (2014). Eğitim fakültesi öğrencilerinin internet bağımlılık düzeylerinin incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 13(51), 150-167. https://doi.org/10.17755/esosder.96255
23. Konuk, N. & Güntaş, S. (2019). Sosyal medya kullanımı eğitimi ve bir eğitim aracı olarak sosyal medya kullanımı. International Journal of Entrepreneurship and Management Inquiries, 3(4), 1-25. https://izlik.org/JA94ZC59FF
24. MEB. (2018). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 4, 5, 6 ve 7. Sınıflar). Millî Eğitim Bakanlığı. https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201812103847686-SOSYAL%20B%C4%B0LG %C4%B0LER%20%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI%20.pdf sayfasından erişilmiştir.
25. MEB. (2024). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (İlkokul ve Ortaokul 4, 5, 6 ve 7. Sınıflar). Millî Eğitim Bakanlığı. https://tymm.meb.gov.tr/upload/program/2024program sos4567Onayli.pdf sayfasından erişilmiştir.
26. Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed.). Pegem.
27. Saltaş, D. (2017). Social media addiction: The case of university students. Journal of Current Research on Social Sciences, 7(1), 1–12. https://www.jocress.com/dergi/social-media-addiction-the-case-of-university-students20220502092048.pdf sayfasından erişilmiştir.
28. Sarıgöl, B. (2018). 2018 sosyal bilgiler öğretim programının dijital okuryazarlık becerisi bakımından yeterliliğinin incelenmesi. Kapadokya Eğitim Dergisi, 3(1), 8-17. https://izlik.org/JA83SU59EG
29. Sömen, T. (2020). Sosyal bilgiler öğretiminde güncel olaylar. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi(41), 431-447. https://doi.org/10.33418/ataunikkefd.803302
30. Şener, S. & Yiğit, B. N. (2021). Sosyal medyanın gençlerin düşünce ve değerlerine etkisi. APJIR, 5(3), 529–553. https://doi.org/10.52115/apjir.979579
31. Şeyranlı, B. (2022). Türkçe öğretmen adaylarının sosyal medya bağımlılığı ile dijital okuryazarlıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek Lisans Tezi). http://tez.yok.gov.tr sayfasından erişilmiştir.
32. Tuna, C. & Tuna, H. B. (2021). Öğretmen adaylarının sosyalleşme sürecinde sosyal medyanın rolüne ilişkin görüşleri. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(2), 71-87. https://izlik.org/JA88FS82GP
33. Tut, E. & Kansu, C. Ç. (2021). Sınıf öğretmeni adaylarının sosyal medya bağımlılık düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(32), 443-459. https://doi.org/10.35675/befdergi.748339
34. Tutgun-Ünal, A. & Bozkurt, V. (2020). Sosyal medya bağımlılığı belirtileri üzerine etki eden faktörler. M. Şeker, Y. Bulduklu, C. Korkut, & M. Doğrul (Ed.), Bilişim teknolojileri ve iletişim: Birey ve toplum güvenliği içinde (s. 165–189). Türkiye Bilimler Akademisi.
35. We are Social. (2024). Dijital 2024 Global Rapor. https://omgiletisim.com/we-are-social-dijital-2024-global-raporu-yayinlandi/#:~:text=T%C3%BCrkiye'de sayfasından erişilmiştir.