Türk Sağlık Bilimleri ve Yaşam Dergisi, bilimsel yayıncılıkta şeffaflık, dürüstlük ve en iyi uygulamaların teşvik edilmesi amacıyla, çeşitli saygın kuruluşlarca belirlenen kılavuz ve temel ilkelere uyumu esas almaktadır. Bu kapsamda dergi, Yayın Etiği Komitesi (COPE) yönergeleri, Bilimsel Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkeleri (COPE, DOAJ, OASPA, WAME tarafından yayımlanan ortak bildiri) ve ICMJE'nin Tıp Dergilerinde Bilimsel Çalışmaların Yürütülmesi, Raporlanması, Düzenlenmesi ve Yayınlanması İçin Önerileri gibi uluslararası standartlara bağlı kalmaktadır. Söz konusu kılavuz ve tavsiyeler, akademik yayın süreçlerinde yüksek kaliteyi ve etik bütünlüğü sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu standartlara riayet ederek, dergi yayımladığı araştırmaların yüksek nitelikte olmasını ve bilim camiasının etik beklentilerini karşılamasını güvence altına almayı hedeflemektedir.
ETİK İLKELER
Yazarlar için
Türk Sağlık Bilimleri ve Yaşam Dergisine makale gönderen yazar(lar)ın aşağıdaki etik sorumluluklara uyması beklenmektedir:
Özgünlük: Yazar(lar) tarafından sunulan çalışmaların özgün olması beklenmektedir.
Atıf ve Kaynak Gösterimi: Yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanması veya bu çalışmaları kullanması halinde eksiksiz ve doğru bir şekilde atıf yapmaları gerekmektedir.
Çıkar Çatışması Beyanı: Yayınlanmak üzere gönderilen çalışmada çıkar çatışması oluşturabilecek durumlar ve ilişkiler varsa açıklanmalıdır.
Veri Paylaşımı: Makalelere ilişkin ham veriler, değerlendirme süreçleri kapsamında yazar(lar)dan talep edilebilir; bu durumda yazar(lar)ın beklenen veri ve bilgileri yayın kuruluna ve bilim kuruluna sunmaya hazır olmaları gerekmektedir.
Hata ve Düzeltme Sorumluluğu: Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünümdeki veya değerlendirme aşamasındaki çalışmalarıyla ilgili bir hata veya yanlış fark etmeleri durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme konusunda editörle iş birliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
Tek Yere Gönderim: Yazar(lar) aynı makaleyi aynı anda sadece bir dergiye göndermelidir. Ayrıca makalenin daha önce başka dergilerde yayınlanmamış olması gerekir.
İntihal Sorumluluğu: Dergi intihali önlemek için makaleleri kontrol etse de intihalin akademik sonuçlarından yazarları sorumludur.
Tez Türetimi ve Önceden Sunum / Yayım: Çalışma bir tezden türetilmiş ya da başka bir bilimsel etkinlikte sunulmuş veya yayımlanmışsa (özet metin olarak), bu durum dergiye bildirilmelidir.
Yazar Sıralaması: Yazar sıralaması, bireylerin çalışmaya ve raporlamaya yaptığı katkıyı yansıtmalıdır.
Finansman ve Destek Bildirimi: Çalışmada kullanılan finansman kaynakları varsa veya çalışma belirli bir proje tarafından destekleniyorsa, bu durum yazarlar tarafından makalede belirtilmelidir.
Telif Hakkı Taahhüdü: Yazarlar, makalede yer alan metin, şekil ve diğer dokümanların üçüncü şahıslara ait telif haklarını ihlal etmediğini kabul ve taahhüt ederler.
Hakemler için
Akademik Kaliteye Katkı: Hakemler, değerlendirdikleri makalelerin akademik kalitesini artırma misyonuyla hareket etmeli ve bu süreçte kritik bir rol oynadıklarının bilincinde olmalıdırlar.
Uzmanlık ve Gizlilik: Hakemler, yalnızca kendi uzmanlık alanlarına giren makaleleri değerlendirmeyi kabul etmeli; ayrıca, çift-kör hakemlik ilkesine sadık kalarak, makale detaylarının gizliliğini koruyabilecekleri koşullarda görev almalıdırlar. Değerlendirme sürecine dair hiçbir bilginin üçüncü şahıslarla paylaşılmaması esastır.
Tarafsızlık ve Nesnellik: Hakemler, değerlendirmelerini makalenin içeriğinin doğruluğu ve akademik standartlara uygunluğu üzerine kurmalıdırlar. Yazarların görüşlerinin kendi görüşlerinden farklı olması, değerlendirme kararlarını etkilememelidir.
Yapıcı ve Açık Geribildirim: Hakem raporları, yapıcı ve nesnel bir dil kullanılarak hazırlanmalı; küçültücü, aşağılayıcı veya suçlayıcı ifadelerden kesinlikle kaçınılmalıdır. Özellikle olumsuz değerlendirmelerde, makaledeki eksiklikler ve hatalar somut ve net bir şekilde belirtilmelidir.
Zaman Yönetimi: Hakemler, kendilerine tanınan süre içinde değerlendirme sürecini tamamlamakla yükümlüdür. Şayet makaleyi değerlendiremeyeceklerse, bu durumu makul bir zaman diliminde dergi yönetimine bildirmelidirler.
Editörler için
Makale Değerlendirmesi: Editörler, derginin kapsamına uygun makaleleri değerlendirme sürecine dahil ederler.
Nihai Karar Yetkisi: Bir makalenin kabulü veya reddi konusundaki nihai yetki ve sorumluluk tamamen editörlere aittir.
Çıkar Çatışmasından Kaçınma: Editörler, makale değerlendirme ve yayımlama kararlarında herhangi bir çıkar çatışması içinde bulunmamalı ve kişisel menfaat sağlamamalıdır.
Akademik Standartlar: Makale kabul süreçlerinde, akademik endişeler ve bilimsel standartlar en öncelikli kriterlerdir.
Süreç Yönetimi: Makalelerin değerlendirme, hakemlik, redaksiyon ve yayımlanma süreçlerinin zamanında ve sorunsuz tamamlanmasını sağlamak editörlerin görevidir.
Gizlilik: Hakem ve yazarların kimlik bilgilerinin gizliliğini korumak editörlerin temel sorumluluklarındandır.
İntihali Önleme: Editörler yayımlanmak üzere gönderilen makalelerde intihal vakalarının önlenmesi için azami gayret göstermelidir.
Etik Kurul İzni Kapsamındaki Çalışmalar
- Katılımcı esaslı veri toplama yöntemlerinin (anket, görüşme, mülakat, gözlem) kullanıldığı nitel ve nicel araştırmalar,
- İnsan veya hayvan canlı/materyal unsurlarının dahil edildiği klinik veya bilimsel deneyler,
- Kişisel verilerin korunması ilkesi uyarınca yürütülen geriye dönük (retrospektif) veri analizleri,
Gönderilen makalelerde etik kurul onay belgesinin beyanı esastır. Bu zorunluluğun dışında kalan çalışmalar için "Etik Onay Gerektirmediğini Belirten Beyan Formu" eksiksiz doldurulmalıdır. Etik Onay Gerektirmediğini Belirten Beyan Formu başvuru sisteminde bulunmaktadır
Editörler kendi dergilerinde yayın yapabilir mi?
Yayın Etiği Komitesi'nin (COPE) "Kendi dergisinde yazar olan editör" (Editor as author in own journal - https://publicationethics.org/guidance/case/editor-author-own-journal) rehber vakası ve önerileri doğrultusunda dergimiz; baş editörlerin, yardımcı editörlerin ve yayın kurulu üyelerinin kendi akademik çalışmalarını dergiye göndermelerine ve yayınlamalarına olanak tanımaktadır. Bu prosedürler ve kurallar 31.08.2026 tarihi itibarıyla resmen yürürlüğe girmiştir/devreye alınmıştır.
Uzmanlık gerektiren alanlarda editörlerin genellikle önde gelen araştırmacılar olduğunun bilincindeyiz. Bu nedenle, hizmet verdikleri dergide yayın yapma haklarından mahrum bırakılmamalıdırlar. Ancak, konumun kötüye kullanılmasını, çıkar çatışmalarını veya herhangi bir usulsüzlük izlenimini önlemek amacıyla bu tür gönderimler için aşağıdaki katı prosedürler uygulanmaktadır:
- Tam Bağımsızlık: Bir editör, yardımcı editör, alan editörü veya kurul üyesi dergiye makale gönderdiğinde, söz konusu makaleyle ilgili editoryal karar ve hakem değerlendirme süreçlerinin tamamen dışında tutulur.
- Bağımsız Yönetim: Makale, makaleyi gönderen yazarla hiçbir çıkar çatışması bulunmayan farklı ve bağımsız bir editöre (örneğin bir Eş Editör veya Yardımcı Editör) atanır. Makaleyi gönderen editör hiçbir aşamaya müdahale edemez.
- Titiz Hakem Değerlendirmesi: Atanan bağımsız editör, dış hakem değerlendirme sürecini tek başına yönetir. Makaleyi gönderen editör, hakemlerin kimliklerine, hakem raporlarına (yazar sıfatı dışında) veya makalesiyle ilgili kurum içi editoryal yazışmalara hiçbir şekilde erişemez.
- Şeffaflık ve Beyan: Mutlak şeffaflığı sağlamak adına, bir editör tarafından yazılan ve kabul edilen her makalede süreci açıklayan net bir beyana yer verilir. Nihai yayına, yazarın derginin bir editörü olduğunu ancak söz konusu makalenin hakem değerlendirmesi ve karar alma sürecine hiçbir şekilde dahil olmadığını açıkça belirten bir "Çıkar Çatışması" (Conflict of Interest) notu eklenir.
YAYIN POLİTİKASI
Yayın Süreci
1. Ön Kontrol ve Şekilsel İnceleme (Sekreterlik)
• Yüklenen dosyalar, dergi şablonu ve yazım kurallarına uygunluk açısından kontrol edilir.
• İntihal raporu incelenir: Genel benzerlik oranı %20’nin altında olmalıdır. Ancak editörlük, benzerliklerin niteliğine ve tek kaynaktan gelen benzerlik oranına göre ayrıca değerlendirme yapabilir.
• Şablona uymayan, eksik dosyası olan veya benzerlik sınırını aşan çalışmalar doğrudan reddedilir veya düzeltilmesi için yazara iade edilir.
2. Editöryal Ön Değerlendirme (Başeditör)
• Sekreterlik onayından geçen çalışmalar Başeditöre iletilir.
• Derginin amacına/kapsamına uymayan, bilimsel yetersizliği olan, özgün değeri bulunmayan, dilsel açıdan yetersiz veya etik ilkelere uymayan çalışmalar reddedilir.
• Uygun bulunan çalışmalar Alan Editörüne yönlendirilir.
3. Hakem Değerlendirmesi (Çift Kör Hakemlik)
• Alan Editörü çalışmayı alanında uzman en az 2 hakeme gönderir.
• Hakem ve yazar kimlikleri tamamen gizli tutulur (çift kör / double-blind).
• Karar Mekanizması:
o Yayın için en az 2 olumlu hakem görüşü şarttır.
o Hakem görüşleri çelişirse (1 olumlu, 1 olumsuz), çalışma 3. bir hakeme gönderilir.
o Hakem düzletmeyi görmek isterse, yazar düzeltmeyi yaptıktan sonra çalışma düzeltmeyi isteyen hakeme tekrar gönderilir.
4. Kabul ve Yayınlama
• Kabul alan yayınlar Dil editörüne gönderilir ve metinlerde herhangi bir içerik değişikliği yapılmaksızın varsa sadece dil bilgisi yönünden düzeltme yapılır,
• Dil Editöründen geçen makaleler Mizanpaj editörüne gönderilir.
• Hakem onayından geçen çalışmalara DOI numarası atanır.
• Tüm adımları tamamlanan makaleler hızlı bir şekilde yayımlanır
Ortalama Karar Süresi:
o Makalenin dergiye ulaşmasından karar tarihine kadar geçen ortalama süre 3-6 ay arasındadır. Bu süre, hakemlerin geri dönüş süresine ve gerekli düzeltmeleri yapacak sorumlu yazarın geri bildirimlerine göre değişiklik gösterebilir.
İntihal Taraması:
o Gönderilen tüm makaleler DergiPark sistemine entegre olan intihal.net taramasından geçmektedir.
o Yazarlar, intihal taraması esnasında sistemsel sorunlar yaşanması ihtimaline karşı iThenticate gibi diğer yazılımları kullanarak makalelerine ait benzerlik raporlarının çıktılarını sisteme yüklemeleri gerekmektedir.
o Herhangi bir taramada %20'den fazla benzerlik oranına sahip makaleler yayımlanmaz.
o Editör ekibi intihalin niteliğine veya tek bir belgeden gelen benzerliğin kapsamına bağlı olarak makaleyi iade etmeye karar verebilir.
Telif Hakları ve Açık Erişim:
o Yazarlar, makalelerindeki telif haklarını ellerinde tutar.
o Türk Sağlık Bilimleri ve Yaşam Dergisi tarafından yayımlanan tüm makaleler CC BY-NC 4.0 açık erişim lisansı şartlarına uygun olarak yeniden kullanıma açıktır.
o Yazarlar, yayın öncesinde Telif Hakkı Sözleşmesini okuyup imzalamalıdır. Bu sözleşme ile yazarlar aşağıdaki hükümleri kabul eder:
Makalenin kendi özgün çalışmaları olduğunu ve intihal içermediğini,
Tüm yazarların çalışmaya bireysel emek verdiğini ve sorumluluk aldığını,
Makalenin son halini görüp onayladıklarını,
Makalenin başka bir yerde yayımlanmadığını veya gönderilmediğini,
Makaledeki metin, şekil ve dokümanların üçüncü şahıs telif haklarını ihlal etmediğini,
Makaleyi yayımlaması ve kendini orijinal yayıncı olarak tanımlaması için Türk Sağlık Bilimleri ve Yaşam Dergisi yetki verdiklerini,
Orijinal yazarlar ve alıntı detayları belirtildiği sürece üçüncü kişilere makaleyi ticari olmayan amaçlarla kullanma hakkı verdiklerini
Bu lisansın, yazarın çalışmalarının bütünlüğünü ve sahipliğini koruma hakkını bozmadığını veya kısıtlamadığını,
Makalenin tüm ticari haklarının yazarlara ait olduğunu.