Derleme

UZAY BESLENMESİ ÇERÇEVESİNDE ASTRONOTLARIN DUYUSAL MONOTONLUK VE PSİKOSOSYAL UYUM SÜREÇLERİ

Cilt: 14 Sayı: 2 30 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

UZAY BESLENMESİ ÇERÇEVESİNDE ASTRONOTLARIN DUYUSAL MONOTONLUK VE PSİKOSOSYAL UYUM SÜREÇLERİ

Öz

Uzun süreli uzay görevlerinde astronotların hem fizyolojik hem de psikolojik olarak görevlerini sürdürebilmeleri, beden ve zihnin mikrogravite gibi olağan dışı koşullara uyum sağlayabilme kapasitesine bağlıdır. Uzayda sınırlı gıda seçenekleri ve tekrarlayan beslenme rutinleri tat ve koku deneyimini etkileyerek iştahın azalmasına ve menü monotonluğuna yol açmaktadır. Bununla birlikte sosyal izolasyon koşulları astronotların moralini düşürebilir ve ekip içi psikososyal uyumu zorlaştırabilir. Bu çalışmada, mikrogravite koşullarında astronot beslenmesinde duyusal algı değişimlerinin, menü yorgunluğunun sebep olabileceği psikolojik etkilerin ve sosyal etkileşim bağlamında yemeğin çok yönlü işlevlerin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden birisi olan kapsamlı literatür taraması kullanılarak yapılmıştır. Literatürde yer alan makale ve raporlar, mikrogravite ortamında beslenme deneyimleri, tat ve koku algısı değişimleri, menü yorgunluğu, psikososyal etkiler, artırılmış gerçeklik ve telematik sofralar temaları üzerinden kapsamlı biçimde incelenmiştir. Ayrıca, literatürdeki veriler, teknoloji temelli uygulamaların sosyal izolasyonun olumsuz etkilerini azaltmada ve bireysel iyi oluşu desteklemede önemli bir potansiyele sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda çalışma, gelecekteki uzun süreli görevlerde beslenme planlamasına ve astronotların genel iyi oluşunu destekleyecek stratejilerin geliştirilmesine ışık tutmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bychkov, V., Ivanov, A., & Smirnov, K. (2021). Closed-loop food production systems for long-duration space missions. Journal of Space Life Sciences, 18(3), 112–125.
  2. Cooper, M., Douglas, G., & Zwart, S. R. (2017). Menu fatigue countermeasures for long-duration missions. Acta Astronautica, 131, 33–39. https://doi.org/10.1016/j.actaastro.2016.11.020
  3. Cooper, M., Perchonok, M., & Douglas, G. (2011). Nutrition requirements for space exploration missions. Journal of Human Nutrition in Space, 5(2), 1–12.
  4. Cruthirds, J., Smith, S. M., & Lane, H. W. (2013). Gastrointestinal health during long-duration spaceflight. Life Sciences in Space Research, 1, 50–56.
  5. Davies, J., Massa, G. D., & Wheeler, R. M. (2003). Vegetable Production System (Veggie): Development and applications in space research. NASA Technical Reports.
  6. Dev, S. (2024). Cognitive performance during extended space missions. NASA Human Research Program.
  7. Douglas, G. (2017). Space Food Systems: Ensuring crew health on exploration missions. NASA Factsheet.
  8. Douglas, G., & Perchonok, M. H. (2020). Food in space: Past, present, and future. Annual Review of Food Science and Technology, 11, 311–333.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gastronomi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

23 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

10 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Irmak, R. K., Kiper, V. O., & Şen, M. A. (2025). UZAY BESLENMESİ ÇERÇEVESİNDE ASTRONOTLARIN DUYUSAL MONOTONLUK VE PSİKOSOSYAL UYUM SÜREÇLERİ. Turar Turizm ve Araştırma Dergisi, 14(2), 372-400. https://doi.org/10.7460/turar.1748723
AMA
1.Irmak RK, Kiper VO, Şen MA. UZAY BESLENMESİ ÇERÇEVESİNDE ASTRONOTLARIN DUYUSAL MONOTONLUK VE PSİKOSOSYAL UYUM SÜREÇLERİ. TURAR. 2025;14(2):372-400. doi:10.7460/turar.1748723
Chicago
Irmak, Rabia Kübra, Vahit Oğuz Kiper, ve Mehmet Akif Şen. 2025. “UZAY BESLENMESİ ÇERÇEVESİNDE ASTRONOTLARIN DUYUSAL MONOTONLUK VE PSİKOSOSYAL UYUM SÜREÇLERİ”. Turar Turizm ve Araştırma Dergisi 14 (2): 372-400. https://doi.org/10.7460/turar.1748723.
EndNote
Irmak RK, Kiper VO, Şen MA (01 Ekim 2025) UZAY BESLENMESİ ÇERÇEVESİNDE ASTRONOTLARIN DUYUSAL MONOTONLUK VE PSİKOSOSYAL UYUM SÜREÇLERİ. Turar Turizm ve Araştırma Dergisi 14 2 372–400.
IEEE
[1]R. K. Irmak, V. O. Kiper, ve M. A. Şen, “UZAY BESLENMESİ ÇERÇEVESİNDE ASTRONOTLARIN DUYUSAL MONOTONLUK VE PSİKOSOSYAL UYUM SÜREÇLERİ”, TURAR, c. 14, sy 2, ss. 372–400, Eki. 2025, doi: 10.7460/turar.1748723.
ISNAD
Irmak, Rabia Kübra - Kiper, Vahit Oğuz - Şen, Mehmet Akif. “UZAY BESLENMESİ ÇERÇEVESİNDE ASTRONOTLARIN DUYUSAL MONOTONLUK VE PSİKOSOSYAL UYUM SÜREÇLERİ”. Turar Turizm ve Araştırma Dergisi 14/2 (01 Ekim 2025): 372-400. https://doi.org/10.7460/turar.1748723.
JAMA
1.Irmak RK, Kiper VO, Şen MA. UZAY BESLENMESİ ÇERÇEVESİNDE ASTRONOTLARIN DUYUSAL MONOTONLUK VE PSİKOSOSYAL UYUM SÜREÇLERİ. TURAR. 2025;14:372–400.
MLA
Irmak, Rabia Kübra, vd. “UZAY BESLENMESİ ÇERÇEVESİNDE ASTRONOTLARIN DUYUSAL MONOTONLUK VE PSİKOSOSYAL UYUM SÜREÇLERİ”. Turar Turizm ve Araştırma Dergisi, c. 14, sy 2, Ekim 2025, ss. 372-00, doi:10.7460/turar.1748723.
Vancouver
1.Rabia Kübra Irmak, Vahit Oğuz Kiper, Mehmet Akif Şen. UZAY BESLENMESİ ÇERÇEVESİNDE ASTRONOTLARIN DUYUSAL MONOTONLUK VE PSİKOSOSYAL UYUM SÜREÇLERİ. TURAR. 01 Ekim 2025;14(2):372-400. doi:10.7460/turar.1748723

19425         19424        19426