Araştırma Makalesi

Akademide Metrik Kültür Erozyonu ve Yükselen Anomaliler

Cilt: 8 Sayı: 3 20 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

Akademide Metrik Kültür Erozyonu ve Yükselen Anomaliler

Öz

Özet: Goodhart Yasasına göre bir ölçü hedef haline geldiğinde, iyi bir ölçü olmaktan çıkar. Üniversiteler, küresel akademik yayıncılık oligopolünün yönettiği metrik kültür endüstrisine teslim olmuş görünmektedir. Bu endüstri, neoliberal piyasa mantığıyla, sorgulanmadan kabullenilmiş normatif gücü elinde bulunduran küresel akademik yayıncılık devlerinin eliyle ve üniversitelerin gönüllü desteğiyle akademik derinliği hızla değersizleştirmektedir. Lacan ve Žižek dilinde bu akademik yayıncılık oligopolü büyük Diğer’i temsil eder. Akademik performans değerlendirme ölçütlerinin bu küresel yayıncıların tekelindeki metriklere aşırı bağımlılığı, akademide bilimsel derinlik, akademik kültür, yetiştirme, topluma katkı ve en önemlisi de nitelikli eğitimin gölgede kalmasına neden olmaktadır. Bu durum, metriklerin dayattığı baskıya direnen akademisyenleri görünmez hale getirirken, Covid-19 ve yapay zekâ gibi günün trend konularında hiper üretken bir profil sergileyen ve birkaç yılda Nobel ödüllü bilim insanlarından daha fazla atıfa ulaşan TT anomalisini akademinin yeni yıldızı haline getirmiştir. Dahası, metrik ve etik arasında sıkışan editör ikilemi ve çarkın öğüttüğü mağdur yazar anomalilerinde de artış görünmektedir. Metrik türbülansındaki akademi bilimsel yenilik ve derinlikten uzak, yüzeysel üretimi teşvik eden, akademik erozyonun hızla yayıldığı bir görüntü sergilemektedir. Öbür tarafta, dünyayı değiştiren en önemli bilimsel çalışmalar (yapay zekâ modelleri, kuantum algoritmaları, RNA aşı teknolojileri, blokzincir protokolleri ve daha fazlası) arXiv ve Github gibi açık kaynak ve açık erişim platformlarda yayınlanmaktadır. Bu makalede, metrik kültürün yol açtığı erozyon ve onun sonucu olan anomaliler Lacanian kuramın eleştirel felsefesine dayalı tartışılmıştır. Metrik kültür erozyonuna karşı yavaş bilim hareketi gibi küresel çözüm önerilerinin yanında Türkiye’de geliştirilen DergiPark ve TR Dizin gibi ulusal akademik yayıncılık altyapıları ile Ulakbim’in atıf niyetleri analizi gibi girişimlerin önemi ortaya konmuştur. Makalede sunulan argümanlar ve incelenen anomaliler yükseköğretim politikalarının gözden geçirilmesi için de önemli ipuçları sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abduh, A. J. (2022). Hyperprolific authors in the top 2% scientists of the world. Authorea Preprints.
  2. Abduh, A. J. (2023). A critical analysis of the world’s top 2% most influential scientists: Examining the limitations and biases of highly cited researchers lists. Authorea Preprints.
  3. Alvesson, M., & Gabriel, Y. (2013). Beyond formulaic research: In praise of greater diversity in organizational research and publications. Academy of Management Learning & Education, 12(2), 245–263. https://doi.org/10.5465/amle.2012.0327
  4. Beer, D. (2016). Metric power. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/978-1-137-55649-3
  5. Blei, D. M., Ng, A. Y., & Jordan, M. I. (2003). Latent Dirichlet allocation. Journal of Machine Learning Research, 3, 993–1022.
  6. Bourdieu, P. (2001). Language and symbolic power (J. B. Thompson, Ed., G. Raymond & M. Adamson, Trans.). Harvard University Press.
  7. Bourdieu, P., & Wacquant, L. J. D. (1999). On the cunning of imperialist reason. Theory, Culture & Society, 16(1), 41–58.
  8. Bozeman, B., & Corley, E. (2004). Scientists’ collaboration strategies: Implications for scientific and technical human capital. Research Policy, 33(4), 599–616. https://doi.org/10.1016/j.respol.2004.01.008

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yükseköğretim Finansmanı , Yükseköğretim Sistemleri , Yükseköğretim Yönetimi , Yükseköğretim Çalışmaları (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

5 Nisan 2025

Kabul Tarihi

26 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Fırat, M. (2025). Akademide Metrik Kültür Erozyonu ve Yükselen Anomaliler. Journal of University Research, 8(3), 380-392. https://doi.org/10.32329/uad.1670503

Articles published in the Journal of University Research (Üniversite Araştırmaları Dergisi - ÜAD) are licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) License 32353.