Araştırma Makalesi

Tarımsal İhracatta Makroekonomik Dinamikler: Panel Veri Analiziyle Ampirik Bir Yaklaşım

Cilt: 12 Sayı: 1 10 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

Tarımsal İhracatta Makroekonomik Dinamikler: Panel Veri Analiziyle Ampirik Bir Yaklaşım

Öz

Bu çalışma, 2000-2022 döneminde 104 ülkeye ait panel veriler kullanılarak tarımsal hammadde, gıda ürünleri ve toplam mal ihracatının makroekonomik belirleyicilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Analizde reel efektif döviz kuru (REER), toplam faktör verimliliği (TFV) ve kişi başına düşen gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYH) temel bağımsız değişkenler olarak ele alınmış; panel veri yöntemleriyle sabit ve rassal etkiler modelleri tahmin edilmiş, Hausman testi ile uygun model seçilmiş, ardından yatay kesit bağımlılığı, değişen varyans ve otokorelasyon sorunlarına karşı Driscoll-Kraay ve kümelenmiş standart hatalar uygulanmıştır. Bulgular, ihracatın bileşenlerine göre farklılaşan etkiler olduğunu göstermektedir. Tarımsal hammadde ihracatında GSYH ve reel efektif döviz kurunun negatif etkileri öne çıkarken, TFV’nin anlamlı bir katkısı bulunmamıştır. Gıda ihracatında TFV pozitif ve güçlü biçimde belirleyici olurken, GSYH’nin etkisi çoğunlukla önemsiz veya negatif yönlü saptanmıştır. Mal ihracatı modelinde ise GSYH, TFV ve döviz kuru genel olarak pozitif ve anlamlı bulunmuş, ekonomik büyüme ve verimlilik artışlarının ihracatı desteklediği, rekabetçi kurun da etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aloui, C., Hammoudeh, S., Nguyen, D. K., and Sato, J. R. (2023). Global economic uncertainty and commodity exports: Revisiting connectedness in the post-COVID world. Resources Policy, 82, 103619.
  2. Alston, J. M., Beddow, J. M., and Pardey, P. G. (2010). Global patterns of crop yields and other partial productivity measures and their implications for agricultural sustainability. Agricultural Economics, 41(s1), 103-120.
  3. Amiti, M., Itskhoki, O., and Konings, J. (2014). Importers, exporters, and exchange rate disconnect. American Economic Review, 104(7), 1942-1978.
  4. Anderson, K., and Nelgen, S. (2024). Agricultural trade policy and global food security: Lessons from the past decade. Food Policy, 123, 102456.
  5. Barro, R. J., and Sala-i-Martin, X. (2004). Economic growth (2nd ed.). MIT Press.
  6. Baltagi, B. H. (2021). Econometric analysis of panel data (6th ed.). Springer.
  7. Baum, C. F., Schaffer, M. E., and Stillman, S. (2003). Instrumental variables and GMM: Estimation and testing. Stata Journal, 3(1), 1-31.
  8. Baum, C. F., Schaffer, M. E., and Stillman, S. (2007). Enhanced routines for instrumental variables/GMM estimation and testing. Stata Journal, 7(4), 465-506.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tarım Ekonomisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

10 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

12 Aralık 2025

Kabul Tarihi

2 Mart 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Taş, T., & Yılmaz, K. Ç. (2026). Tarımsal İhracatta Makroekonomik Dinamikler: Panel Veri Analiziyle Ampirik Bir Yaklaşım. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 12(1), 293-310. https://doi.org/10.20979/ueyd.1840931

Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi

Karadeniz Teknik Üniversitesi, İİBF, İktisat Bölümü, 61080, Trabzon/Türkiye

https://dergipark.org.tr/en/pub/ueyd

33974

 This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.