TR
EN
Teknostresin Yaşam Doyumuna Etkisi: Psikolojik Dayanıklılığın Aracılık Etkisi
Öz
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin hızla gelişmesi, iş ve özel yaşam arasındaki sınırları belirsizleştirerek çalışanların maruz kaldığı stres faktörlerini artırmaktadır. Bu çalışma, özellikle çağrı merkezleri gibi yüksek teknolojik etkileşimin yaşandığı bir sektörde teknostresin yaşam doyumu üzerindeki etkisini ve psikolojik dayanıklılığın bu etkileşimdeki aracılık rolünü derinlemesine inceleyerek literatürdeki bilgi eksikliğini gidermeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, İzmir ve Aydın illerinde görev yapan 325 çağrı merkezi çalışanı üzerinde bir araştırma gerçekleştirilmiştir. İlişkisel tarama modeline dayanan araştırmanın veri toplama süreci, survey yöntemi ve anket tekniği aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların teknostres düzeyleri, Tarafdar (2007) tarafından geliştirilen, Türen ve arkadaşları (2015) tarafından Türkçe’ye uyarlanarak sadeleştirilen, “tekno-iş yükü”, “tekno-belirsizlik” ve “tekno-karmaşıklık” olmak üzere üç alt boyuttan oluşan 14 maddelik "Teknostres Ölçeği" ile ölçülmüştür. Yaşam doyumu, Diener ve arkadaşları (1985) tarafından geliştirilen, Dağlı ve Baysal (2016) tarafından Türkçe’ye kazandırılan 5 maddelik "Yaşam Doyumu Ölçeği" ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların psikolojik dayanıklılık seviyeleri ise Smith ve diğerleri (2008) tarafından geliştirilen, tek boyuttan oluşan 6 maddelik "Kısa Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği" kullanılarak belirlenmiştir. Analiz sonuçları, teknostresin yaşam doyumu üzerinde olumsuz bir etki yarattığını ve bu etkinin ortaya çıkışında psikolojik dayanıklılığın kısmi düzeyde aracılık ettiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Teknostres, Yaşam Doyumu, Psikolojik Dayanıklılık, Dijitalleşme
JEL Sınıflandırması: M12, M54, I31, O33
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Achor, S. (2010). The happiness advantage: The seven principles of positive psychology that fuel success and performance at work. Crown Business.
- Agogo, D., & Kruse, L. C. (2019). Open affect-responsive systems: Toward personalized AI to beat back the waves of technostress. AAAI Spring Symposium: Interpretable AI for Well-being, 1-3.
- Ahern, N. R., Ark, P., & Byers, J. (2008). Resilience and coping strategies in adolescents–additional content. Nursing Children and Young People, 20(10), 32-36.
- Ahuja, M. K., Chudoba, K. M., Kacmar, C. J., McKnight, D. H., & George, J. F. (2007). IT road warriors: Balancing work-family conflict, job autonomy, and work overload to mitigate turnover intentions. MIS Quarterly, 31(1), 1-17.
- Alesina, A., DiTella, R., & MacCulloch, R. (2001). Inequality and happiness: Are Europeans and Americans different? National Bureau of Economic Research Working Paper, 8198.
- Alonazi, O., Alshowkan, A., & Shdaifat, E. (2023). The relationship between psychological resilience and professional quality of life among mental health nurses: A cross-sectional study. BMC Nursing, 22, 184.
- Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., & Yıldırım, E. (2007). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Sakarya Yayıncılık.
- American Psychological Association. (2020). Nurtured by nature. Monitor on Psychology, 51(3). Retrieved from https://www.apa.org/monitor/2020/04/nurtured-nature
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Strateji, Yönetim ve Örgütsel Davranış (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
18 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
4 Mart 2025
Kabul Tarihi
14 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 33 Sayı: 1
APA
Hanaylı, B., & Tozkoparan, G. (2026). Teknostresin Yaşam Doyumuna Etkisi: Psikolojik Dayanıklılığın Aracılık Etkisi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 33(1), 1-29. https://doi.org/10.18657/yonveek.1651113
AMA
1.Hanaylı B, Tozkoparan G. Teknostresin Yaşam Doyumuna Etkisi: Psikolojik Dayanıklılığın Aracılık Etkisi. YÖNEKO. 2026;33(1):1-29. doi:10.18657/yonveek.1651113
Chicago
Hanaylı, Berkin, ve Güler Tozkoparan. 2026. “Teknostresin Yaşam Doyumuna Etkisi: Psikolojik Dayanıklılığın Aracılık Etkisi”. Yönetim ve Ekonomi Dergisi 33 (1): 1-29. https://doi.org/10.18657/yonveek.1651113.
EndNote
Hanaylı B, Tozkoparan G (01 Mart 2026) Teknostresin Yaşam Doyumuna Etkisi: Psikolojik Dayanıklılığın Aracılık Etkisi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi 33 1 1–29.
IEEE
[1]B. Hanaylı ve G. Tozkoparan, “Teknostresin Yaşam Doyumuna Etkisi: Psikolojik Dayanıklılığın Aracılık Etkisi”, YÖNEKO, c. 33, sy 1, ss. 1–29, Mar. 2026, doi: 10.18657/yonveek.1651113.
ISNAD
Hanaylı, Berkin - Tozkoparan, Güler. “Teknostresin Yaşam Doyumuna Etkisi: Psikolojik Dayanıklılığın Aracılık Etkisi”. Yönetim ve Ekonomi Dergisi 33/1 (01 Mart 2026): 1-29. https://doi.org/10.18657/yonveek.1651113.
JAMA
1.Hanaylı B, Tozkoparan G. Teknostresin Yaşam Doyumuna Etkisi: Psikolojik Dayanıklılığın Aracılık Etkisi. YÖNEKO. 2026;33:1–29.
MLA
Hanaylı, Berkin, ve Güler Tozkoparan. “Teknostresin Yaşam Doyumuna Etkisi: Psikolojik Dayanıklılığın Aracılık Etkisi”. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, c. 33, sy 1, Mart 2026, ss. 1-29, doi:10.18657/yonveek.1651113.
Vancouver
1.Berkin Hanaylı, Güler Tozkoparan. Teknostresin Yaşam Doyumuna Etkisi: Psikolojik Dayanıklılığın Aracılık Etkisi. YÖNEKO. 01 Mart 2026;33(1):1-29. doi:10.18657/yonveek.1651113