Yıl 2020, Cilt 27 , Sayı 1, Sayfalar 69 - 89 2020-03-24

Sürdürülebilir Rekabet Avantajı Sağlamada Kaynak Avantajı Teorisi ve Pazar Yönlülük Yaklaşımı
Resource Advantage Theory and Market Orientation in Achieving a Sustainable Competitive Advantage

Tuğçe Merve İNAK ÖZBERK [1] , Mehmet MARANGOZ [2]


Günümüzde işletmeler mevcut rekabet koşullarında sürdürülebilir rekabet avantajını ellerinde bulundurmak için çeşitli stratejiler geliştirmektedir. Rekabet avantajını inceleyen işletmelerin kaynaklarını ve yetkinliklerini temel alan kaynak avantajı teorisi ilk kez Hunt ve Morgan (1995) tarafından ortaya atılmıştır. Teorinin temel önermesi işletmelerin taklit edilemeyen, değerli, nadir kaynaklarının işletmelere rekabetçi avantaj sağlayarak, üstün finansal performans sağlamasıdır. Ayrıca, kaynak avantajı teorisine göre, pazar yönlülük bir işletmeye pazar bölümlerinin tercihlerine göre uygun ürünler üretmesine, proaktif olarak müşteri memnuniyetini sağlayıcı bilgiler sağladığı için işletmelerin bir tür kaynağı olarak ifade edilmektedir. Çalışmanın amacı, işletmelerde kaynak avantajı teorisi ve pazar yönlülüğün, sürdürülebilir rekabet avantajını elde etmelerindeki önemini değerlendirmek ve buna bağlı olarak da öneriler getirilerek, literatüre katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Sonuç olarak, kaynak avantajı teorisine göre talep, tüketici bilgisi, insan motivasyonu, işletme amacı ve bilgisi, kaynaklar, yönetimin rolü, rekabet dinamikleri gibi unsurların pazar yönlülük açısından da sürdürülebilir rekabet avantajı sağlamadaki önemi vurgulanmaktadır.
Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir rekabet avantajı, Kaynak avantajı teorisi, Pazar yönlülük, Kaynak avantajı teorisi ve işletmelere etkileri
JEL Sınıflandırılması: F10, M31, M10, D40

Today, businesses are developing various strategies to keep sustainable competitive advantage in the current competitive environment. Hunt and Morgan (1995) first introduced the resource advantage theory based on the resources and competencies of the enterprises that examined the competitive advantage. The basic proposition of the theory is that it provides superior financial performance by providing a competitive advantage to enterprises that cannot be imitated, valuable and rare. In addition, according to the theory of resource advantage, market orientation is expressed as a source of the enterprises because it provides proactive customer satisfaction information by producing an appropriate product according to the preferences of the market segments. The aim of the study is to evaluate the importance of resource advantage theory and market orientation in enterprises to achieve sustainable competitive advantage and to make suggestions to the literatüre. As a result, the importance of supply, consumer knowledge, human motivation, business purpose and knowledge, resources, the role of management, competitive dynamics, and the importance of providing sustainable competitive advantage in market direction are emphasized.
Key Words: Sustainable competitive advantage, Resource advantage theory, Market orientation, Resource advantage theory and its effects on enterprises
JEL Classification: F10, M31, M10, D40

Sürdürülebilir rekabet avantajı, Kaynak avantajı teorisi, Pazar yönlülük
  • KAYNAKÇA
  • Arnett, D. B., & Hunt, S. D. (2002). Competitive Irrationality: The influence of Moral Philosophy. Business Ethics Quarterly, 12(3), 279–303.
  • Aydın Güler, D. (2005). A. Smith ve J. A. Schumpeter’in Dinamik Rekabet Teorileri. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakultesi. Dergisi, 23 (1), 1-15.
  • Ayyıldız Ünnü, N. A. (2009). Politik Pazarlamada Pazar Yönlülük ve Otantik Liderliğin Önemi, Ege Akademik Bakış Dergisi, 9(4), 1243–1273.
  • Bulut M., Eraslan, İ.H. & Şahin, Ö. (2004). Elmas Modeli ile Ankara Bilişim Kümelenmesi Rekabet Analizi. 3. Ulusal Bilgi, Ekonomik ve Yönetim Kongresi, 25-26 Kasım.
  • Baker, W. E., & Sinkula, J. M. (2005). Market Orientation and The New Product Paradox. Journal of Product Innovation Management, 22(6), 483–502.
  • Barney, J., (1991). Firm Resources and Sustained Competitive Advantage, Journal of Management, 17 (1), 99- 120.
  • Chetkovich, C., & Frumkin, P. (2003). Balancing Margin and Mission: Nonprofit Competition in Charitable Versus Fee-Based Programs. Administration and Society, 35(5), 564–596.
  • Chia Wu, Y. (2017). Resource-Advantage Theory: A Foundation of Integrated Marketing Communication and Market Orientation to Achieve Superior Performance. Proceedings of The Association of Collegiate Marketing Educators, 55–62.
  • Collis, D.J (2006). Research Note: How Valuable Are Organizational Capabilities. Strategic Management Journal, 15, 143-150.
  • Corbin, J. J. (1999). A Study of Factors Influencing The Growth of Nonprofits in Social Services. Nonprofit and Voluntary Sector Quarterly, 28(3), 296–314.
  • Demir, Y., & Demirel, E. T. (2011). Rekabet Avantajı Yaratmada Entelektüel Sermayenin Önemi. İş Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 13(1), 81–104.
  • Deng, S., & Dart, J. (1994). Measuring Market Orientation: A Multi-factor, Multi-item Approach, Journal of Marketing Management, 10, 725-742.
  • Doğanay, Ö., & Kırçova, İ. (2016). Kaynak Avantaj Teorisi Perspektifinden Sürdürülebilir Pazarlama. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 9(17), 25–41.
  • Durukan, T., & Hamşioğlu, B. A. (2015). Pazar Yönlülük, Pazarlama Yeteneklerinin Rekabet Avantajı Elde Etmede İhracat Performansı Üzerine Etkileri: Ankara İli İhracat İşletmelerinde Bir Uygulama. JEBPIR, 1(2), 1–19.
  • Ekber, Ş., & Ahmadov, F. (2017). Pazar Odaklılık Yaklaşımları: Bir Literatür İncelemesi. Uygulamalı Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 33–44.
  • Eren, M. Ş., Tokgöz, E., Gül, H. & Saylan, O. (2013). Pazar Odaklılığın Nitel Performans Üzerindeki Etkisinde Öğrenme Odaklılık ve Yenilikçiliğin Düzenleyici Etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakultesi Dergisi, 28(2), 1–39.
  • Friske, W. M. & Zachary, M. A. (2018). Regulation, New Venture Creation, and Resource-Advantage Theory: An Analysis of the U. S. Brewing Industry. Entrepreneurship Theory and Practice, 1–19.
  • Güleş, H. K., & Özilhan, D. (2010). Kaynak Temelli Teori Bağlamında Üretim ve Pazarlama Stratejilerinin İşletme Performansı Üzerine Etkisinin İncelenmesi. S.Ü. İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 10(19), 477–490.
  • Grant, R. M. (1991). The Resource-Based Theory of Competitive Advantage: Implications for Strategy Formulation. California Management Review Spring, 114-134.Güngör, M.Ö. (2016). Pazarlama Biliminde 29 İnsan 29 Kavram, Beta Basım Yayım, İstanbul.
  • Hamşıoğlu, B., & Durukan, T. (2018). Pazar Tabanlı Yeteneklerin İşletme Performansı Üzerindeki Etkisi: Türkiye İmalat İşletmelerinde Bir Uygulama. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 13(2), 1–22.
  • Hooley, G., Broderick, A., & Möller, K. (1998). Competitive Positioning and the Resource- Based View of the Firm. Journal of Strategic Marketing, 6(2), 97–115.
  • Hunt, S. D., & Morgan, R. M. (1995). The Comparative Advantage Theory of Competition. Journal of Marketing, 59(2), 1–15.
  • Hunt, S. D., & Morgan, R. M. (1996). The Resource-Advantage Theory of Competition: Dynamics, Path Dependencies, and Evolutionary Dimensions. The Journal of Marketing, 60(4), 107–114.
  • Hunt, S. D. (2000). A General Theory of Competition: Too Eclectic or not Eclectic Enough? Too Incremental or not Incremental Enough? Too Neoclassical or not Neoclassical Enough?. Journal of Macro Marketing, 20(1), 77–81.
  • Hunt, S. D., & Lambe, C. J. (2000). Marketing’s Contirbution to Business Strategy: Market Orientation, Relationship Marketing and Resource-Advantage. International Journal of Management Reviews, 2(1), 17–43.
  • Hunt, S. D. (2002). Marketing and A General Theory of Competition. Journal of Marketing Management, 18(1–2), 239–247.
  • Hunt, S. D., Arnett, D. B., & Madhavaram, S. (2006). The Explanatory Foundations of Relationship Marketing Theory. Journal of Business Industrial Marketing Theory, 21 (2), 72-87.
  • Hunt, S. D., & Madhavaram, S. (2006). Teaching Marketing Strategy: Using Resource- Advantage Theory as an Integrative Theoretical Foundation. Journal of Marketing Education, 28 (2), 93-105.
  • Hunt, S. D., & Davis, D. F. (2008). Grounding Supply Chain Management in Resource‐Advantage Theory. Journal of Supply Chain Management, 44(1), 10-21.
  • Hunt, S. D. (2011). Sustainable Marketing, Equity, and Economic Growth: A Resource Advantage, Economic Freedom Approach. Journal of the Academy of Marketing Science, 39(7), 7–20.
  • Hunt, S. D. (2011). Developing Successful Theories In Marketing: Insights From Resource Advantage Theory. Academy of Marketing Science Journal, 1(2), 72-84.
  • Hunt, S. D. (2012). Toward the Institutionalization of Marcromarketing: Sustainable Enterprise, Sustainable Marketing. Sustainable Development and the Sustainable Society, 406-408.
  • Hunt, S. D. (2015). Marketing Theory: Foundations, Controversy, Strategy, Resource Advantage Theory, Routledge, New York.
  • Hunt, S. D. (2018). Advancing Marketing Strategy in the Marketing Discipline and Beyond: From Promise, to Neglect, to Prominence, to Fragment, (to promise?). Journal of Marketing Management, 34(1–2), 16–51.
  • Kaplan, R. S. (2001). Strategic Performance Measurements and Management in Nonprofit Organizations. Nonprofit Management and Leadership, 11(3), 353–370.
  • Karahan, K. & Özçiftçi V. (2008). Pazar Yönlülük: Aksaray İli Perakende Hizmet İşletmelerinde Bir Uygulama. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 479–492.
  • Kayabaşı, A. (2007). İşletmelerin Rekabet Gücünün Geliştirilmesinde Lojistik Faaliyetlerin Performansının Arttırılması: Üretim İşletmeleri Üzerine Bir Uygulama. Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı, Yayınlanmış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi.
  • Kaygın, E. (2012). Sürdürülebilir Bir Rekabet Avantajı Sağlamanın Yolu: İç Girişimcilik Anlayışı. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 4(1), 93–103.
  • Koçak, A., Özer, A., & Gürel, E. (2005). Kaynak Temelli Yaklaşımda Pazarlama Kabiliyetinin Boyutları. H.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(1), 179–201.
  • Kohli, A. K., & Jaworski, B. J. (1990). Market Orientation: The Construct, Research Propositions, and Managerial Implications. Journal of Marketing, 54(2), 1.
  • Langerak, F. (2001). Effects of Market Orientation on The Behaviors of Salespersons And Purchasers, Channel Relationships, and Performance of Manufacturers, International Journal of Research in Marketing, 18, 221–234.
  • Laverie, D. A., & McDonald, R. E. (2007). Volunteer Dedication: Understanding The Role of Identity Importance on Participation Frequency. Journal of Macromarketing, 27(3), 274–288.
  • Mata, F.J., Fuerst, W.L., & Barney, J. B. (1995). Information Technology and Sustained Competitive Advantage: A Resource- Based Analysis, MIS Quarterly, 19(4), 487-505.
  • McDonald, R. E., Weerawardena, J., Madhavaram, S., & Sullivan Mort, G. (2015). From “Virtuous” to “Pragmatic” Pursuit of Social Mission: A Sustainability-Based Typology of Nonprofit Organizations and Corresponding Strategies. Management Research Review, 38(9), 970–991.
  • Morgan, R. M., & Hunt, S. D. (1999). Relationship-based competitive advantage: The role of Relationship Marketing in Marketing Strategy. Journal of Business Research, 46(3), 281–290.
  • Narver, J. C., & Slater, S. F. (1990). The Effect of a Market Orientation on Business Profitability. Journal of Marketing, 20-35.
  • Narver J.C. & Slater, S.F. (1995). Market Orientation and Learnıng Organization, Journal of Marketing, 59 (3). 63-74.
  • Narver, J. C., Slater, S. F., & MacLachlan, D. L. (2004). Responsive and Proactive Market Orientation and New Product Success. Journal of Product Innovation Management, 21(5), 334–347.
  • Nelson, P. (1970). Information and Consumer Behavior. Journal of Political Economy, 78 (2), 311-329.
  • Özbağ Kaya, G., (2016). Rekabet Avantajı Yaratmada İki Temel Yaklaşım; Kaynak Tabanlı ve Endüstri Tabanlı Yönetim Modeli, Yeni Türkiye Dergisi, 88, 888- 899.
  • Peranginangin, J. (2015). A Conceptual Mapping Resource Advantage Theory, Competitive Advantage Theory, and Transient Competitive Advantage. Expert Journal of Business and Management, 3(2), 140-149
  • Porter, M.E., (1980). Competitive Strategy: Techniques for Analyzing Industries and Competitor, New York: The Free Press.
  • Porter, M.E. (1985). Competitive Advantage: Creating and Sustaining Superior Performance, The Free Press, New York.
  • Porter, M.E. (2008). The Five Competitive Forces That Shape Strategy. Harvard Business Review, 3 (2), 24-41.
  • Senge, P.M., (1990). The Fifth Discipline: The Art and Practice of the Learning Organization, New York, NY: Double Day/ Currency Press.
  • Seviçin, A. (2009). Sürdürülebilir Rekabet Üstünlüğü Kavramı Üzerine Bir İnceleme. ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 5(10), 171–185.
  • Slater S.F. & Narver, J.C. (1994). Market Orientation Value, And Superior Performance, Business Horizons, 37 (2), 3-18.
  • Şahin, B. (2018). Pazar Odaklılık Bileşenlerinin Firma Performansına Etkileri: Ankara’da Faaliyet Gösteren Startuplar Üzerine Bir Uygulama. Business Management Studies: An International Journal, 6(2), 675–693.
  • Taşkın, E. Kayabaşı, A., & Kiracı, H. (2011). Rekabetçi Yöntemlerin İşletme Performansı Üzerine Etkisi: İnegöl’de Faaliyet Gösteren ve İhracat Yapan İşletmeler Üzerine Bir Alan Araştırması. Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi, 8, 105–122.
  • Teece, D.J., Pisano, G. & Shuen, A.,(1997). Dynamic Capabilities and Strategic Management, Strategic Management Journal, 18, 509- 533.Tek Ö.B. (2004). Pazarlama İyi İnsan Olmanın Bilimidir, Pazarlama Dünyası Dergisi, 12, (67). 5-22.
  • Topaloğlu, Ö. McDonald, R. D., & Hunt, S. D. (2018). The Theoretical Foundations of Nonprofit Competition: A Resource-Advantage Theory Approach. Journal of Nonprofit & Public Sector Marketing, 30(3), 229–250.
  • Yalçın, B. (2010). Kaynak Avantajı Kuramı Üzerine Kavramsal Bir Bakış. İşletme ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 1 (2), 63-71.
  • Wang, Y. J., Capon, N., Wang, V. L., & Guo, C. (2018). Building Industrial Brand Equity on Resource Advantage. Industrial Marketing Management, 72, 4 16.Wittmann, M. C., Hunt, S. D., & Arnett. (2009). Explaining Alliance Success: Competences, Resources, Relational Factors, and Resource-Advantage Theory. Industrial Marketing Management, 38 (7), 4-16.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-7642-346X
Yazar: Tuğçe Merve İNAK ÖZBERK (Sorumlu Yazar)
Kurum: MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-1589-2940
Yazar: Mehmet MARANGOZ
Kurum: MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 24 Mart 2020

APA İNAK ÖZBERK, T , MARANGOZ, M . (2020). Sürdürülebilir Rekabet Avantajı Sağlamada Kaynak Avantajı Teorisi ve Pazar Yönlülük Yaklaşımı. Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi , 27 (1) , 69-89 . DOI: 10.18657/yonveek.539379