Derleme

Caryophyllaceae Familyasına Ait Karakteristik Sekonder Metabolitler ve Biyolojik Aktiviteleri

Cilt: 31 4 Mayıs 2026
PDF İndir
EN TR

Caryophyllaceae Familyasına Ait Karakteristik Sekonder Metabolitler ve Biyolojik Aktiviteleri

Öz

Caryophyllaceae familyasında bulunan çeşitli türler dünya çapında birçok etnik topluluk tarafından geleneksel tıpta ağırlıklı olarak Çin tıbbında kullanılmaktadır. Caryophyllaceae sekonder metabolitlerce zengin bir familya olup içerdiği saponinler, steroidler, alkaloidler, terpenoidler ve fenolik bileşikler in insan sağlığı üzerindeki olumlu etkileri çeşitli bilim insanları tarafından araştırılmıştır. Sekonder metabolitler, bitkilerin çevresel streslere yanıt verme kabiliyetini artırarak ekosistem dengesinin korunmasına katkıda bulunan; zararlılara, patojenlere ve diğer çevresel tehditlere karşı savunma mekanizmalarında kritik bir rol oynayan biyoaktif bileşiklerdir. Bu bileşikler farmakolojik potansiyeli sayesinde geleneksel tıpta uzun yıllar kullanılmış ve modern tıpta yeni tedavi yöntemlerinin geliştirilmesine olanak tanımıştır. Bu familyanın sekonder metabolitlerinin çalışılması, familyada mevcut bitkilerin antikanser, antibakteriyel, antifungal, antiviral, antioksidan, antiinflamatuar ve terapötik özelliklere sahip olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, Caryophyllaceae familyasına ait bitkilerin sekonder metabolitlerinin derlenmesi, bu bileşiklerin fitokimyasal çeşitliliğinin ortaya konması ve literatürde raporlanan farmakolojik, biyolojik ve etnomedikal etkilerini bütüncül bir bakış açısıyla değerlendirmeyi amaçlamıştır. Bu derleme, familyanın sekonder metabolitlerini ve tıbbi özelliklerinin önemine dikkat çekerek Caryophyllaceae familyasında gelecekte yapılacak araştırmalar için değerli bilgiler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Caryophyllaceae, Sekonder metabolit, Biyolojik aktivite

Etik Beyan

Bu çalışmada araştırma ve yayın etiği ilkelerine uyulmuş, verilerde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve yararlanılan tüm kaynaklar uygun şekilde atıf yapılarak belirtilmiştir. Bu çalışma kapsamında insan ya da hayvan denekler kullanılmadığından etik kurul onayı gerekmemektedir.

Teşekkür

Bu çalışma, 2025-84906727-05 No’ lu proje ile desteklenmiş olup, katkılarından dolayı ZBEUN Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi (B.A.P.)’ne teşekkür ederiz. Bu çalışma, Gamze ERİKCİ'nin Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü'nde Prof.Dr. Hatice ÇÖLGEÇEN danışmanlığında tamamladığı Sabulina mesogıtana subsp. Flaccıda Endemik Türününde Organogenez Ve İnce Yapı başlıklı Yüksek Lisans tezinden üretilmiştir.

Kaynakça

  1. Acebes, B., Díaz-Lanza, A. M., & Bernabé, M. (1998). A saponin from the roots of Gypsophila bermejoi. Phytochemistry, 49(7). https://doi.org/10.1016/S0031-9422(98)00404-X
  2. Alarcon, R., Ortiz, L. T., & García, P. (2006). Nutrient and fatty acid composition of wild edible bladder campion populations Silene vulgaris (Moench.) Garcke. International Journal of Food Science and Technology, 41, 1239–1242.
  3. Ali, Z., Ahmad, V. U., Ali, M. S., Iqbal, F., Zahid, M., & Alam, N. (1999). Two new C-Glycosylflavones from Silene conoidea. Natural Product Letters, 13, 121–129. https://doi.org/10.1080/10575639908048832
  4. Altay, A. (2018). HPLC analysis of phenolic compounds from Gypsophila aucheri Boiss. and investigation of antioxidant and cytotoxic activity of Gypsophila aucheri Boiss. extracts. Journal of Science and Technology, 11, 168–181. https://doi.org/10.18185/erzifbed.41119
  5. Altay, A., Tohma, H., Durmaz, L., Taslimi, P., Korkmaz, M., Gulcin, I., & Koksal, E. (2019). Preliminary phytochemical analysis and evaluation of in vitro antioxidant, antiproliferative, antidiabetic, and anticholinergics effects of endemic Gypsophila taxa from Turkey. Journal of Food Biochemistry, 43, 1–1. https://doi.org/10.1111/jfbc.12908
  6. Alvarez, M. A. (2014). Plant biotechnology for health: From secondary metabolites to molecular farming (pp15-31) Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-05771-2
  7. Ameziane, N., Boubaker, H., Boudyach, H., Msanda, F., Jilal, A., & Benaoumar, A. A. (2007). Antifungal activity of Moroccan plants against citrus fruit pathogens. Agronomy for Sustainable Development, 27, 273–277. https://doi.org/10.1051/agro:2007022
  8. Angmo, K., Adhikari, B. S., & Rawat, G. S. (2012). Changing aspects of traditional healthcare system in Western Ladakh. Journal of Ethnopharmacology, 143, 621–630. https://doi.org/10.1016/j.jep.2012.07.017
  9. Ballabh, B., Chaurasia, O. P., Ahmed, Z., & Singh, S. B. (2008). Traditional medicinal plants of cold desert Ladakh—Used against kidney and urinary disorders. Journal of Ethnopharmacology, 9, 118–331. https://doi.org/10.1016/j.jep.2008.04.022
  10. Bano, A. S., Khattak, A. M., Basit, A., Alam, M., Shah, S. T., Ahmad, N., Gilani, S. A. Q., Ullah, I., Anwar, S., & Mohamed, H. I. (2022). Callus induction, proliferation, enhanced secondary metabolites production and antioxidants activity of Salvia moorcroftiana L. as influenced by combinations of auxin, cytokinin and melatonin (pp. 1-16)Agribusiness and Biotechnology. https://doi.org/10.1590/1678-4324-2022210200

Kaynak Göster

APA
Erikci, G., Çölgeçen, H., & Karahan, H. (2026). Caryophyllaceae Familyasına Ait Karakteristik Sekonder Metabolitler ve Biyolojik Aktiviteleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 31, 309-330. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1688381
AMA
1.Erikci G, Çölgeçen H, Karahan H. Caryophyllaceae Familyasına Ait Karakteristik Sekonder Metabolitler ve Biyolojik Aktiviteleri. YYUFBED. 2026;31:309-330. doi:10.53433/yyufbed.1688381
Chicago
Erikci, Gamze, Hatice Çölgeçen, ve Havva Karahan. 2026. “Caryophyllaceae Familyasına Ait Karakteristik Sekonder Metabolitler ve Biyolojik Aktiviteleri”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 (Mayıs): 309-30. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1688381.
EndNote
Erikci G, Çölgeçen H, Karahan H (01 Mayıs 2026) Caryophyllaceae Familyasına Ait Karakteristik Sekonder Metabolitler ve Biyolojik Aktiviteleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 309–330.
IEEE
[1]G. Erikci, H. Çölgeçen, ve H. Karahan, “Caryophyllaceae Familyasına Ait Karakteristik Sekonder Metabolitler ve Biyolojik Aktiviteleri”, YYUFBED, c. 31, ss. 309–330, May. 2026, doi: 10.53433/yyufbed.1688381.
ISNAD
Erikci, Gamze - Çölgeçen, Hatice - Karahan, Havva. “Caryophyllaceae Familyasına Ait Karakteristik Sekonder Metabolitler ve Biyolojik Aktiviteleri”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 (01 Mayıs 2026): 309-330. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1688381.
JAMA
1.Erikci G, Çölgeçen H, Karahan H. Caryophyllaceae Familyasına Ait Karakteristik Sekonder Metabolitler ve Biyolojik Aktiviteleri. YYUFBED. 2026;31:309–330.
MLA
Erikci, Gamze, vd. “Caryophyllaceae Familyasına Ait Karakteristik Sekonder Metabolitler ve Biyolojik Aktiviteleri”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 31, Mayıs 2026, ss. 309-30, doi:10.53433/yyufbed.1688381.
Vancouver
1.Gamze Erikci, Hatice Çölgeçen, Havva Karahan. Caryophyllaceae Familyasına Ait Karakteristik Sekonder Metabolitler ve Biyolojik Aktiviteleri. YYUFBED. 01 Mayıs 2026;31:309-30. doi:10.53433/yyufbed.1688381