The Role of Tourism in Cultural Heritage Conservation: Historical Faith-Based Travel Routes in Diyarbakır/Suriçi Analyzed Through the Isovist Method

Murat Şahin; Tuba Nur Olğun

doi:10.53433/yyufbed.1713360

TR EN

Turizmin Kültürel Mirasın Korunmasındaki Rolü: Diyarbakır/Suriçi’nde Tarihi İnanç Temalı Seyahat Rotalarının Isovist Yöntemiyle Analizi

Öz

Turizm sektörü, kültürel mirasın korunmasında kritik bir role sahiptir. Bu bağlamda, kültürel seyahat rotaları yalnızca tarihi yapıların korunmasını kolaylaştırmakla kalmamakta; aynı zamanda ziyaretçilere daha bilinçli ve kapsayıcı bir deneyim sunmaktadır. Bu çalışma, Diyarbakır Suriçi bölgesindeki tarihi inanç temelli yapıları incelemekte ve kültürel turizm deneyimini iyileştirirken bu yapılardan en fazla sayıdakini kapsayan seyahat rotalarını tasarlamayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda Suriç, ana ekseni boyunca üç parçaya ayrılmış ve her parça için üç ayrı rota önerilmiştir. Ayrıca, inançla ilgili önemli yapıların daha kapsamlı bir şekilde deneyimlenmesini sağlamak amacıyla bir ana rota belirlenmiştir. Önerilen rotaların etkinliğini değerlendirmek için, yapıların görünürlüğüne ve ziyaretçilere sunduğu algısal deneyimlere odaklanarak İzovist yöntemi uygulanmıştır. Bulgular, önerilen rotaların hem kültürel varlıkların görünürlüğünü hem de kentsel dokunun okunabilirliğini artırdığını ve böylece mirasın korunmasına katkı sağladığını göstermektedir. Tarih boyunca çeşitli dini geleneklerin merkezi olmuş bir şehir olan Diyarbakır’da, inanç ve ibadet teması etrafında yapılandırılmış rotalar, bölgenin mimari mirasını daha derinlemesine anlamayı sağlayarak hem takdirini hem de korunmasını desteklemektedir. Çalışmanın temel amacı, İzovist yöntemi gibi nesnel analitik araçların uygulanması yoluyla koruma ve turizm planlamasının etkinliğini artırmaktır. Diyarbakır/Suriçi bağlamında ilk kez uygulanan bu yaklaşım, kültürel mirasın korunması ve tanıtımı için yenilikçi ve sürdürülebilir bir strateji sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Diyarbakır/Suriçi, Gezi rotası, İnanç yapıları, İsovist, Kültürel miras

The Role of Tourism in Cultural Heritage Conservation: Historical Faith-Based Travel Routes in Diyarbakır/Suriçi Analyzed Through the Isovist Method

Öz

The tourism sector holds a critical role in the safeguarding of cultural heritage. In this context, cultural travel routes not only facilitate the conservation of historical structures but also provide visitors with a more informed and immersive experience. This study investigates historical faith-based structures in the Suriçi district of Diyarbakır, aiming to design travel routes that encompass the maximum number of these sites while optimizing the cultural tourism experience. Accordingly, Suriçi was segmented into three parts along its main axis, and three distinct routes were proposed for each segment. In addition, a primary route was identified to provide a more comprehensive engagement with faith-related landmarks. To evaluate the effectiveness of the proposed routes, the Isovist method was employed, emphasizing the visibility of the structures and the perceptual experiences afforded to visitors. The findings indicate that the suggested routes enhance both the visibility of cultural assets and the legibility of the urban fabric, thereby supporting heritage conservation. In a city such as Diyarbakır, historically characterized by diverse religious traditions, routes structured around themes of belief and worship offer a deeper understanding of the region’s architectural heritage, promoting both its appreciation and its preservation. A central objective of this study is to augment the effectiveness of conservation and tourism planning through the application of objective analytical tools such as the Isovist method. Implemented for the first time in the context of Diyarbakır/Suriçi, this approach provides an innovative and sustainable strategy for the protection and promotion of cultural heritage.

Anahtar Kelimeler

Cultural heritage, Diyarbakır/Suriçi, Faith-based structures, Isovist, Travel routes

Etik Beyan

The authors of this article declare that they adhere to research and publication ethics in their work. The authors declare that Ethics Committee Approval is not required for this study.

Kaynakça

Atak, O. (2009). Traditional Kayseri houses in context of space syntax and visibility graph analysis. (Master's thesis), Istanbul Technical University, Institute of Natural and Applied Science, İstanbul, Türkiye.
Batty, M. (2001). Exploring Isovist fields: Space and shape in architectural and urban morphology. Environment and Planning B: Planning and Design, 28, 123-150. https://doi.org/10.1068/b2725
Benedikt, M. L. (1979). To take hold of space: Isovists and isovist fields. Environment and Planning B: Urban Analytics and City Science, 6(1), 47–65. https://doi.org/10.1068/b060047
Can, I. (2014). On teaching space syntax method and theory. VIII. National Symposium on Design in Architecture, Izmir, Türkiye.
Çakmak Yılmaz, B. (2011). The space syntax analysis of dwellings in city walls originated by migration from rural to urban, case of Konya. (PhD), Selçuk University, Institute of Natural and Applied Science, Konya, Türkiye.
Çatalbaş, F. (2012). The urban transformation project of the Suriçi region and its contribution to Diyarbakır tourism. Journal of Faculty of Theology of Bozok University, 1(1), 47–65.
ÇEKÜL Foundation. (2015). Cultural routes planning guide. ÇEKÜL Foundation-Historical Cities Union Publications.
Çil, E. (2006). Theoretical and methodological discussion of the space syntax analyses as a tool for reading the city. Megaron, 1(4), 218–233.
Çelik, S., & Kadırhan, G. (2024). Journey into the unknown: Şırnak culture, faith and trekking routes. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 7(1), 123– https://doi.org/138. 10.53353/atrss.1339499
Czerkauer-Yamu, C. (2010). Space syntax understanding, Hillier’s concept of a spatial configuration and space syntax analysis. Université de Franche-Comté, University College London.

Durusoy, E. (2013). From an ancient road to a cultural route: Conservation and management of the road between Milas and Labraunda. (Master's thesis), Middle East Technical University, Institute of Natural and Applied Science, Ankara, Türkiye.
Fırat, M. Y., & Erbaş, A. E. (2023). Cistern-themed cultural route; The case of Istanbul Historical Peninsula. Journal of Awareness, 8(1), 89–103. https://doi.org/10.26809/joa.1906
Göyünç, N. (1994). Diyarbakır. Türkiye Religious Foundation Islamic Encyclopedia, 9, 465.
Gündoğdu, M. (2014). Space syntax and researching issues. Art-Sanat, (2), 250–274.
Halaç, H. H., & Benzer, M. (2019). Mapping out the cultural heritages by a route in the opening of small settlement areas to tourism. Journal of Geomatics, 4(1), 23–29. https://doi.org/10.29128/geomatik.438618
Hanson, J. (1994). Deconstructing architects' houses. Environment and Planning B: Planning and Design, 21, 675 704. https://doi.org/10.1068/b210675
Haspolat, Y. K. (2025). Diyarbakır churches. Accessed date: 22.01.2025. https://www.researchgate.net/profile/YusufHaspolat/publication/351437102_Diyarbakir_Kiliseleri/links/60a3e4b 299bf156952793fb/Diyarbakir-Kiliseleri.pdf
Hillier, B., & Hanson, J. (1984). The social logic of space. Cambridge University Press.
Huang, Y., Fan, Z., Wang, C., Yan, R., & Shi, Y. (2025). Evaluating visual experience in heritage-rich areas: A case study of the Inner Ring Road of West Lake, Hangzhou. Frontiers of Architectural Research, Advance online publication. https://doi.org/10.1016/j.foar.2025.06.011
Işık, N. (2023). Diyarbakır walled city architecture in multi-layered cultural heritage. Academician Publishing House Bookstore.
Işık, N., & Halifeoğlu, F. M. (2017). Observational affecting structural system and causes damage to the historic church in Diyarbakır. Dicle University Faculty of Engineering Engineering Journal, 8(2), 293–306.
İlhan, M. M. (1994). Population and foundations of Diyarbakır city in the first half of the 16th century: Notes from the land registry books dated 1518 and 1540. Journal of Historical Research, 16(27), 45–113. https://doi.org/10.1501/Tarar_0000000055
Karaca, N. (2006). Diyarbakır urban development in Ottoman period. Dicle University Social Sciences Institute Journal, 6(12), 47–67.
Kejanlı, T., & Dinçer, İ. (2011). Conservation and planning problems in Diyarbakır castle city. Megaron, 6(2), 95–108.
Kim, I., Kim, A., & Kim, Y. (2019). A new 3D space syntax metric based on 3D isovist capture in urban space using remote sensing technology. Computers, Environment and Urban Systems, 74, 74–87. https://doi.org/10.1016/j.compenvurbsys.2018.11.009
Krauss Leite, H. de L., Binotto, E., Padilha, A. C. M., & Hoeckel, P. H. de O. (2023). Cooperation in rural tourism routes: Evidence and insights. Journal of Hospitality and Tourism Management, 57, 84–96. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2023.09.005
Llobera, M. (1996). Exploring the topography of mind: GIS, social space and archaeology. Antiquity, 70, 612–622. https://doi.org/10.1017/S0003598X00083745
Madran, E., & Özgönül, N. (2005). Conservation of cultural and natural values. TMMOB Chamber of Architects.
Mehanna, W. A. E. H., & Mehanna, W. A. E. H. (2025). A comprehensive framework for assessing the impact of heritage areas renewal projects on visibility and pedestrian movement. Journal of Engineering Research, 9(1), Article 25. https://doi.org/10.70259/engJER.2025.911917
Melek, A., & Demir, A. (2009). Diyarbakır with its religious values. Diyarbakır Provincial Mufti Publications.
Pellegrini, M., Padilha, A. C. M., Binotto, E., Casarotto, E. L., Jorge, J. P. C. S., Hoff, D. N., & de Souza, M. (2023). Environmentally sustainable: How are the practices in the organic food tourist route? Heliyon, 9(7), e17546. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e17546
Türker, N. (2013). Evaluation of Western Black Sea region’s ecotourism resources and an ecotourism route proposal. International Journal of Social Science, 6(4), 1093–1128. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS886
Vatan, A., & Demir, Ö. (2021). Bird palaces in İstanbul: Last chance. Journal of Turkish Tourism Research, 3(3), 421 435. https://doi.org/10.26677/TR1010.2019.170
Weitkamp, G., Van Lammeren, R., & Bregt, A. (2014). Validation of isovist variables as predictors of perceived landscape openness. Landscape and Urban Planning, 125, 140–145. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2014.02.021
Wheatley, D. (1995). Cumulative viewshed analysis: A GIS-based method of investigating intervisibility and its archaeological application. In G. Lock & Z. Stancic (Eds.), Archaeology and GIS: A European Perspective (pp. 123 140). Taylor & Francis.
Yıldırım, M. T. (2002). The use of graph theory to obtain data within the context of building function and building form. Gazi University Faculty of Engineering and Architecture Journal, 17(3), 57–74.
Zandniapour, K., Soroush, A., Agdam, E. K., & Sanaieian, H. (2025). Integrating GIS, 3D-Isovist, and an NSGA-II multi objective optimization algorithm for automation of design process in urban parks and public open spaces. International Journal of Geoheritage and Parks, 13(1), 1–16. https://doi.org/10.1016/j.ijgeop.2024.08.002

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Mimari Miras ve Koruma, Mimari Tarih, Teori ve Eleştiri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Murat Şahin
0000-0001-6733-1136
Türkiye

Tuba Nur Olğun ^*
0000-0001-5654-0020
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

3 Haziran 2025

Kabul Tarihi

9 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 31

DOI

https://doi.org/10.53433/yyufbed.1713360

IZ

https://izlik.org/JA93ML67PN

APA

Şahin, M., & Olğun, T. N. (2026). The Role of Tourism in Cultural Heritage Conservation: Historical Faith-Based Travel Routes in Diyarbakır/Suriçi Analyzed Through the Isovist Method. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 31, 55-70. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1713360

AMA

1.Şahin M, Olğun TN. The Role of Tourism in Cultural Heritage Conservation: Historical Faith-Based Travel Routes in Diyarbakır/Suriçi Analyzed Through the Isovist Method. YYUFBED. 2026;31:55-70. doi:10.53433/yyufbed.1713360

Chicago

Şahin, Murat, ve Tuba Nur Olğun. 2026. “The Role of Tourism in Cultural Heritage Conservation: Historical Faith-Based Travel Routes in Diyarbakır/Suriçi Analyzed Through the Isovist Method”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 (Nisan): 55-70. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1713360.

EndNote

Şahin M, Olğun TN (01 Nisan 2026) The Role of Tourism in Cultural Heritage Conservation: Historical Faith-Based Travel Routes in Diyarbakır/Suriçi Analyzed Through the Isovist Method. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 55–70.

IEEE

[1]M. Şahin ve T. N. Olğun, “The Role of Tourism in Cultural Heritage Conservation: Historical Faith-Based Travel Routes in Diyarbakır/Suriçi Analyzed Through the Isovist Method”, YYUFBED, c. 31, ss. 55–70, Nis. 2026, doi: 10.53433/yyufbed.1713360.

ISNAD

Şahin, Murat - Olğun, Tuba Nur. “The Role of Tourism in Cultural Heritage Conservation: Historical Faith-Based Travel Routes in Diyarbakır/Suriçi Analyzed Through the Isovist Method”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 (01 Nisan 2026): 55-70. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1713360.

JAMA

1.Şahin M, Olğun TN. The Role of Tourism in Cultural Heritage Conservation: Historical Faith-Based Travel Routes in Diyarbakır/Suriçi Analyzed Through the Isovist Method. YYUFBED. 2026;31:55–70.

MLA

Şahin, Murat, ve Tuba Nur Olğun. “The Role of Tourism in Cultural Heritage Conservation: Historical Faith-Based Travel Routes in Diyarbakır/Suriçi Analyzed Through the Isovist Method”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 31, Nisan 2026, ss. 55-70, doi:10.53433/yyufbed.1713360.

Vancouver

1.Murat Şahin, Tuba Nur Olğun. The Role of Tourism in Cultural Heritage Conservation: Historical Faith-Based Travel Routes in Diyarbakır/Suriçi Analyzed Through the Isovist Method. YYUFBED. 01 Nisan 2026;31:55-70. doi:10.53433/yyufbed.1713360

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DERGİSİ

YAYIM İLKELERİ VE YAZIM KURALLARI

Yayım ilkeleri

1. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1992 yılında yayın hayatına başlamış bir bilimsel araştırma dergisidir. Dergimiz, mühendislik ve mimarlık bilimleri, tarım ve orman bilimleri ve temel bilimler alanlarında düzenli olarak Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında yılda üç sayı yayımlanan ulusal hakemli bir dergidir.

2. Dergimizde Türkçe ve İngilizce yazılmış Araştırma Makalesi, Teknik Not ve Derlemeler yayımlanır.

3. Yayımlanmak üzere gönderilen makalelerin herhangi bir yerde yayımlanmamış veya yayımlanmak üzere herhangi bir dergiye gönderilmemiş olması zorunludur. On yıldan eski çalışmalar değerlendirmeye alınmaz.

4. Dergiye yayınlanmak üzere gönderilen bir araştırma makalesi; Başlık, Türkçe ve İngilizce Özet, Giriş, Materyal ve Yöntem, Bulgular, Tartışma ve Sonuç ve Kaynaklar ana başlıkları altında hazırlanmalıdır. Bulgular ve Tartışma kısmı birlikte de yazılabilir.

5. Her sayıda en fazla o sayıda basılan makale sayısının en fazla % 20’si kadar derlemeye yer verilir.

6. Araştırma makalesi olarak dergimize gönderilen çalışmalar lisansüstü tezlerden üretilmiş ise bu durum ilk sayfada dipnot olarak verilmelidir.

7. Dergimiz Açık Kaynak Yayın Politikasını benimsemektedir.

8. Dergimizde yayınlanacak makalelerin bilimsel etik kuralları içerisinde olması gerekmektedir. Makaleler, uluslararası kabul görmüş bilim etik kurallarına uygun olarak hazırlanmalıdır.

9. Etik Kurul Raporu gerekli hallerde, raporun bir kopyası metin ile birlikte gönderilmelidir. Etik kurul izni gerektiren çalışmalar aşağıdaki gibidir:

Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar
İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,
Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar,
Ayrıca;
Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış onam formu”nun alındığının belirtilmesi,
Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,
Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi

10. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine gönderilen makaleler intihal raporu Turnitin ve/veya iThenticate yazılımı aracılığıyla kontrol edilir. Makalenin Benzerlik İndeksi (SI) % 20; Her bir benzerlik oranı (alıntı yapılan her bir kaynak) ise % 5'i geçmemelidir. Benzerlik indeksi belirtilen düzeylerin üzerinde ise ilgili yazar/yazarlara makale iade edilir. Bu konuda yeterli düzeltmelerin 10 gün içerisinde yapılmaması halinde makale reddedilir. İntihal, makalenin yayınlanmasından sonra ispatlanırsa, o makale derhal web sitesinden çekilecek ve kaldırılacaktır ve ilgili yazar/yazarlar, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine beş yıl süre ile makale gönderemeyeceklerdir.

11. Makalede yer alan tüm yazarlar, çalışmalarının yayın haklarını Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi’ne verdiklerine dair Telif Hakları Formu’nu imzalamalıdırlar. Telif Hakkı Formu yazarlar tarafından gönderilmediği sürece çalışma değerlendirmeye alınmaz.

12. Değerlendirme süreci tamamlanan makaleler, geliş tarihi dikkate alınarak yayımlanır. Makaleler yayına hazır hale geldikleri andan itibaren yayınlanması planlanan ilk sayıya eklenirler; ancak tüm makaleler tamamlandıktan sonra ilgili sayı toplu halde yayınlanır.

13. Mizanpaj çalışması sırasında yazar(lar)a gönderilecek olan kontrol ve düzeltme amaçlı gönderilere (matbaa provası), belirtilen sürelerde cevap verilmelidir. Belirtilen sürelerde cevap vermeyen yazar(lar)ın makaleleri bir sonraki sayıda değerlendirilmek üzere ötelenir.

14. Basımına karar verilen eserde ekleme ve çıkarma yapılamaz. Bir yazarın aynı sayıda ilk isim olarak bir (1), ilk isim olmadan da bir (1) eseri olmak üzere en en fazla iki eseri basılabilir. Yayınlanan eserin tüm sorumluluğu yazar(lar)ına aittir.

Yazım kuralları

1. Dergimizde yayımlanmak üzere gönderilen eserler dergi yazım kurallarına göre hazırlanmalıdır.
Yazım ilkelerine uygun olmayan çalışmalar hakem değerlendirme sürecine alınmadan yazarlara iade edilir.

• Dergimize makale gönderirken Başlık Sayfası ve Makale Şablonu ayrı dosyalarda gönderilmeli, makale metnine yazar adları ve çalıştıkları kurum benzeri bilgiler kesinlikle yazılmamalıdır.

Yazar(lar)ın daha önceki çalışmalarına atıf yapılırken, çalışmanın kendilerine ait olduğunu belirten ifadeler kullanılmamalıdır.

Makale Şablonu için TIKLAYINIZ

Başlık Sayfası için TIKLAYINIZ

• Makale dili İngilizce ise

Template için TIKLAYINIZ

Title Page için TIKLAYINIZ

2. Dergimizde yazım dili Türkçe ve/veya İngilizce olup makale metni anlaşılabilir, yalın ve akıcı bir tarzda ilgili alandaki teknik ifadelerle kaleme alınmalıdır.

Gereksiz ve çok bilinen bilgilerden ve gereksiz kaynaklardan kaçınılmalır ve daha önce yayınlanmış veri, formül ve sonuçlara atıf yapılarak alıntı yapılmalıdır.

Zorunlu ya da istisnai haller dışında 15 yıldan eski kaynak kullanılmamalıdır. Kaynak sayısı her 1000 kelime için 10 adetten fazla olmamalıdır.

3. Makalede isim kısaltmaları " Web of Science Kısaltmaları " kullanılarak yapılmalıdır.

• Makaleye özgü veya ilgili alanda kullanılan kısaltmalar, ilk geçen yerde parantezde belirtilmelidir.

• Tüm makalelerde SI (International Systeme of Units) ölçü birimleri ve

• ondalık kesir olarak nokta kullanılmalıdır (1,25 yerine 1.25 gibi).

4. Baskı için, resimlerin kaliteli kopyaları (JPG veya TIFF formatında 300 dpi) ek dosya olarak gönderilmelidir.

5. Dergi yazım kuralları aynı zamanda baskı formatıdır. Bu nedenle yazım kurallarının yazarlarca dikkatle uygulanması gerekmektedir.

Yazım kurallarına uygun olmayan makaleler, yazarlara geri gönderilecektir.

6. Makalede APA 7. sürüm kaynak yazım yöntemi kullanılmalıdır.

Makalelerin Değerlendirilme Süreci

1. Dergimize gönderilen çalışmalar ilk olarak editörler tarafından değerlendirilir. Bu aşamada, derginin amaç ve kapsamına uymayan, Türkçe ve İngilizce olarak dil ve anlatım kuralları açısından zayıf, bilimsel açıdan kritik hatalar içeren, özgün değeri olmayan, istatistik analiz hataları içeren ve yayın politikalarını karşılamayan çalışmalar reddedilir. Reddedilen çalışmaların yazarları, gönderim tarihinden itibaren en geç iki hafta içerisinde bilgilendirilir. Uygun bulunan çalışmalar ise ön değerlendirme için çalışmanın ilgili olduğu alana yönelik bir alan ya da bölüm editörüne gönderilir.

2. Ön değerlendirme sürecinde alan ya da bölüm editörleri çalışmaların, giriş, materyal ve yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç bölümlerini dergi yayın politikaları ve kapsamı ile özgünlük açısından ayrıntılı bir şekilde inceler. Bu inceleme sonucunda uygun bulunmayan çalışmalar en geç dört hafta içerisinde bölüm editörü değerlendirme raporu ile birlikte iade edilir.

3. Çalışmalar içeriğine ve hakemlerin uzmanlık alanlarına göre hakemlere gönderilir. Dergimizde makale değerlendirmelerinde kör hakemlik uygulanmaktadır. Makaleleri değerlendiren hakemlerin isimleri yazarlara bildirilmez. Hakemlerin de, yazar isimlerini görmeden makaleleri değerlendirmeleri sağlanır. Eğer makalenin yazar(lar)ı Van Yüzüncü yıl Üniversitesi'nden ise o zaman hakemler mutlaka üniversite dışından atanır. Makalenin yazar(lar)ı üniversite dışından ise hakemler üniversite içinden de atanabilir. Hakem havuzumuz, büyük çoğunluğu üniversite dışından ve yurtdışından olan hakemlerden oluşmaktadır.

4. Hakemlere gönderilen makalelerin 20 gün içerisinde değerlendirilmesi beklenir. Bu sürenin aşılması durumunda editör hakeme hatırlatma yaparak 7 gün ek süre verir. Bu sürenin de aşılması durumunda editör yeni hakem ataması yaparak eski hakemden isteği geri çeker.

5. Makale değerlendirmesinden iki olumlu hakem raporu alan yazı yayınlanmaya hak kazanır. Bir olumlu bir olumsuz hakem raporu alan yazı, üçüncü bir hakeme gönderilir.

6. Hakemlerden gelen görüşler, alan editörü tarafından en geç 2 hafta içerisinde incelenir. Bu inceleme sonucunda alan editörü çalışmaya ilişkin nihai kabul veya ret kararı verir.

7. Hakem önerileri doğrultusunda yeterli görülmeyen makalelere geliştirilmesi hususunda majör (değerlendirme için yeniden gönder) ya da minör (düzeltme gerekli) revizyon kararı verilir. İstenilen seviyeye ulaşmayan ve bilimsel açıdan yeterli görülmeyen makaleler reddedilir.

8. Makale hakkında verilen "değerlendirme için yeniden gönder" veya "düzeltme gerekli" kararından sonra gerekli değişikliklerin yazar tarafından" değerlendirme için yeniden gönder" kararı için 30 gün içerisinde, "düzeltme gerekli" kararı için 15 gün içerisinde yapılması beklenir. Aksi taktirde, makale reddedilir.

17232 TIKLAYINIZ

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

ETİK İLKELER

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi,

- Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi (https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/mevzuat/bilimsel-arastirma-ve-etik-yonetmeligi.aspx)

- Helsinki Deklarasyonu (https://www.wma.net/wp-content/uploads/2018/07/DoH-Oct2008.pdf)

- Commitee on Publication Ethics (COPE) (https://publicationethics.org/about/guide)

- WAME (https://www.wame.org/)

temelinde etik görev ve sorumlulukları yerine getirmeyi taahhüt eder.

Yazar ve hakemlerin de bu çerçevede davranmasını bekler.

Dergiye gönderilen makalelerde etik kurul kararı gerektiren klinik ve deneysel insan ve hayvanlar üzerindeki çalışmalar için ayrı ayrı etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir.

Editör ve yardımcı editörlerin etik sorumlulukları

Dergiye gönderilen çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine uygunluğu bakımından değerlendirerek olumlu ya da olumsuz karar vermelidirler. Makaleyi ilk inceleme sonucunda ret etme kararına varırsa yazarlara bunun nedenini açık bir şekilde bildirmekle yükümlüdürler.
Editör ve yardımcıları, dergiye yayınlanmak üzere gönderilen çalışmaların, 15 gün içinde, değerlendirmeye alınıp alınmadığını yazara bildirmelidir. Editör veya yardımcıları gönderilen çalışmaların hangilerinin yayınlanması gerektiğine karar vermekten sorumludur.
Dergiye gönderilen çalışmalar editör veya yardımcıları tarafından öncelikle intihal ihtimaline karşı kontrol edilmelidir. Bu aşamada intihal ihtimali olan çalışmalar, editör veya yardımcıları tarafından reddedilir.
Dergiye gönderilen çalışmalarda yer alan yayınlanmamış yöntem ve bilgiler, yazarların açık yazılı izni olmaksızın hiçbir kimse tarafından kendi çalışması içinde kullanılmamalıdır.
Dergiye gönderilen çalışmalar; yazarların sosyal, kültürel, ekonomik özellikleri ile dini inançları göz önüne alınmaksızın, sadece entelektüel değerleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Dergiye gönderilen çalışmalar, editör veya yardımcıları tarafından çalışmanın yazarları, hakemleri, yardımcı editörler ve yayıncı dışında hiç kimseye ifşa edilmemelidir.
Makaleleri bilgi uzmanlıklarına uygun olan hakemlere göndermelidirler.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidirler.
Hakem havuzunu oluşturmalı ve sürekli güncel tutmalıdırlar. Hakem havuzunda; makaleleri objektif değerlendiren, hakemlik sürecini zamanında yerine getiren, makaleyi yapıcı eleştirilerle değerlendiren ve etik kurallara uygun davranan bilim insanlarının olmasına özen göstermelidirler.
Editör veya yardımcıları tarafından dergiye gönderilen çalışmaların başka bir yazar ve/veya kurum ile çıkar çatışmasının olduğunu tespit etmesi halinde, çalışma yayın/değerlendirme sürecinden çekilmelidir.
Dergiye gönderilen çalışmaların kabulü veya reddi ile ilgili son görüş editöre aittir. Editör çalışmanın özgünlüğü ve önemi gibi hususları dikkate alarak kararını vermelidir.
Editör, dergiye gönderilen çalışmaların kabulü için yazarlara dergideki herhangi bir makaleye veya başka bir çalışmaya atıf yapması konusunda telkinde bulunmamalıdır.

Hakemlerin etik sorumlulukları

Editör veya yardımcıları tarafından kendisine değerlendirme için gönderilen çalışmayı değerlendirme konusunda çalışma ile ilgili yeterli bilgiye sahip olmadığını hisseden ya da ivedi bir değerlendirme yapamayacak durumda olan bir hakem, editörü bu durumdan haberdar ederek değerlendirme görevinden ayrılmalıdır.
Hakemler, gizlilik ilkesine riayet ederek değerlendirmesini yapmalıdır. Editör veya yardımcıları dışındaki kişilere çalışmalar gösterilmemeli ve başkalarıyla çalışma hakkında tartışma yapılmamalıdır.
Hakemler, inceleme sürecinde elde etmiş olduğu ayrıcalıklı bilgi ve fikirleri gizli tutmalı ve kişisel çıkarı için kullanmamalıdır. Ayrıca hakemler, değerlendirmesini yaptığı ve henüz yayınlanmamış çalışmanın verilerinin herhangi bir parçasını kullanmamalıdır.
Hakem eleştirileri nesnel olarak yapılmalıdır. Yazara karşı hiçbir kişisel eleştiri yöneltilmemelidir. Hakemler, fikirlerini açık biçimde destekleyen argümanlarla ifade etmelidir.
Hakemler değerlendirilen çalışmanın daha önce yayınlanmış başka bir çalışma ile arasında esaslı bir benzerlik veya örtüşmeyi tespit etmeleri halinde, durumu editöre iletmelidirler.
Hakemler, yazarı ile aralarında rekabet, işbirliği veya başka türlü ilişki veya bağlantılar bulunduğunu tespit ettiği çalışmaları değerlendirmemelidir.

Yazarların etik sorumlulukları

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi’ne gönderilen makaleler belirtilen çalışma alanlarına uygun özgün çalışmalar olmalıdır.
Yazarlar yayınlanması amacıyla gönderilen makalelerini aynı anda başka bir dergiye gönderemezler. Aynı araştırmayı birden fazla dergide yayınlayamazlar.
Yazarlar çalışmalarına ilişkin verileri etik ilkeler çerçevesinde toplamalıdır. Çalışmanın dayanağını oluşturan ham veriler talep edildiği takdirde yazarlar yayımcı, editör ve hakemlere iletmekle yükümlüdür.

Kaynak listesi belirtilmelidir.
Yayınlanmak amacıyla gönderilen makaleler bilimsel yayın etiğine (intihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayın, dilimleme, haksız yazarlık, destekleyen kuruluşu belirtmemek, hayvanlar üzerindeki çalışmalarda etik kurallara uymamak) aykırı olmamalıdır.
Dergiye gönderilen çalışmalar, yeterli düzeyde kaynak bilgisi ve ayrıntı içermelidir. Hileli ve bilinçli yanlış ifadeler etik olmayan durumlara yol açacağından kabul edilemez. Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tezler veya çalışmalar, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanılamaz. Kaynak listesi belirtilmelidir.
Yazarların potansiyel çıkar çatışmaları belirtilmelidir. Yazarlar gönderdikleri çalışmaları destekleyen kuruluşları, finansal kaynakları veya çıkar çatışmasını beyan etmekle yükümlüdür.
Dergiye gönderilen çalışmanın tasarımına, uygulanmasına veya yorumuna katkı sağlayan her kişi, çalışmada belirtilmelidir. Önemli katkıda bulunan tüm katılımcılar ilk yazarı takiben listelenmelidir. Bunun dışındaki kişiler ise çalışmanın “Teşekkür(Acknowledgement)” kısmına ilave edilmelidir.
Yayın sürecinde, ilgili dergi/kurum ile yazışmaları yapan “Sorumlu Yazar” olarak kabul edilir. Sorumlu yazar, yaptığı yazışmaları diğer yazarlarla paylaşmalı, gerekli işlemleri zamanında ve doğru olarak yapmalıdır.
Yazar, dergide yayınlanmış çalışması içerisinde önemli bir yanlışlık veya kusur tespit ederse, bu durumu acil olarak dergi editörüne veya yayıncıya bildirmek ve mevcut yanlışlığın veya kusurun düzeltilmesi için editörle işbirliği yapmak yükümlülüğündedir.
Tüm yazarların makalenin içeriği konusunda sorumluluk aldığı kabul edilir. Bir makalede herhangi bir katkısı olmayan bir kişinin yazar olması etik dışıdır. Aynı şekilde yayına önemli katkısı olan birinin yazarlar arasında yer almaması da etik dışıdır.

Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler

Uydurma: Bir bilimsel araştırma yapılmadan yapılmış gibi veriler uydurmak, bunları rapor etmek veya yayınlamak,

Çarpıtma: Araştırma kayıtları ve elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan yöntem, cihaz ve materyalleri kullanılmış gibi göstermek, araştırma hipotezine uygun olmayan verileri değerlendirmeye almamak, ilgili teori veya varsayımlara uydurmak için veriler ve/veya sonuçlarla oynamak, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,

İntihal (Aşırma): Başkalarının fikirlerini, yöntemlerini, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, şekillerini veya eserlerini sahiplerine bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseriymiş gibi sunmak,

Sahtecilik: Araştırmaya dayanmayan veriler üretmek, sunulan veya yayınlanan eseri gerçek olmayan verilere dayandırarak düzenlemek veya değiştirmek, bunları rapor etmek veya yayımlamak, yapılmamış bir araştırmayı yapılmış gibi göstermek,

Tekrar yayım (Dublikasyon): Bir araştırmanın sonuçlarını, ilk yayınlandığı derginin editöründen izin almaksızın başka dergide tekrar yayınlamak,

Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde, uygun olmayan biçimde parçalara ayırarak ve birbirine atıf yapmadan çok sayıda yayın yaparak doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,

Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek, aktif katkısı olan kişileri yazarlar arasına dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini yayım sırasında veya sonraki baskılarda eserden çıkarmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,

Diğer etik ihlali türleri: Destek alınarak yürütülen araştırmaların yayınlarında destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile onların araştırmadaki katkılarını açık bir biçimde belirtmemek, insan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek, hakem olarak incelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri yayınlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak, bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak, tamamen dayanaksız, yersiz ve kasıtlı etik ihlali suçlamasında bulunmak.

YAYIN POLİTİKASI

1. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1995 yılında yayın hayatına başlamış bir bilimsel araştırma dergisidir. Dergimiz, mühendislik ve mimarlık bilimleri, tarım ve orman bilimleri ve temel bilimler alanlarında düzenli olarak Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında yılda üç sayı yayımlanan ulusal hakemli bir dergidir.

2. Dergimizde Türkçe ve İngilizce yazılmış Araştırma Makalesi, Teknik Not ve Derlemeler yayımlanır.

3. Yayımlanmak üzere gönderilen makalelerin herhangi bir yerde yayımlanmamış veya yayımlanmak üzere herhangi bir dergiye gönderilmemiş olması zorunludur. On yıldan eski çalışmalar değerlendirmeye alınmaz.

4. Dergiye yayınlanmak üzere gönderilen bir araştırma makalesi; Başlık, Türkçe ve İngilizce Özet, Giriş, Materyal ve Yöntem, Bulgular, Tartışma ve Sonuç ve Kaynaklar ana başlıkları altında hazırlanmalıdır. Bulgular ve Tartışma kısmı birlikte de yazılabilir.

5. Araştırma Makalesi 2500-5000, Derleme 4.000-7000 ve Teknik Not 1000-2500 kelime sayısı sınırları içerisinde olmalıdır.

6. Derlemeler bilimsel dergilerde yayınlanmış bilimsel yazıların, çalışmaların veya güncel gelişmelerin belirtilen konuda yoğun çalışmaları bulunan deneyimli yazarlarca (sorumlu yazarın derleme konusu ile ilgili Uluslararası hakemli dergilerde en az 5 özgün makaleye sahip olması şartı aranır) yapılan bir sentezi, yorumu ve durum değerlendirmesi şeklinde olmalıdır. Her sayıda en fazla o sayıda basılan makale sayısının en fazla % 20’si kadar derlemeye yer verilir.

7. Araştırma makalesi olarak dergimize gönderilen çalışmalar lisansüstü tezlerden üretilmiş ise bu durum ilk sayfada dipnot olarak verilmelidir.

8. Dergimiz Açık Kaynak Yayın Politikasını benimsemektedir.

9. Dergimizde yayınlanacak makalelerin bilimsel etik kuralları içerisinde olması gerekmektedir. Makaleler, uluslararası kabul görmüş bilim etik kurallarına uygun olarak hazırlanmalıdır.

10. Etik Kurul Raporu gerekli hallerde, raporun bir kopyası metin ile birlikte gönderilmelidir. Etik kurul izni gerektiren çalışmalar aşağıdaki gibidir:

Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar

İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,

İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,

Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,

Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar,

Ayrıca;

Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış onam formu”nun alındığının belirtilmesi,

Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,

Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi

11. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine gönderilen makaleler intihal raporu Turnitin ve/veya iThenticate yazılımı aracılığıyla kontrol edilir. Makalenin Benzerlik İndeksi (SI) % 20; Her bir benzerlik oranı (alıntı yapılan her bir kaynak) ise % 5'i geçmemelidir. Benzerlik indeksi belirtilen düzeylerin üzerinde ise makale reddedilir. İntihal, makalenin yayınlanmasından sonra ispatlanırsa, o makale derhal web sitesinden çekilecek ve kaldırılacaktır ve ilgili yazar/yazarlar, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine beş yıl süre ile makale gönderemeyeceklerdir.

12. Makalede yer alan tüm yazarlar, çalışmalarının yayın haklarını Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi’ne verdiklerine dair Telif Hakları Formu’nu imzalamalıdırlar. Telif Hakkı Formu yazarlar tarafından gönderilmediği sürece çalışma değerlendirmeye alınmaz.

13. Değerlendirme süreci tamamlanan makaleler, geliş tarihi dikkate alınarak yayımlanır. Makaleler yayına hazır hale geldikleri andan itibaren yayınlanması planlanan ilk sayıya eklenirler; ancak tüm makaleler tamamlandıktan sonra ilgili sayı toplu halde yayınlanır.

14. Mizanpaj çalışması sırasında yazar(lar)a gönderilecek olan kontrol ve düzeltme amaçlı gönderilere (matbaa provası), belirtilen sürelerde cevap verilmelidir. Belirtilen sürelerde cevap vermeyen yazar(lar)ın makaleleri bir sonraki sayıda değerlendirilmek üzere ötelenir.

15. Basımına karar verilen eserde ekleme ve çıkarma yapılamaz. Bir yazarın aynı sayıda ilk isim olarak bir (1), ilk isim olmadan da bir (1) eseri olmak üzere en en fazla iki eseri basılabilir. Yayınlanan eserin tüm sorumluluğu yazar(lar)ına aittir.

Yazım kuralları

1. Dergimizde yayımlanmak üzere gönderilen eserler dergi yazım kurallarına göre hazırlanmalıdır. Yazım ilkelerine uygun olmayan çalışmalar hakem değerlendirme sürecine alınmadan yazarlara iade edilir. YAZIM KURALLARI VE İLGİLİ ŞABLON İÇİN TIKLAYINIZ.

2. Dergimizde yazım dili Türkçe ve/veya İngilizce olup makale metni anlaşılabilir, yalın ve akıcı bir tarzda ilgili alandaki teknik ifadelerle kaleme alınmalıdır. Gereksiz ve çok bilinen bilgilerden ve gereksiz kaynaklardan kaçınılmalıdır ve daha önce yayınlanmış veri, formül ve sonuçlara atıf yapılarak alıntı yapılmalıdır. Zorunlu ya da istisnai haller dışında 15 yıldan eski kaynak kullanılmamalıdır. Kaynak sayısı her 1000 kelime için 10 adetten fazla olmamalıdır.

3. Makalede isim kısaltmaları " Web of Science Kısaltmaları " kullanılarak yapılmalıdır. Makaleye özgü veya ilgili alanda kullanılan kısaltmalar, ilk geçen yerde parantezde belirtilmelidir. Tüm makalelerde SI (International Systeme of Units) ölçü birimleri ve ondalık kesir olarak nokta kullanılmalıdır (1,25 yerine 1.25 gibi).

4. Baskı için, resimlerin kaliteli kopyaları (JPG veya TIFF formatında 300 dpi) ek dosya olarak gönderilmelidir.

5. Dergi yazım kuralları aynı zamanda baskı formatıdır. Bu nedenle yazım kurallarının yazarlarca dikkatle uygulanması gerekmektedir. Yazım kurallarına uygun olmayan makaleler, yazarlara geri gönderilecektir.

6. Makalede APA 6. sürüm kaynak yazım yöntemi kullanılmalıdır.