Öz
Deniz, koy ve göllerde rüzgâr kaynaklı akışkan sirkülasyonunun hesaplanabilirliği, inşaat ve ticari faaliyetler için önemlidir. Farklı koşullar altındaki gelecekteki senaryolar, matematiksel bir model ve uygun çözüm yöntemleri kullanılarak analiz edilebilir ve bu da tasarım ve operasyonel süreçler için bir kılavuz olabilir. Bu çalışmada, taban ve yüzey sınır koşulları, akış koşulları ve rüzgâr-akışkan etkileşimi dikkate alınarak rüzgâr kaynaklı yüzey sirkülasyonu için iki boyutlu bir matematiksel model geliştirilmiştir. Denklemin genel biçimi, sonlu fark genişlemesi kullanılarak sayısal analiz için uyarlanmıştır. Literatürdeki yalnızca paketlenmiş sirkülasyon modellerine odaklanan yaklaşımların aksine, bu çalışma araştırmacıların farklı su kütlelerinde benzer analizler yapmalarını sağlamak için sonlu fark genişlemeleri ve bir çözüm yöntemi sunmaktadır. Model, dijital derinlik haritasını da içerecek şekilde Van Gölü verileri kullanılarak özelleştirilmiştir. Daha sonra, değişen rüzgâr yönleri ve şiddetleri altındaki akışkan sirkülasyonu analiz edilmiştir. Matematiksel model, önceden tanımlanmış başlangıç ve sınır koşullarına dayalı olarak yüzey değişim desenlerini ve akış hızlarını incelemiştir. Elde edilen sonuçlar diyagram ve grafiklerle verilmiştir. Van Gölü için uygulanan bu yöntem, farklı ölçülerdeki ve plandaki göller, körfezler ve denizler içinde uygulanabilir.
Anahtar Kelimeler
Akışkanlar mekaniği Hidromekanik Rüzgâr kökenli sirkülasyon Sonlu farklar analizi Van Gölü sirkülasyon
Etik Beyan
Yazar, araştırma ve yayın etiğine uyduğunu beyan eder.
Teşekkür
Bu çalışmada Manisa Celal Bayar Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi tarafından desteklenen 2024-047 proje numarasıyla sağlanan yazılım kullanılmıştır.
Kaynakça
- Akköprü, E., Aydın F. A., & Doğu, A. F. (2019). Van Gölü seviye değişimlerinin Engil Çayı Deltası jeomorfolojisi üzerine etkisi ve Dilkaya Höyüğü ile ilişkisi. Türk Coğrafya Dergisi, 72, 45-51. https://doi.org/10.17211/tcd.536643
- Bennington, V., McKinley, G. A., Kimura, N. & Wu, C. H. (2010). General circulation of Lake Superior: Mean, variability, and trends from 1979 to 2006. Journal of Geophysical Research, 115, 1-14. https://doi.org/10.1029/2010JC006261
- Csanady, G.T. (2001). Air–Sea Interaction: Laws and Mechanisms (1st ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781139164672
- Cukur, D., Krastel, S., Schmincke, H. U., Sumita, M., Tomonaga, Y., & Çağatay, N.M. (2014). Water level changes in Lake Van, Turkey, during the past ca. 600 ka: climatic, volcanic and tectonic controls. Journal of Paleolimnology, 52, 201–214. https://doi.org/10.1007/s10933-014-9788-0
- Cushman-Roisin, B. & Beckers, J.-M. (2011). Introduction to Geophysical Fluid Dynamics: Physical and Numerical Aspect (2nd ed.), Academic Press.
- Dangin, M. R., Sumagaysay, L. A., Herrera, E. C., & Bilang, R. G. J. P. (2024). Investigation of the Effect of Space Varying Wind Input on Hydrodynamic Modeling in Manila Bay and Laguna Lake, The International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, XLVIII-4/W8-2023, 143–148. https://doi.org/10.5194/isprs-archives-XLVIII-4-W8-2023-143-2024
- Düzen, H. (2011). Van Gölü Su Seviye Değişimlerine Hidrojeolojik Yaklaşım, 66th Geological Concress of Turkey abstract book, pp:264, 1-5 April 2013, TMMOB JMO, Ankara
- Falconer, R. A. (1992). Flow and water quality modelling in coastal and inland water. Journal of Hydraulic Research, 30(4), 437–452. https://doi.org/10.1080/00221689209498893
- Gill, A. E. (1982) Atmospheric-Ocean Dynamics. International Geophysics Series (1st ed.). Academic Press. https://doi.org/10.1016/S0074-6142(08)X6002-4
- Holthuijsen, L. H. (2007). Waves in Oceanic and Coastal Waters (1st ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511618536
- Kiran, N., Yenigün, O. Albek, E., & Börekçi, O. (1995). Wind-induced circulations of the Black Sea. Water Science and Technology, 32(7), 87-93. https://doi.org/10.1016/0273-1223(95)00051-8
- Koçyiğit, M. B., & Koçyiğit, Ö. (2004). Numerical Study of Wind-Induced Currents in Enclosed Homogeneous Water Bodies. Turkish Journal of Engineering and Environmental Sciences, 28, 207–221, https://online-journals.tubitak.gov.tr/engineering/abstract.htm?id=7003
- Koutitas, C. G. (1988). Mathematical Models in Coastal Engineering (1st ed.). Pentech Press Limited. Matlab. (2022). MATLAB version: 9.13.0 (R2022b), Natick, Massachusetts: The MathWorks Inc. https://www.mathworks.com
- Pope, S. B. (2000). Turbulent Flows (1st ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781316179475
- Pedlosky, J. (1987). Geophysical Fluid Dynamics (2nd ed.). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4612-4650-3
- Rodi, W. (1993). Turbulence Models and Their Application in Hydraulics (1st ed). Routledge. https://doi.org/10.1201/9780203734896
- Santo, M. A., Toffolon, M., Zanier, G., Giovannini, L., & Armenio V. (2017). Large eddy simulation (LES) of wind-driven circulation in a peri-alpine lake: Detection of turbulent structures and implications of a complex surrounding orography. Journal of Geophysical Research: Oceans, 122, 4704–4722. https://doi.org/10.1002/2016JC012284
- Sarı, M. (2000). Bilinmeyen Van Gölü (1. baskı). Alfa Yayınevi, 232 s.
- Schoen, J. H., Stretch, D. D. & Tirok, K. (2014). Wind-driven circulation patterns in a shallow estuarine lake: St Lucia, South Africa, Estuarine. Coastal and Shelf Science, 146, 49-59, https://doi.org/10.1016/j.ecss.2014.05.007
- Stockhecke, M., Kwiecien, O., Vigliotti, L., Anselmetti, F. S., Beer, J., Çağatay, M. N., Channell, J. E. T., Kipfer, R., Lachner, J., Litt, T., Pickarski, N., & Sturm, M. (2014). Chronostratigraphy of the 600,000-year-old continental record of Lake Van (Turkey). Quaternary Science Reviews, 104, 8-17. https://doi.org/10.1016/j.quascirev.2014.04.008
- Stockhecke, M., Anselmetti, F.S, Meydan, A.F., Odermatt, D., & Sturm, M. (2012). The annual particle cycle in Lake Van (Turkey). Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 333, 148-159, https://doi.org/10.1016/j.palaeo.2012.03.022
- Swatridge, L. L., Mulligan, R. P., Boegman, L., Shan, S., & Valipour, R. (2022). Coupled modelling of storm surge, circulation and surface waves in a large stratified lake. Journal of Great Lakes Research, 48(6), 1520-1535. https://doi.org/10.1016/j.jglr.2022.08.023
- URL-1, 2024. Rüzgarlı dalgalar görseli. https://pixabay.com/tr/photos/r%C3%BCzg%C3%A2r-r%C3%BCzgarl%C4%B1-dalgalar-deniz-4754113/ Accessed 11.12.2024.
- URL-2, 2024. Denizhaber, Fırtına Van Gölü'nde dev dalgalar oluşturdu https://www.denizhaber.com/firtina-van-golunde-dev-dalgalar-olusturdu Accessed 11.12.2024.
- URL-3, 2024. Gezihocası, Türkiye’nin En Büyük Gölleri. https://www.gezihocasi.com/turkiyenin-en-buyuk-golleri/ Accessed 15.12.2024.
- URL-4, 2024. Bilgiustam, Van Gölü ve Özellikleri. https://www.bilgiustam.com/van-golu-ve-ozellikleri/ Accessed 18.12.2024.
- US Army Corps of Engineers. (2016). HEC-RAS River Analysis System – 2D Modeling User’s Manual (version 6.0). https://www.hec.usace.army.mil/confluence/rasdocs/r2dum/latest
- Yiğit, M. E., & Tuncer Uysal, E. (2023). The Mathematical Analysis of Non-Homogeneous Horizontal Flow Model for Salinization in the Gediz Delta (Izmir). In Atila Kumbasaroğlu (Eds), Innovative Apporaches in Civil Engineering and Management Watershed-Based Water Research. (pp: 43-63). BIDGE Publications Inc, Ankara. ISBN:978-625-6707-27-6
- Yiğit, M. E., & Yıldırım, M. S. (2025). Analysis of the Transport of Domestic Wastewater Pollutants in Coastal Areas Using Mathematical Modeling: The Case of Izmir Bay. 10th Azerbaijan Congress on Life, Engineering, Mathematical, and Applied Sciences Congress, (pp: 64-75) 13-15 Mart 2025, Baku, AZERBAIJAN.
- Zafirakou, A., Palantzas, G., Karambas, T., & Koutitas, C. (2014). Optimization in oil slick combating stations allocation. Application to the Sea of Azov. Global NEST Journal, 16(2), 402-410. https://doi.org/10.30955/gnj.001335
- Zafirakou, A., Palantzas, G., Samaras, A., & Koutitas, C. (2015). Oil Spill Modeling Aiming at the Protection of Ports and Coastal Areas. Environmental Processes. 2, 41–53. https://doi.org/10.1007/s40710-015-0100-8
- Zhang, C., Chen, L., & Brett, M. T. (2024). Adaptation of wind drag coefficient parameterization: Improvement of hydrodynamic modeling by a wave-dependent Cd in large shallow lakes. Water Resources Research, 60, 1-17. https://doi.org/10.1029/2023WR035914
Öz
The computation of wind-induced fluid circulation in seas, bays and lakes is important for construction and commercial activities. Future scenarios under different conditions can be analyzed using a mathematical model and appropriate solution methods, which can be a guide for design and operational processes. In this study, a two-dimensional mathematical model for wind-induced surface circulation is developed by considering the bottom and surface boundary conditions, flow conditions and wind-fluid interaction. The general form of the equation is adapted for numerical analysis using finite difference expansion. Unlike the approaches in the literature that focus only on packaged circulation models, this study presents finite difference expansions and a solution method to enable researchers to perform similar analyses in different water masses. The model is customized using Lake Van data, including the digital depth map. Then, fluid circulation under varying wind directions and intensities is analyzed. The mathematical model examines surface change patterns and flow velocities based on predefined initial and boundary conditions. The obtained results are given with diagrams and graphs. This method applied to Lake Van can be applied to lakes, bays and seas of different sizes and plans.
Anahtar Kelimeler
Fluid mechanics Hydromechanics Wind-generated circulation Finite difference analysis Lake Van circulation
Etik Beyan
The author declares that he obeys the research and publication ethics: YÖK Scientific Research and Ethics Regulation (yok.gov.tr), Declaration of Helsinki, Commitee on Publication Ethics (COPE), WAME The author declare that the materials and methods used in the article do not require ethics committee approval and/or special legal permission.
Teşekkür
In this study, the software provided by the project number 2024-047 supported by Manisa Celal Bayar University Scientific Research Projects Coordination Unit was used.
Kaynakça
- Akköprü, E., Aydın F. A., & Doğu, A. F. (2019). Van Gölü seviye değişimlerinin Engil Çayı Deltası jeomorfolojisi üzerine etkisi ve Dilkaya Höyüğü ile ilişkisi. Türk Coğrafya Dergisi, 72, 45-51. https://doi.org/10.17211/tcd.536643
- Bennington, V., McKinley, G. A., Kimura, N. & Wu, C. H. (2010). General circulation of Lake Superior: Mean, variability, and trends from 1979 to 2006. Journal of Geophysical Research, 115, 1-14. https://doi.org/10.1029/2010JC006261
- Csanady, G.T. (2001). Air–Sea Interaction: Laws and Mechanisms (1st ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781139164672
- Cukur, D., Krastel, S., Schmincke, H. U., Sumita, M., Tomonaga, Y., & Çağatay, N.M. (2014). Water level changes in Lake Van, Turkey, during the past ca. 600 ka: climatic, volcanic and tectonic controls. Journal of Paleolimnology, 52, 201–214. https://doi.org/10.1007/s10933-014-9788-0
- Cushman-Roisin, B. & Beckers, J.-M. (2011). Introduction to Geophysical Fluid Dynamics: Physical and Numerical Aspect (2nd ed.), Academic Press.
- Dangin, M. R., Sumagaysay, L. A., Herrera, E. C., & Bilang, R. G. J. P. (2024). Investigation of the Effect of Space Varying Wind Input on Hydrodynamic Modeling in Manila Bay and Laguna Lake, The International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, XLVIII-4/W8-2023, 143–148. https://doi.org/10.5194/isprs-archives-XLVIII-4-W8-2023-143-2024
- Düzen, H. (2011). Van Gölü Su Seviye Değişimlerine Hidrojeolojik Yaklaşım, 66th Geological Concress of Turkey abstract book, pp:264, 1-5 April 2013, TMMOB JMO, Ankara
- Falconer, R. A. (1992). Flow and water quality modelling in coastal and inland water. Journal of Hydraulic Research, 30(4), 437–452. https://doi.org/10.1080/00221689209498893
- Gill, A. E. (1982) Atmospheric-Ocean Dynamics. International Geophysics Series (1st ed.). Academic Press. https://doi.org/10.1016/S0074-6142(08)X6002-4
- Holthuijsen, L. H. (2007). Waves in Oceanic and Coastal Waters (1st ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511618536
- Kiran, N., Yenigün, O. Albek, E., & Börekçi, O. (1995). Wind-induced circulations of the Black Sea. Water Science and Technology, 32(7), 87-93. https://doi.org/10.1016/0273-1223(95)00051-8
- Koçyiğit, M. B., & Koçyiğit, Ö. (2004). Numerical Study of Wind-Induced Currents in Enclosed Homogeneous Water Bodies. Turkish Journal of Engineering and Environmental Sciences, 28, 207–221, https://online-journals.tubitak.gov.tr/engineering/abstract.htm?id=7003
- Koutitas, C. G. (1988). Mathematical Models in Coastal Engineering (1st ed.). Pentech Press Limited. Matlab. (2022). MATLAB version: 9.13.0 (R2022b), Natick, Massachusetts: The MathWorks Inc. https://www.mathworks.com
- Pope, S. B. (2000). Turbulent Flows (1st ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781316179475
- Pedlosky, J. (1987). Geophysical Fluid Dynamics (2nd ed.). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4612-4650-3
- Rodi, W. (1993). Turbulence Models and Their Application in Hydraulics (1st ed). Routledge. https://doi.org/10.1201/9780203734896
- Santo, M. A., Toffolon, M., Zanier, G., Giovannini, L., & Armenio V. (2017). Large eddy simulation (LES) of wind-driven circulation in a peri-alpine lake: Detection of turbulent structures and implications of a complex surrounding orography. Journal of Geophysical Research: Oceans, 122, 4704–4722. https://doi.org/10.1002/2016JC012284
- Sarı, M. (2000). Bilinmeyen Van Gölü (1. baskı). Alfa Yayınevi, 232 s.
- Schoen, J. H., Stretch, D. D. & Tirok, K. (2014). Wind-driven circulation patterns in a shallow estuarine lake: St Lucia, South Africa, Estuarine. Coastal and Shelf Science, 146, 49-59, https://doi.org/10.1016/j.ecss.2014.05.007
- Stockhecke, M., Kwiecien, O., Vigliotti, L., Anselmetti, F. S., Beer, J., Çağatay, M. N., Channell, J. E. T., Kipfer, R., Lachner, J., Litt, T., Pickarski, N., & Sturm, M. (2014). Chronostratigraphy of the 600,000-year-old continental record of Lake Van (Turkey). Quaternary Science Reviews, 104, 8-17. https://doi.org/10.1016/j.quascirev.2014.04.008
- Stockhecke, M., Anselmetti, F.S, Meydan, A.F., Odermatt, D., & Sturm, M. (2012). The annual particle cycle in Lake Van (Turkey). Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 333, 148-159, https://doi.org/10.1016/j.palaeo.2012.03.022
- Swatridge, L. L., Mulligan, R. P., Boegman, L., Shan, S., & Valipour, R. (2022). Coupled modelling of storm surge, circulation and surface waves in a large stratified lake. Journal of Great Lakes Research, 48(6), 1520-1535. https://doi.org/10.1016/j.jglr.2022.08.023
- URL-1, 2024. Rüzgarlı dalgalar görseli. https://pixabay.com/tr/photos/r%C3%BCzg%C3%A2r-r%C3%BCzgarl%C4%B1-dalgalar-deniz-4754113/ Accessed 11.12.2024.
- URL-2, 2024. Denizhaber, Fırtına Van Gölü'nde dev dalgalar oluşturdu https://www.denizhaber.com/firtina-van-golunde-dev-dalgalar-olusturdu Accessed 11.12.2024.
- URL-3, 2024. Gezihocası, Türkiye’nin En Büyük Gölleri. https://www.gezihocasi.com/turkiyenin-en-buyuk-golleri/ Accessed 15.12.2024.
- URL-4, 2024. Bilgiustam, Van Gölü ve Özellikleri. https://www.bilgiustam.com/van-golu-ve-ozellikleri/ Accessed 18.12.2024.
- US Army Corps of Engineers. (2016). HEC-RAS River Analysis System – 2D Modeling User’s Manual (version 6.0). https://www.hec.usace.army.mil/confluence/rasdocs/r2dum/latest
- Yiğit, M. E., & Tuncer Uysal, E. (2023). The Mathematical Analysis of Non-Homogeneous Horizontal Flow Model for Salinization in the Gediz Delta (Izmir). In Atila Kumbasaroğlu (Eds), Innovative Apporaches in Civil Engineering and Management Watershed-Based Water Research. (pp: 43-63). BIDGE Publications Inc, Ankara. ISBN:978-625-6707-27-6
- Yiğit, M. E., & Yıldırım, M. S. (2025). Analysis of the Transport of Domestic Wastewater Pollutants in Coastal Areas Using Mathematical Modeling: The Case of Izmir Bay. 10th Azerbaijan Congress on Life, Engineering, Mathematical, and Applied Sciences Congress, (pp: 64-75) 13-15 Mart 2025, Baku, AZERBAIJAN.
- Zafirakou, A., Palantzas, G., Karambas, T., & Koutitas, C. (2014). Optimization in oil slick combating stations allocation. Application to the Sea of Azov. Global NEST Journal, 16(2), 402-410. https://doi.org/10.30955/gnj.001335
- Zafirakou, A., Palantzas, G., Samaras, A., & Koutitas, C. (2015). Oil Spill Modeling Aiming at the Protection of Ports and Coastal Areas. Environmental Processes. 2, 41–53. https://doi.org/10.1007/s40710-015-0100-8
- Zhang, C., Chen, L., & Brett, M. T. (2024). Adaptation of wind drag coefficient parameterization: Improvement of hydrodynamic modeling by a wave-dependent Cd in large shallow lakes. Water Resources Research, 60, 1-17. https://doi.org/10.1029/2023WR035914
Ayrıntılar
| Birincil Dil | İngilizce |
|---|---|
| Konular | Hidrodinamik ve Hidrolik Mühendisliği, Temel ve Teorik Akışkanlar Dinamiği, Deniz Yapıları, Hidromekanik, İnşaat Mühendisliğinde Sayısal Modelleme, Kıyı Bilimleri ve Mühendisliği |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 5 Eylül 2025 |
| Kabul Tarihi | 10 Mart 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 29 Nisan 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.53433/yyufbed.1778832 |
| IZ | https://izlik.org/JA66KL85DZ |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Cilt: 31 |
Amaç ve Kapsam
Dergimiz, fen bilimleri alanında çalışan tüm araştırmacıların deneysel ve teorik bilgilerinin paylaşılmasına, geliştirilmesine ve artırılmasına katkıda bulunmayı ve en son bilimsel gelişmeleri okuyucularına sunmayı amaçlamaktadır.
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 1995 yılında yayımlanmaya başlamış bilimsel araştırma dergisidir. Dergimizde Türkçe veya İngilizce dilinde yazılmış bilimsel makaleler yayımlanmaktadır. Bu kategorideki makalelerin; üretilen bilginin yeni olması, yeni bir yöntem öne sürmesi ya da daha önce var olan bilgiye yeni bir boyut kazandırmış olması gibi niteliklere sahip olması beklenir. Dergimizde editöre mektup, tartışma, vaka takdimi türündeki yayınlara yer verilmez. Dergimizde 2026 yılı itibari ile derleme makalelere yer verilmeyecektir. Dergimiz 2018 yılından bu yana Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında mühendislik ve mimarlık bilimleri, tarım, su ürünleri ve ormancılık bilimleri ile temel bilimler alanlarında düzenli olarak yayınlanmaktadır.
Yazım Kuralları
FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DERGİSİ
YAYIM İLKELERİ VE YAZIM KURALLARI
Yayım ilkeleri
1. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1992 yılında yayın hayatına başlamış bir bilimsel araştırma dergisidir. Dergimiz, mühendislik ve mimarlık bilimleri, tarım ve orman bilimleri ve temel bilimler alanlarında düzenli olarak Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında yılda üç sayı yayımlanan ulusal hakemli bir dergidir.
2. Dergimizde Türkçe ve İngilizce yazılmış Araştırma Makalesi, Teknik Not ve Derlemeler yayımlanır.
3. Yayımlanmak üzere gönderilen makalelerin herhangi bir yerde yayımlanmamış veya yayımlanmak üzere herhangi bir dergiye gönderilmemiş olması zorunludur. On yıldan eski çalışmalar değerlendirmeye alınmaz.
4. Dergiye yayınlanmak üzere gönderilen bir araştırma makalesi; Başlık, Türkçe ve İngilizce Özet, Giriş, Materyal ve Yöntem, Bulgular, Tartışma ve Sonuç ve Kaynaklar ana başlıkları altında hazırlanmalıdır. Bulgular ve Tartışma kısmı birlikte de yazılabilir.
5. Her sayıda en fazla o sayıda basılan makale sayısının en fazla % 20’si kadar derlemeye yer verilir.
6. Araştırma makalesi olarak dergimize gönderilen çalışmalar lisansüstü tezlerden üretilmiş ise bu durum ilk sayfada dipnot olarak verilmelidir.
7. Dergimiz Açık Kaynak Yayın Politikasını benimsemektedir.
8. Dergimizde yayınlanacak makalelerin bilimsel etik kuralları içerisinde olması gerekmektedir. Makaleler, uluslararası kabul görmüş bilim etik kurallarına uygun olarak hazırlanmalıdır.
9. Etik Kurul Raporu gerekli hallerde, raporun bir kopyası metin ile birlikte gönderilmelidir. Etik kurul izni gerektiren çalışmalar aşağıdaki gibidir:
- Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar
- İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
- İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
- Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,
- Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar,
- Ayrıca;
- Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış onam formu”nun alındığının belirtilmesi,
- Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,
- Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi
10. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine gönderilen makaleler intihal raporu Turnitin ve/veya iThenticate yazılımı aracılığıyla kontrol edilir. Makalenin Benzerlik İndeksi (SI) % 20; Her bir benzerlik oranı (alıntı yapılan her bir kaynak) ise % 5'i geçmemelidir. Benzerlik indeksi belirtilen düzeylerin üzerinde ise ilgili yazar/yazarlara makale iade edilir. Bu konuda yeterli düzeltmelerin 10 gün içerisinde yapılmaması halinde makale reddedilir. İntihal, makalenin yayınlanmasından sonra ispatlanırsa, o makale derhal web sitesinden çekilecek ve kaldırılacaktır ve ilgili yazar/yazarlar, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine beş yıl süre ile makale gönderemeyeceklerdir.
11. Makalede yer alan tüm yazarlar, çalışmalarının yayın haklarını Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi’ne verdiklerine dair Telif Hakları Formu’nu imzalamalıdırlar. Telif Hakkı Formu yazarlar tarafından gönderilmediği sürece çalışma değerlendirmeye alınmaz.
12. Değerlendirme süreci tamamlanan makaleler, geliş tarihi dikkate alınarak yayımlanır. Makaleler yayına hazır hale geldikleri andan itibaren yayınlanması planlanan ilk sayıya eklenirler; ancak tüm makaleler tamamlandıktan sonra ilgili sayı toplu halde yayınlanır.
13. Mizanpaj çalışması sırasında yazar(lar)a gönderilecek olan kontrol ve düzeltme amaçlı gönderilere (matbaa provası), belirtilen sürelerde cevap verilmelidir. Belirtilen sürelerde cevap vermeyen yazar(lar)ın makaleleri bir sonraki sayıda değerlendirilmek üzere ötelenir.
14. Basımına karar verilen eserde ekleme ve çıkarma yapılamaz. Bir yazarın aynı sayıda ilk isim olarak bir (1), ilk isim olmadan da bir (1) eseri olmak üzere en en fazla iki eseri basılabilir. Yayınlanan eserin tüm sorumluluğu yazar(lar)ına aittir.
Yazım kuralları
1. Dergimizde yayımlanmak üzere gönderilen eserler dergi yazım kurallarına göre hazırlanmalıdır.
Yazım ilkelerine uygun olmayan çalışmalar hakem değerlendirme sürecine alınmadan yazarlara iade edilir.
• Dergimize makale gönderirken Başlık Sayfası ve Makale Şablonu ayrı dosyalarda gönderilmeli, makale metnine yazar adları ve çalıştıkları kurum benzeri bilgiler kesinlikle yazılmamalıdır.
Yazar(lar)ın daha önceki çalışmalarına atıf yapılırken, çalışmanın kendilerine ait olduğunu belirten ifadeler kullanılmamalıdır.
Makale Şablonu için TIKLAYINIZ
Başlık Sayfası için TIKLAYINIZ
• Makale dili İngilizce ise
Template için TIKLAYINIZ
Title Page için TIKLAYINIZ
2. Dergimizde yazım dili Türkçe ve/veya İngilizce olup makale metni anlaşılabilir, yalın ve akıcı bir tarzda ilgili alandaki teknik ifadelerle kaleme alınmalıdır.
Gereksiz ve çok bilinen bilgilerden ve gereksiz kaynaklardan kaçınılmalır ve daha önce yayınlanmış veri, formül ve sonuçlara atıf yapılarak alıntı yapılmalıdır.
Zorunlu ya da istisnai haller dışında 15 yıldan eski kaynak kullanılmamalıdır. Kaynak sayısı her 1000 kelime için 10 adetten fazla olmamalıdır.
3. Makalede isim kısaltmaları " Web of Science Kısaltmaları " kullanılarak yapılmalıdır.
• Makaleye özgü veya ilgili alanda kullanılan kısaltmalar, ilk geçen yerde parantezde belirtilmelidir.
• Tüm makalelerde SI (International Systeme of Units) ölçü birimleri ve
• ondalık kesir olarak nokta kullanılmalıdır (1,25 yerine 1.25 gibi).
4. Baskı için, resimlerin kaliteli kopyaları (JPG veya TIFF formatında 300 dpi) ek dosya olarak gönderilmelidir.
5. Dergi yazım kuralları aynı zamanda baskı formatıdır. Bu nedenle yazım kurallarının yazarlarca dikkatle uygulanması gerekmektedir.
Yazım kurallarına uygun olmayan makaleler, yazarlara geri gönderilecektir.
6. Makalede APA 7. sürüm kaynak yazım yöntemi kullanılmalıdır.
Makalelerin Değerlendirilme Süreci
1. Dergimize gönderilen çalışmalar ilk olarak editörler tarafından değerlendirilir. Bu aşamada, derginin amaç ve kapsamına uymayan, Türkçe ve İngilizce olarak dil ve anlatım kuralları açısından zayıf, bilimsel açıdan kritik hatalar içeren, özgün değeri olmayan, istatistik analiz hataları içeren ve yayın politikalarını karşılamayan çalışmalar reddedilir. Reddedilen çalışmaların yazarları, gönderim tarihinden itibaren en geç iki hafta içerisinde bilgilendirilir. Uygun bulunan çalışmalar ise ön değerlendirme için çalışmanın ilgili olduğu alana yönelik bir alan ya da bölüm editörüne gönderilir.
2. Ön değerlendirme sürecinde alan ya da bölüm editörleri çalışmaların, giriş, materyal ve yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç bölümlerini dergi yayın politikaları ve kapsamı ile özgünlük açısından ayrıntılı bir şekilde inceler. Bu inceleme sonucunda uygun bulunmayan çalışmalar en geç dört hafta içerisinde bölüm editörü değerlendirme raporu ile birlikte iade edilir.
3. Çalışmalar içeriğine ve hakemlerin uzmanlık alanlarına göre hakemlere gönderilir. Dergimizde makale değerlendirmelerinde kör hakemlik uygulanmaktadır. Makaleleri değerlendiren hakemlerin isimleri yazarlara bildirilmez. Hakemlerin de, yazar isimlerini görmeden makaleleri değerlendirmeleri sağlanır. Eğer makalenin yazar(lar)ı Van Yüzüncü yıl Üniversitesi'nden ise o zaman hakemler mutlaka üniversite dışından atanır. Makalenin yazar(lar)ı üniversite dışından ise hakemler üniversite içinden de atanabilir. Hakem havuzumuz, büyük çoğunluğu üniversite dışından ve yurtdışından olan hakemlerden oluşmaktadır.
4. Hakemlere gönderilen makalelerin 20 gün içerisinde değerlendirilmesi beklenir. Bu sürenin aşılması durumunda editör hakeme hatırlatma yaparak 7 gün ek süre verir. Bu sürenin de aşılması durumunda editör yeni hakem ataması yaparak eski hakemden isteği geri çeker.
5. Makale değerlendirmesinden iki olumlu hakem raporu alan yazı yayınlanmaya hak kazanır. Bir olumlu bir olumsuz hakem raporu alan yazı, üçüncü bir hakeme gönderilir.
6. Hakemlerden gelen görüşler, alan editörü tarafından en geç 2 hafta içerisinde incelenir. Bu inceleme sonucunda alan editörü çalışmaya ilişkin nihai kabul veya ret kararı verir.
7. Hakem önerileri doğrultusunda yeterli görülmeyen makalelere geliştirilmesi hususunda majör (değerlendirme için yeniden gönder) ya da minör (düzeltme gerekli) revizyon kararı verilir. İstenilen seviyeye ulaşmayan ve bilimsel açıdan yeterli görülmeyen makaleler reddedilir.
8. Makale hakkında verilen "değerlendirme için yeniden gönder" veya "düzeltme gerekli" kararından sonra gerekli değişikliklerin yazar tarafından" değerlendirme için yeniden gönder" kararı için 30 gün içerisinde, "düzeltme gerekli" kararı için 15 gün içerisinde yapılması beklenir. Aksi taktirde, makale reddedilir.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
ETİK İLKELER
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi,
- Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi (https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/mevzuat/bilimsel-arastirma-ve-etik-yonetmeligi.aspx)
- Helsinki Deklarasyonu (https://www.wma.net/wp-content/uploads/2018/07/DoH-Oct2008.pdf)
- Commitee on Publication Ethics (COPE) (https://publicationethics.org/about/guide)
- WAME (https://www.wame.org/)
temelinde etik görev ve sorumlulukları yerine getirmeyi taahhüt eder.
Yazar ve hakemlerin de bu çerçevede davranmasını bekler.
Dergiye gönderilen makalelerde etik kurul kararı gerektiren klinik ve deneysel insan ve hayvanlar üzerindeki çalışmalar için ayrı ayrı etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir.
Editör ve yardımcı editörlerin etik sorumlulukları
Dergiye gönderilen çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine uygunluğu bakımından değerlendirerek olumlu ya da olumsuz karar vermelidirler. Makaleyi ilk inceleme sonucunda ret etme kararına varırsa yazarlara bunun nedenini açık bir şekilde bildirmekle yükümlüdürler.
Editör ve yardımcıları, dergiye yayınlanmak üzere gönderilen çalışmaların, 15 gün içinde, değerlendirmeye alınıp alınmadığını yazara bildirmelidir. Editör veya yardımcıları gönderilen çalışmaların hangilerinin yayınlanması gerektiğine karar vermekten sorumludur.
Dergiye gönderilen çalışmalar editör veya yardımcıları tarafından öncelikle intihal ihtimaline karşı kontrol edilmelidir. Bu aşamada intihal ihtimali olan çalışmalar, editör veya yardımcıları tarafından reddedilir.
Dergiye gönderilen çalışmalarda yer alan yayınlanmamış yöntem ve bilgiler, yazarların açık yazılı izni olmaksızın hiçbir kimse tarafından kendi çalışması içinde kullanılmamalıdır.
Dergiye gönderilen çalışmalar; yazarların sosyal, kültürel, ekonomik özellikleri ile dini inançları göz önüne alınmaksızın, sadece entelektüel değerleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Dergiye gönderilen çalışmalar, editör veya yardımcıları tarafından çalışmanın yazarları, hakemleri, yardımcı editörler ve yayıncı dışında hiç kimseye ifşa edilmemelidir.
Makaleleri bilgi uzmanlıklarına uygun olan hakemlere göndermelidirler.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidirler.
Hakem havuzunu oluşturmalı ve sürekli güncel tutmalıdırlar. Hakem havuzunda; makaleleri objektif değerlendiren, hakemlik sürecini zamanında yerine getiren, makaleyi yapıcı eleştirilerle değerlendiren ve etik kurallara uygun davranan bilim insanlarının olmasına özen göstermelidirler.
Editör veya yardımcıları tarafından dergiye gönderilen çalışmaların başka bir yazar ve/veya kurum ile çıkar çatışmasının olduğunu tespit etmesi halinde, çalışma yayın/değerlendirme sürecinden çekilmelidir.
Dergiye gönderilen çalışmaların kabulü veya reddi ile ilgili son görüş editöre aittir. Editör çalışmanın özgünlüğü ve önemi gibi hususları dikkate alarak kararını vermelidir.
Editör, dergiye gönderilen çalışmaların kabulü için yazarlara dergideki herhangi bir makaleye veya başka bir çalışmaya atıf yapması konusunda telkinde bulunmamalıdır.
Hakemlerin etik sorumlulukları
Editör veya yardımcıları tarafından kendisine değerlendirme için gönderilen çalışmayı değerlendirme konusunda çalışma ile ilgili yeterli bilgiye sahip olmadığını hisseden ya da ivedi bir değerlendirme yapamayacak durumda olan bir hakem, editörü bu durumdan haberdar ederek değerlendirme görevinden ayrılmalıdır.
Hakemler, gizlilik ilkesine riayet ederek değerlendirmesini yapmalıdır. Editör veya yardımcıları dışındaki kişilere çalışmalar gösterilmemeli ve başkalarıyla çalışma hakkında tartışma yapılmamalıdır.
Hakemler, inceleme sürecinde elde etmiş olduğu ayrıcalıklı bilgi ve fikirleri gizli tutmalı ve kişisel çıkarı için kullanmamalıdır. Ayrıca hakemler, değerlendirmesini yaptığı ve henüz yayınlanmamış çalışmanın verilerinin herhangi bir parçasını kullanmamalıdır.
Hakem eleştirileri nesnel olarak yapılmalıdır. Yazara karşı hiçbir kişisel eleştiri yöneltilmemelidir. Hakemler, fikirlerini açık biçimde destekleyen argümanlarla ifade etmelidir.
Hakemler değerlendirilen çalışmanın daha önce yayınlanmış başka bir çalışma ile arasında esaslı bir benzerlik veya örtüşmeyi tespit etmeleri halinde, durumu editöre iletmelidirler.
Hakemler, yazarı ile aralarında rekabet, işbirliği veya başka türlü ilişki veya bağlantılar bulunduğunu tespit ettiği çalışmaları değerlendirmemelidir.
Yazarların etik sorumlulukları
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi’ne gönderilen makaleler belirtilen çalışma alanlarına uygun özgün çalışmalar olmalıdır.
Yazarlar yayınlanması amacıyla gönderilen makalelerini aynı anda başka bir dergiye gönderemezler. Aynı araştırmayı birden fazla dergide yayınlayamazlar.
Yazarlar çalışmalarına ilişkin verileri etik ilkeler çerçevesinde toplamalıdır. Çalışmanın dayanağını oluşturan ham veriler talep edildiği takdirde yazarlar yayımcı, editör ve hakemlere iletmekle yükümlüdür.
Kaynak listesi belirtilmelidir.
Yayınlanmak amacıyla gönderilen makaleler bilimsel yayın etiğine (intihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayın, dilimleme, haksız yazarlık, destekleyen kuruluşu belirtmemek, hayvanlar üzerindeki çalışmalarda etik kurallara uymamak) aykırı olmamalıdır.
Dergiye gönderilen çalışmalar, yeterli düzeyde kaynak bilgisi ve ayrıntı içermelidir. Hileli ve bilinçli yanlış ifadeler etik olmayan durumlara yol açacağından kabul edilemez. Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tezler veya çalışmalar, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanılamaz. Kaynak listesi belirtilmelidir.
Yazarların potansiyel çıkar çatışmaları belirtilmelidir. Yazarlar gönderdikleri çalışmaları destekleyen kuruluşları, finansal kaynakları veya çıkar çatışmasını beyan etmekle yükümlüdür.
Dergiye gönderilen çalışmanın tasarımına, uygulanmasına veya yorumuna katkı sağlayan her kişi, çalışmada belirtilmelidir. Önemli katkıda bulunan tüm katılımcılar ilk yazarı takiben listelenmelidir. Bunun dışındaki kişiler ise çalışmanın “Teşekkür(Acknowledgement)” kısmına ilave edilmelidir.
Yayın sürecinde, ilgili dergi/kurum ile yazışmaları yapan “Sorumlu Yazar” olarak kabul edilir. Sorumlu yazar, yaptığı yazışmaları diğer yazarlarla paylaşmalı, gerekli işlemleri zamanında ve doğru olarak yapmalıdır.
Yazar, dergide yayınlanmış çalışması içerisinde önemli bir yanlışlık veya kusur tespit ederse, bu durumu acil olarak dergi editörüne veya yayıncıya bildirmek ve mevcut yanlışlığın veya kusurun düzeltilmesi için editörle işbirliği yapmak yükümlülüğündedir.
Tüm yazarların makalenin içeriği konusunda sorumluluk aldığı kabul edilir. Bir makalede herhangi bir katkısı olmayan bir kişinin yazar olması etik dışıdır. Aynı şekilde yayına önemli katkısı olan birinin yazarlar arasında yer almaması da etik dışıdır.
Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler
Uydurma: Bir bilimsel araştırma yapılmadan yapılmış gibi veriler uydurmak, bunları rapor etmek veya yayınlamak,
Çarpıtma: Araştırma kayıtları ve elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan yöntem, cihaz ve materyalleri kullanılmış gibi göstermek, araştırma hipotezine uygun olmayan verileri değerlendirmeye almamak, ilgili teori veya varsayımlara uydurmak için veriler ve/veya sonuçlarla oynamak, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
İntihal (Aşırma): Başkalarının fikirlerini, yöntemlerini, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, şekillerini veya eserlerini sahiplerine bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseriymiş gibi sunmak,
Sahtecilik: Araştırmaya dayanmayan veriler üretmek, sunulan veya yayınlanan eseri gerçek olmayan verilere dayandırarak düzenlemek veya değiştirmek, bunları rapor etmek veya yayımlamak, yapılmamış bir araştırmayı yapılmış gibi göstermek,
Tekrar yayım (Dublikasyon): Bir araştırmanın sonuçlarını, ilk yayınlandığı derginin editöründen izin almaksızın başka dergide tekrar yayınlamak,
Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde, uygun olmayan biçimde parçalara ayırarak ve birbirine atıf yapmadan çok sayıda yayın yaparak doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,
Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek, aktif katkısı olan kişileri yazarlar arasına dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini yayım sırasında veya sonraki baskılarda eserden çıkarmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,
Diğer etik ihlali türleri: Destek alınarak yürütülen araştırmaların yayınlarında destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile onların araştırmadaki katkılarını açık bir biçimde belirtmemek, insan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek, hakem olarak incelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri yayınlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak, bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak, tamamen dayanaksız, yersiz ve kasıtlı etik ihlali suçlamasında bulunmak.
Ücret Politikası
All expenses of the journal are covered by the Van Yüzüncü Yil University. Processing and publication are free of charge with the journal.
There is no article processing charges or submission fees for any submitted or accepted articles.
Dizinler
Atıf Dizinleri
Diğer Dizinler
Dergi Kurulları
Editör
Yardımcı Editörler
Yayın Kurulu
Dr. Sema Alaçam, İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi’nde öğretim üyesi olup Oyun ve Etkileşim Teknolojileri Yüksek Lisans Programı koordinatörüdür. Çalışmaları hesaplamalı tasarım, dijital üretim ve yapay zekâ destekli mimarlık yaklaşımlarına odaklanmaktadır. Doktorasını İTÜ’de tamamlamış; TU Delft, ETH Zürih, University of Oregon ve Université de Versailles Saint-Quentin-en-Yvelines’te araştırmalar yürütmüştür. arfLAB’in kurucu ortaklağıdır.
2025-, Profesör, Tam Zamanlı, Kastamonu Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Coğrafya Bölümü, Türkiye
Prof. Dr. Selçuk SAĞIR, 1983 yılında Elaziğ’ın Palu ilçesinde doğdu. İlk, Orta ve lise öğrenimini Kovancılar’da tamamladı. 2001 yılında Fırat Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fizik Bolümünde lisans öğrenimine başladı ve 2005 yılında mezun oldu. Yüksek lisans öğrenimini yine aynı üniversitenin Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalında 2008 yılında tamamladı. 2009 yılında Muş Alparslan Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümünde araştırma görevlisi olarak göreve başladı. 2013 yılında Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı Yüksek Enerji ve Plazma Fiziği bilim dalında doktorasını tamamladı. 2013 yılında Yardımcı Doçent, 2018 yılında Doçent ünvanını aldı. 100 e yakın ulusal ve uluslararası bilimsel çalışmasına 300 den fazla atıf yapılmıştır. Uluslararası işbirliği kapsamında projelerde Yürütü ve Araştırmacı olarak görev almıştır.
Between 2010 and 2020, he worked as a full-time faculty member at the Department of Interior Architecture and Environmental Design at Istanbul Kultur University. In 2020, he joined Digital Fabrication Laboratory (DFL) at the Faculty of Architecture of the University of Porto (FAUP) as a Post Doctoral Researcher and completed Post-Doctoral Program in Architecture in 2021. Currently, he is an associate professor at ITU Department of Interior Architecture and a researcher at UPorto (FAUP+DFL/CEAU).
